Partnerbijdrage,
Even de bankapp openen op het perron van station Baarn, een pakketje volgen in een café of thuis via de wifi van de buren appen omdat de eigen router het weer niet doet. De telefoon is voor veel mensen het apparaat waarmee ze bankieren, inloggen bij de gemeente en contact houden met familie. In dit artikel lees je hoe vaak het online misgaat, wat een VPN op een Android-telefoon wel en niet doet, en welke gewoontes je verder beschermen.
Hoe vaak gaat het mis?
Online criminaliteit is geen ver-van-mijn-bedverhaal. Volgens de Veiligheidsmonitor 2025 van het CBS kreeg 17 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder in 2025 te maken met een of meer vormen van online criminaliteit. Dat zijn ongeveer 2,5 miljoen mensen. Oplichting en fraude kwamen het vaakst voor (10 procent), gevolgd door hacken (6 procent), waarbij het meestal ging om een overgenomen account.
Opvallend is wie het treft. Mensen tussen 45 en 65 jaar werden het vaakst slachtoffer van aankoopfraude, bijvoorbeeld een bestelling die nooit aankomt. Bij 65-plussers lag het totaal lager, op ruim 12 procent, maar ook in die groep gaat het nog steeds om een flink deel van de mensen.
Waarom de telefoon extra aandacht verdient
In Nederland draaien de meeste smartphones op Android. Volgens StatCounter ging het in september 2026 om ongeveer twee op de drie toestellen. Op die telefoons staan bankapps, DigiD, e-mail en vaak ook de foto’s van de kleinkinderen. Ook het nieuws lezen veel mensen inmiddels op hun telefoon, bijvoorbeeld via de vernieuwde app van de Baarnsche Courant.
Een telefoon gaat bovendien overal mee. Thuis zit je op je eigen, beveiligde netwerk, maar onderweg maak je verbinding met wifi in de trein, de bibliotheek, een restaurant of een hotel. Je weet dan niet wie het netwerk beheert en wie er verder op zit.
Wat een VPN doet, in gewone taal
Een VPN (virtueel privénetwerk) legt als het ware een afgesloten tunnel tussen je telefoon en een server van de VPN-aanbieder. Alles wat je verstuurt en ontvangt, gaat versleuteld door die tunnel. Wie op hetzelfde wifinetwerk meekijkt, ziet daardoor alleen onleesbare gegevens. Ook de beheerder van een openbaar netwerk kan niet zien welke sites je bezoekt.
Zo’n app installeer je net als elke andere app. Surfshark biedt bijvoorbeeld een Nederlandstalige pagina waar je een VPN voor Android kunt downloaden. Na het installeren log je in, kies je een server en zet je de verbinding aan. Veel mensen stellen in dat de VPN automatisch aangaat zodra de telefoon verbinding maakt met een onbekend wifinetwerk, zodat ze er onderweg niet meer aan hoeven te denken.
Wat een VPN wel en niet oplost
Een VPN is een nuttig hulpmiddel, maar geen schild tegen alles. De tabel hieronder laat zien waar het verschil zit.
| Situatie | Helpt een VPN? | Wat helpt nog meer |
| Inloggen op openbare wifi in trein of café | Ja, je verkeer is versleuteld | Liever mobiele data gebruiken voor bankzaken |
| Een nepwebwinkel met lage prijzen | Nee, je betaalt nog steeds aan een oplichter | Reviews en het KvK-nummer controleren |
| Een sms of WhatsApp met een verdachte link | Nee, de link blijft gevaarlijk | Niet klikken en de afzender via een bekend nummer bellen |
| Iemand belt namens “de bank” | Nee, dit gaat buiten internet om | Ophangen en zelf de bank terugbellen |
| Je provider of netwerkbeheerder ziet welke sites je bezoekt | Ja, dat verkeer is afgeschermd | Ook in de browser op https letten |
De meeste oplichting draait dus om misleiding en niet om techniek. Daarom zijn je eigen gewoontes minstens zo belangrijk als de software op je telefoon.
Gewoontes die je telefoon beter beschermen
Een paar vaste handelingen maken het criminelen een stuk lastiger:
- Installeer updates zodra ze binnenkomen. Zowel Android zelf als de apps krijgen regelmatig beveiligingsupdates. Wie die uitstelt, laat bekende lekken openstaan.
- Zet tweestapsverificatie aan. Voor e-mail, WhatsApp en sociale media betekent dit dat een gestolen wachtwoord alleen niet genoeg is om je account over te nemen.
- Download apps alleen uit de Google Play Store. Apps via een link in een bericht of van een onbekende website kunnen kwaadaardige software bevatten.
- Gebruik een schermvergrendeling. Een pincode of vingerafdruk voorkomt dat een gevonden of gestolen telefoon meteen toegang geeft tot je bankapp.
- Neem de tijd. Oplichters werken met haast: “uw rekening wordt vandaag geblokkeerd”. Een echte bank of instantie geeft je altijd de ruimte om zelf te bellen.
Voor kinderen en kleinkinderen die hun eerste telefoon krijgen, is het de moeite waard om deze punten samen door te lopen. Andersom geldt hetzelfde: jongeren kunnen ouders en grootouders vaak in een paar minuten helpen met de instellingen.
Als het toch misgaat
Heb je op een verdachte link geklikt of geld overgemaakt naar iemand die niet te vertrouwen bleek? Neem dan direct contact op met je bank om je rekening of pas te laten blokkeren. Daarna kun je de oplichting melden bij de Fraudehelpdesk. Daar kun je ook laten controleren of een rekeningnummer, telefoonnummer of website al eerder bij fraude is gemeld. Doe daarnaast aangifte bij de politie, want alleen dan kan er onderzoek komen.
Schaam je niet om hulp te vragen. Oplichters zijn goed in wat ze doen, en slachtoffers zitten in alle leeftijdsgroepen.
Tot slot
Ongeveer een op de zes Nederlanders kreeg vorig jaar te maken met online criminaliteit, meestal in de vorm van oplichting of een gehackt account. De Android-telefoon speelt daarin een grote rol, omdat bankieren, inloggen en nieuws lezen steeds vaker via dat ene apparaat gaan. Een VPN versleutelt je verbinding en is vooral nuttig op openbare wifi, maar beschermt niet tegen nepwinkels, valse berichten of telefonische oplichting. Daarvoor blijven updates, tweestapsverificatie, een schermvergrendeling en een gezonde dosis wantrouwen het belangrijkst. En als het toch misgaat, zijn je bank, de Fraudehelpdesk en de politie de eerste adressen.