Op 1 januari 2026 opent een nieuw hoofdstuk voor de digitale bedrijfsvoering in Nederland. Ondernemers krijgen dit jaar te maken met een krachtige combinatie van strenger toezicht door de Autoriteit Persoonsgegevens en de praktische uitvoering van nieuwe Europese datawetgeving. De focus verschuift definitief van alleen het verzamelen van gegevens naar het actief beschermen en delen van informatie. Voor veel sectoren betekent dit dat zij hun huidige processen fundamenteel moeten herzien om boetes en reputatieschade te voorkomen.
De zorgsector staat in 2026 onder een vergrootglas. De Autoriteit Persoonsgegevens begint dit jaar met intensieve steekproeven bij zorgaanbieders zoals ziekenhuizen en huisartsenposten. Dit is een direct gevolg van de alarmerende cijfers over datalekken in de afgelopen jaren. Cybercriminelen richten hun pijlen steeds vaker op medische gegevens omdat deze informatie zeer waardevol is voor afpersing. Ondernemers in de zorg moeten nu aantonen dat hun digitale beveiliging niet alleen op papier klopt, maar ook in de praktijk hackers buiten de deur houdt.
Toezicht in de zorgsector intensiveert
De impact van een datalek in de zorg is enorm. Wanneer medische dossiers op straat komen te liggen of worden gegijzeld door ransomware, staat de continuïteit van de zorg direct op het spel. De toezichthouder zal in 2026 extra letten op de autorisatie van medewerkers. Alleen mensen die direct betrokken zijn bij een behandeling mogen toegang hebben tot een patiëntendossier. Bedrijven moeten systemen implementeren die onbevoegde toegang automatisch signaleren en blokkeren.
Daarnaast wordt de uitwisseling van gegevens tussen zorgorganisaties kritisch gevolgd. In het verleden ging het hier vaak mis door onveilige verzendmethoden. De nieuwe koers van de toezichthouder is duidelijk: organisaties die hun beveiliging niet op orde hebben krijgen hulp bij verbetering, maar riskeren ook zware sancties. Voor ondernemers betekent dit dat investeringen in IT-beveiliging en training van personeel in 2026 geen luxe meer zijn maar een bittere noodzaak.
De opkomst van de eerlijke data-economie
Een andere grote verandering in 2026 is de volledige werking van de Europese Dataverordening. Deze wetgeving is bedoeld om de macht over data terug te geven aan de gebruiker en innovatie te stimuleren. Consumenten en bedrijven krijgen het recht om de gegevens die door hun slimme apparaten worden gegenereerd op te vragen en te delen met derden. Dit doorbreekt het monopolie van grote fabrikanten op waardevolle informatie van bijvoorbeeld voertuigen en industriële machines.
Voor innovatieve ondernemers en IT-dienstverleners opent dit nieuwe deuren. Zij kunnen in 2026 diensten ontwikkelen die gebaseerd zijn op data die voorheen onbereikbaar was. Denk aan onderhoudsdiensten die precies weten wanneer een machine aan vervanging toe is of slimme energieoplossingen op basis van verbruiksgegevens. De Autoriteit Consument & Markt ziet erop toe dat fabrikanten deze data ook daadwerkelijk en op een eerlijke manier beschikbaar stellen aan andere partijen.
Einde aan verplichte accounts in webshops
Ook voor de e-commerce sector brengt 2026 belangrijke wijzigingen. De European Data Protection Board heeft nieuwe richtlijnen opgesteld die het verplicht aanmaken van een account bij een online aankoop verbieden. Webwinkels moeten hun klanten voortaan standaard de optie bieden om als gast af te rekenen. Alleen voor langdurige abonnementsdiensten mag een account nog verplicht worden gesteld. Deze maatregel moet voorkomen dat webshops onnodig grote hoeveelheden persoonsgegevens opslaan.
Op 12 februari 2026 sluit de consultatieperiode voor deze nieuwe regels, waarna de definitieve handhaving van start gaat. Webwinkeliers doen er goed aan om hun bestelproces nu alvast aan te passen. Door minder gegevens op te slaan verkleint een ondernemer bovendien zijn eigen risico bij een eventueel datalek. De gastoptie wordt hiermee de nieuwe standaard voor privacyvriendelijk winkelen. Het principe van dataminimalisatie staat hierbij centraal: verzamel alleen wat echt nodig is voor de levering van het product.
Strategische kansen voor 2026
Hoewel de regels strenger worden, biedt 2026 ook kansen voor bedrijven die hun zaken goed regelen. Vertrouwen wordt een belangrijk exportproduct. Klanten kiezen steeds vaker voor bedrijven die kunnen bewijzen dat hun privacy in goede handen is. Transparantie over datagebruik en een soepele omgang met gegevensverzoeken kunnen een belangrijk onderscheidend vermogen vormen in een competitieve markt.
De verschuiving naar een transparantere data-economie dwingt ondernemers om na te denken over hun langetermijnstrategie. In plaats van data alleen als bezit te zien, wordt het in 2026 een middel om betere relaties met klanten en partners op te bouwen. Bedrijven die deze omslag maken en investeren in veilige en open systemen zijn het best voorbereid op de toekomst. Het jaar 2026 markeert daarmee het einde van de vrijblijvendheid rondom digitale gegevensbescherming.