Energiecoöperaties en andere bedrijven die investeren in lokale opwekprojecten moeten forse aanbetalingen doen voor een aansluiting op het elektriciteitsnet, zonder dat duidelijk is of er ooit daadwerkelijk transportcapaciteit beschikbaar komt. Dat blijkt uit een besluit van toezichthouder ACM in de zaak van coöperatie Endona tegen netbeheerder Enexis. Koepelorganisatie Energie Samen ondersteunt Endona en de andere energiecoöperaties bij deze problematiek.
Wachtrij centraal
In de zaak van coöperatie Endona tegen netbeheerder Enexis stelt ACM dat netbeheerders bij voorbaat een aanzienlijk deel van de aansluitkosten in rekening mogen brengen. Daarmee lopen energiecoöperaties en ontwikkelaars groot financieel risico. “Met deze uitspraak accepteert de ACM dat coöperaties miljoenen moeten investeren, zonder dat er zekerheid is of ze ooit daadwerkelijk kunnen leveren aan het stroomnet. De gemiddelde aanbetaling per netaansluiting schatten wij op €100.000. En volgens de LEM 2024* staan er bijna 200 coöperatieve projecten in de pijplijn. Dit is maatschappelijk onhoudbaar en druist in tegen de bedoeling van de wet,” zegt Siward Zomer voorzitter bij Energie Samen. Hij vult aan: “Wij willen niet dat de energietransitie stagneert, maar dit is wel het geval als het onduidelijk blijft voor energiecoöperaties hoe netbeheerders met de aanbetalingen om mogen gaan. ”
Juridische duiding
Michel Chatelin, energierecht advocaat, Osborne Clarke: “Een aanbetaling is alleen redelijk als deze uitsluitend dient ter dekking van daadwerkelijke reservering- of administratiekosten. Het mag geen rentevrije voorfinanciering van netbeheerders worden. Daar lijkt het nu wel op.”
Vervolgstappen
Energie Samen onderzoekt nu met Endona de mogelijkheden om in beroep te gaan tegen de uitspraak van de ACM. Daarnaast werkt het samen met de netbeheerders aan het implementeren van een eerdere uitspraak die netbeheerder Stedin dwingt alsnog netcapaciteit te gunnen aan energiecoöperatie BijZONderBaarn. Siward Zomer: “Leden van Energie Samen die op de wachtrij staan voor transportcapaciteit voelen zich niet serieus genomen.
Dure aanbetalingen om een plekje op een wachtrij te verwerven zonder enig perspectief zijn niet verantwoord. Het lijkt alsof netbeheerders aanvragen voor transport onterecht weigeren terwijl het elektriciteitsnet nog lang niet vol is. Dit alles zet de rem op de energietransitie voor ons allemaal. Provincies en gemeenten lopen ook vast en missen zo de lokale uitvoeringskracht van energiecoöperaties om de gewenste 50% lokaal eigendom uit het Klimaatakkoord te realiseren.”
Oproep aan politiek en toezichthouder
Energie Samen roept ACM en politiek Den Haag op om het wachtrijbeleid fundamenteel te herzien. “De energietransitie kan niet wachten op juridische procedures en papieren wachtrijen. Burgers en coöperaties moeten kunnen rekenen op een duidelijk en rechtvaardig systeem. Wij blijven ondertussen nauw samenwerken met de netbeheerders om oplossingen te vinden voor dit probleem, de energietransitie te versnellen en Nederland van het congestieslot te krijgen. Ons doel is echter wel om op korte termijn echte vooruitgang te zien.”