Voor het eerst in jaren is het aantal zelfstandigen zonder personeel gedaald in Nederland. In 2025 daalde het aantal zzp’ers met 62.000 naar circa 1,2 miljoen, blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De terugval wordt vooral veroorzaakt door strengere handhaving op schijnzelfstandigheid die per 1 januari 2025 inging.
Omslag na jaren van groei
Tot eind 2024 groeide het aantal zzp’ers nog stevig door. In het vierde kwartaal van 2024 lag het aantal op bijna 1,3 miljoen zelfstandigen. In tien jaar tijd kwamen er circa 370.000 zelfstandigen bij die vooral hun eigen arbeid aanbieden. De terugval begon in het eerste kwartaal van 2025 en zette de rest van het jaar door.
De aangescherpte handhaving door de Belastingdienst heeft opdrachtgevers kritischer gemaakt op de inzet van zzp’ers. Met name in sectoren als zorg, bouw en techniek zijn bedrijven voorzichtiger geworden. De groep zzp’ers die producten verkoopt, zoals ambachtelijke ondernemers, is kleiner en relatief stabiel gebleven.
Massale overstap naar loondienst
In de eerste helft van 2025 stapten aanzienlijk meer zzp’ers over naar loondienst dan een jaar eerder. In het eerste kwartaal maakten 59.000 zzp’ers de overstap naar werknemer, bijna twee keer zoveel als in 2024. Het merendeel kreeg een flexibel contract, een kleiner deel een vaste aanstelling. Ook in het tweede kwartaal bleef het aantal overstappers hoog.
In de tweede helft van het jaar nam deze uitstroom af en lag ongeveer op het niveau van 2024. Daarnaast stopte een deel van de zzp’ers helemaal met werken, bijvoorbeeld door pensionering. Ook boden sommigen zich niet meer aan op de arbeidsmarkt.
Minder nieuwe instroom
Niet alleen de uitstroom nam toe, ook de instroom van nieuwe zzp’ers liep terug. Vooral in de tweede helft van 2025 begonnen minder mensen als zelfstandige. Minder werknemers met een flexibel contract stapten over naar het zzp-schap. In het vierde kwartaal van 2025 was dat verschil met een jaar eerder het grootst.
Ook het aantal mensen dat vanuit werkloosheid of buiten de beroepsbevolking startte als zzp’er lag lager dan in 2024. Per saldo zorgden deze ontwikkelingen samen voor de daling van 62.000 zelfstandigen volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek.
Jongeren haken het sterkst af
De afname is het grootst onder jongeren van 15 tot 27 jaar. In 2025 hadden 86.000 jongeren een hoofdbaan als zzp’er, 19.000 minder dan een jaar eerder. Dit betekent een daling van 18 procent onder deze leeftijdsgroep. Onder 27-plussers daalde het aantal zzp’ers eveneens, maar relatief minder sterk met 4 procent.
De terugval onder jongeren is vooral zichtbaar in zorg en welzijn. Daar nam het aantal jonge zzp’ers met ongeveer 5.000 af. Het gaat onder meer om verzorgenden, praktijkassistenten en maatschappelijk werkers. Ook in agrarische beroepen, creatieve functies, dienstverlenende beroepen en technische beroepen nam het aantal jonge zelfstandigen af.
Gevolgen voor de arbeidsmarkt
Voor opdrachtgevers betekent de daling dat de arbeidsmarkt opnieuw verschuift. Meer zelfstandigen kiezen voor loondienst, terwijl minder nieuwe zzp’ers starten. Dit kan de beschikbaarheid van flexibel personeel beïnvloeden, vooral in sectoren die traditioneel veel gebruik maken van zelfstandigen.
De ontwikkeling laat zien dat regelgeving rond schijnzelfstandigheid directe impact heeft op de arbeidsmarkt. Voor ondernemers is het daarom belangrijk om contractvormen en samenwerkingsrelaties kritisch te blijven beoordelen. De grootste beweging zit nog altijd bij zelfstandigen die hun arbeid aanbieden in sectoren als zorg, ICT en zakelijke dienstverlening.