Automatisering door middel van AI tegen personeelstekort

Bijna twee derde van de Nederlandse bedrijven kampt met een personeelstekort en kiest steeds vaker voor automatisering als oplossing. Automatisering door middel van robotisering en AI-ondersteuning is in april 2026 de meest genoemde maatregel, een verschuiving ten opzichte van vorig jaar toen bedrijven vooral inzetten op aantrekkelijkere arbeidsvoorwaarden. Dit blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek in samenwerking met de Kamer van Koophandel, het Economisch Instituut voor de Bouw, MKB-Nederland en VNO-NCW.

Automatisering wint terrein als antwoord op personeelstekort

Bijna twee derde van Nederlandse bedrijven kampt met personeelstekort. Een groot verschuiving vindt plaats in de strategieën: waar bedrijven vorig jaar vooral inzetten op betere arbeidsvoorwaarden, kiezen zij nu massaal voor automatisering via robotisering en AI. Dit blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek in samenwerking met ondernemersorganisaties.

Voor MKB-ondernemers met personeelstekort biedt automatisering een concrete oplossing, maar vereist dit wel investeringen in technologie en scholing. Bedrijven die nu anticiperen op automatisering kunnen hun personeelskosten beter beheren en hun competitiviteit versterken, terwijl bedrijven die uitstellen achter kunnen raken.

Automatisering door middel van AI wint terrein in alle sectoren

Voor dertig procent van alle bedrijven is meer inzetten op automatisering inmiddels de belangrijkste strategie om het personeelstekort het hoofd te bieden. Volgens het CBS zetten vooral grote bedrijven en organisaties in de informatie- en communicatiesector in op deze oplossing. In de informatie en communicatie steeg het aandeel bedrijven dat kiest voor automatisering van 28,5 procent in april 2025 naar 44,1 procent een jaar later. Ook in de zakelijke dienstverlening, groothandel en bouwnijverheid neemt automatisering een steeds prominentere plaats in.

Daarentegen laat de horeca de kleinste stijging zien. In deze sector kiest slechts 14,2 procent van de bedrijven voor automatisering. Bovendien blijkt dat kleinere bedrijven vaker hun productie of aanbod beperken vanwege het gebrek aan personeel, terwijl grote ondernemingen investeren in technologische oplossingen. Het aandeel bedrijven dat het aantrekkelijker maakt om bij hen te werken, is juist gedaald in de meeste sectoren.

Productiviteitsverhoging als alternatief voor uitbreiding personeel

Ruim driekwart van de ondernemers neemt maatregelen om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Volgens het onderzoek investeren bedrijven vooral in technologie en automatisering, en voeren zij efficiëntere werkprocessen in. In het grootbedrijf ligt dit percentage met 85 procent aanzienlijk hoger dan in het midden- en kleinbedrijf, waar 71 procent zich hierop richt. Verder zetten middelgrote en kleine bedrijven vaker in op het optimaliseren van de werkomgeving en faciliteiten.

Ondanks deze inspanningen blijven belemmeringen bestaan. Een gebrek aan personeel vormt voor dertig procent van de bedrijven de belangrijkste hindernis om de productiviteit te verhogen. Daarnaast noemt 27 procent economische onzekerheid als belemmering, een toename ten opzichte van een jaar eerder. Ook hoge kosten en een gebrek aan innovatieve oplossingen worden regelmatig genoemd als obstakels.

Verschuiving van hogere lonen naar technologie

De verschuiving naar automatisering markeert een duidelijke verandering in strategie. Vorig jaar maakten bedrijven het vooral aantrekkelijker om bij hen te werken door middel van hogere salarissen en betere arbeidsvoorwaarden. Inmiddels geeft bijna de helft van de bedrijven met personeelstekort aan dat automatisering de voorkeur heeft. Tegelijkelijk blijft in de bouwnijverheid het aanbieden van betere arbeidsvoorwaarden met 34 procent nog steeds populair.

Het onderzoek toont verder aan dat in bijna alle bedrijfstakken het aandeel bedrijven dat meer inzet op automatisering is toegenomen. Alleen in de sector cultuur, sport en recreatie daalde dit percentage. Ook het werven van arbeidskrachten uit het buitenland wordt door bijna tien procent van de bedrijven als oplossing genoemd, vooral door grote ondernemingen met elf procent. Tot slot blijkt dat ongeveer een tiende van de bedrijven andere maatregelen neemt, zoals flexibele werktijden of outsourcing van activiteiten.

Kernfeiten

Bijna twee derde van Nederlandse bedrijven kampt met personeelstekort
Automatisering is in april 2026 de meest genoemde maatregel tegen personeelstekort (verschuiving van arbeidsvoorwaarden vorig jaar)
Voor dertig procent van alle bedrijven is automatisering inmiddels de belangrijkste strategie

Veelgestelde vragen

Moet mijn bedrijf nu investeren in automatisering?

Niet per se meteen, maar bedrijven die personeelstekort ervaren moeten het serieus in overweging nemen. Onderzoek eerst welke processen binnen uw bedrijf het meest geschikt zijn voor automatisering en wat de terugverdientijd is voordat u investeert.

Welke sectoren profiteren het meest van automatisering?

Het onderzoek toont aan dat automatisering door middel van AI wint terrein in alle sectoren. Start met repetitieve taken of processen waar u veel tijd kwijtraakt aan handmatige werk.

Wat zijn de kosten van automatisering en hoe bespaar ik daarop?

Automatisering vereist initiële investeringen, maar kan op termijn personeelskosten besparen. Zoek uit welke processen het meest personeelsintensief zijn en daarvan het grootste rendement opleveren.

Hoe zorg ik ervoor dat mijn team automatisering ondersteunt in plaats van tegen?

Communiceer duidelijk dat automatisering bedoeld is om repetitief werk te vervangen, niet om mensen weg te automatiseren. Zorg voor scholing zodat werknemers kunnen overstappen naar hogewaardiger taken.

Automatisering belangrijkste wapen tegen personeelstekort