Tabaksverbod supermarkten zorgt voor 23.000 minder rokers

Amsterdam – Het tabaksverbod supermarkten heeft geleid tot 23.000 minder rokers in Nederland, blijkt uit onderzoek van SEO Economisch Onderzoek. De maatregel die sinds juli 2024 geldt voor supermarkten, minisupers en nachtwinkels toont directe resultaten. Vooral bewoners van kwetsbare wijken profiteerden van de strengere regels rond tabaksverkoop.

Tabaksverbod supermarkten: impact op retail en gezondheid

Sinds juli 2024 geldt in Nederland een tabaksverbod in supermarkten, minisupers en nachtwinkels. Het onderzoek van SEO Economisch Onderzoek toont aan dat deze maatregel directe effecten heeft: het aantal verkooppunten binnen 250 meter van woningen daalde met de helft. Landelijk hebben naar schatting 23.000 volwassenen met roken gestopt, waarbij 47 procent van deze stopers in kwetsbare wijken woont. KWF Kankerbestrijding steunt het verbod met 72 procent voorstanders.

Voor ondernemers in de retail en nachtservices betekent dit verbod een substantiële omzetverandering, vooral voor kleinere avondwinkels en buurtsupers waar tabak een significant inkomstenonderdeel vormde. Brancheorganisaties wijzen op een ‘ongelijk speelveld’ omdat speciaalzaken nog wel tabak mogen verkopen, wat vraagt om strategische aanpassingen in het assortiment en klantencommunicatie. Ondernemers moeten rekening houden met verdere regulering: over negen jaar is tabak alleen nog beschikbaar bij speciaalzaken.

Tabaksverbod supermarkten halveert aantal verkooppunten

Het aantal verkooppunten binnen 250 meter van woningen daalde met de helft door het nieuwe tabaksverbod. Volgens de onderzoekers stopten naar schatting 23.000 volwassenen met roken, een daling van circa één procent. Daarnaast wonen 47 procent van de mensen die stopten met roken in kwetsbare wijken. Daardoor draagt de maatregel bij aan het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen in Nederland.

Afstand tot verkooppunten bepalend voor rookgedrag

De nabijheid van tabaksverkooppunten blijkt cruciaal voor rookgedrag. Wanneer er geen verkooppunt meer binnen 250 meter van een woning staat, daalt de kans op roken met zes procent. Echter levert een verdere vergroting van de afstand geen extra effect op. Volgens de onderzoekers komt het effect vooral doordat mensen die al wilden stoppen nu daadwerkelijk die stap zetten.

Maatschappelijke winst van 180 tot 370 miljoen euro

De maatschappelijke baten van het tabaksverbod bedragen tussen de 180 en 370 miljoen euro per jaar. Deze winst ontstaat vooral door een langere levensduur en betere kwaliteit van leven van ex-rokers. Bovendien kan de maatregel voorkomen dat nieuwe rokers beginnen, al wordt dit effect pas op langere termijn zichtbaar. Ook houdt de schatting rekening met mogelijke uitwijkgedrag naar buitenlandse aankopen of illegale verkoop.

Onderzoek gebaseerd op landelijke gegevens

De analyse van SEO Economisch Onderzoek gebruikt gegevens van Locatus en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen. Tegelijkertijd is het onderzoek representatief voor de Nederlandse bevolking over de jaren 2020, 2022 en 2024. Het totale effect van het verkoopverbod kan nog groter worden, omdat mogelijke effecten op rookfrequentie en vapen niet zijn meegenomen.

Kernfeiten

23.000 volwassenen stopten met roken door het tabaksverbod supermarkten
Aantal verkooppunten binnen 250 meter van woningen daalde met 50 procent
72 procent van respondenten steunt het tabaksverbod volgens KWF Kankerbestrijding
47 procent van stopers woont in kwetsbare wijken, wat sociaalgezondheidsgerechtigheid verbetert

Veelgestelde vragen

Wat betekent het tabaksverbod supermarkten voor mijn winkel?

Speciaalzaken kunnen nog wel tabak verkopen. Als supermarkten kunt u uw omzetdaling compenseren door alternatieve assortimentsgroepen uit te breiden of services aan te bieden die aansloten bij uw huidige klantenkring.

Hoe beïnvloedt dit verbod ondernemers in Amsterdam en andere steden?

In Amsterdam en steden met kwetsbare wijken is de impact groot omdat 47 procent van stopers daar woont. Dit kan leiden tot lagere rookprijsgevoeligheid in bepaalde buurten en veranderde consumentenpatronen. Ondernemers moeten hun lokale klantenmix herijken.

Wat zijn de gevolgen van dit verbod voor mijn bedrijfsomzet?

Avondwinkels en buurtsupers die tabak verkochten, ondervinden direct omzetverlies. Dit verbod geldt sinds juli 2024 en zal verder aangescherpt worden tot tabak over negen jaar alleen bij speciaalzaken beschikbaar is. Ondernemers moeten nu al strategieën ontwikkelen voor deze transitie.

Welke stappen kan ik als ondernemer nemen?

Analyseer uw huidige tabaksomzet en identificeer compensatiegroepen. Onderzoek of u zich als speciaalzaak kunt positioneren, of focus op alternatieve producten. Raadpleeg brancheorganisaties voor begeleiding bij de transitie en blijf op de hoogte van verdere regelgeving.