Onlangs werd bekendgemaakt dat de Belastingdienst per 1 januari volgend jaar met meer dan tachtig belastingambtenaren actief gaat toezien op schijnconstructies. Hoe kunnen werkgevers zich hierop voorbereiden? Thijs de Jong, advocaat arbeidsrecht bij RWV Advocaten, biedt inzichten.
Strenger toezicht vanaf 2025
Na acht jaar gedogen is het handhavingsmoratorium opgeheven. Dit betekent dat er vanaf 1 januari 2025 strenger wordt toegezien op de inzet van zzp’ers in verkapte dienstverbanden. De Jong ontvangt inmiddels al meerdere telefoontjes van bezorgde werkgevers.
Verscherpte aandacht voor bestaande regels
Volgens De Jong zijn er geen nieuwe regels geïntroduceerd, maar is er sprake van een grotere focus op de bestaande wetgeving. Het is echter moeilijk om precies te zeggen wat wel of niet toegestaan is. Het is van groot belang dat werkgevers kritisch kijken naar hun afspraken met zzp’ers die langdurig dezelfde werkzaamheden verrichten als hun eigen personeel en die volledig afhankelijk zijn van één opdrachtgever.
Zzp’ers aannemen: mogelijk, maar voorzichtig
De Jong benadrukt dat het nog steeds mogelijk is om zzp’ers aan te nemen, maar dat werkgevers zich moeten realiseren dat ze goed moeten opletten of er geen sprake is van een verkapt dienstverband. Momenteel legt de Belastingdienst enkel correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen op, met mogelijke boetes in geval van opzettelijke schijnzelfstandigheid.
Criteria voor een verkapt dienstverband
Er mag absoluut geen verkapt dienstverband zijn, omdat dit kan leiden tot inhoudingsplichten voor loonheffingen, ontslagbescherming en zelfs de verplichting om pensioenpremies te betalen. De drie belangrijkste elementen van een arbeidsovereenkomst zijn: 1) de verplichting om arbeid persoonlijk te verrichten, 2) tegen loon en 3) onder gezag van de werkgever. Het element van gezag ontbreekt vaak bij zzp’ers.
Vergelijkbaarheid met eigen werknemers
Het blijft een uitdaging om vast te stellen of er sprake is van werkgeversgezag. De rechtspraak, inclusief zaken zoals Deliveroo en PostNL, legt de nadruk op de vraag of de zzp’er vergelijkbaar werk doet en in een vergelijkbare situatie verkeert als eigen werknemers, en of er sprake is van daadwerkelijk ondernemerschap.
Gebruik van modelovereenkomsten
Werkgevers wordt aangeraden om, zolang er geen betere standaard beschikbaar is, te blijven werken met de modelovereenkomsten die de Belastingdienst op zijn website aanbiedt. Cruciaal hierbij is dat de praktijk ook overeenkomt met de afspraken in de overeenkomst. Bovendien dient er in de overeenkomst een clausule opgenomen te worden die de zzp’er verantwoordelijk houdt voor eventuele belastingaanslagen die de Belastingdienst zou kunnen opleggen.
Hogere beloning dan eigen werknemers
Wat betreft het uurtarief is er momenteel nog geen minimum. Echter, in het ‘Wetsvoorstel verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden’ is opgenomen dat iemand die minder dan 32,24 euro per uur ontvangt, vermoedelijk op basis van een arbeidsovereenkomst werkt. De richtlijnen van de Belastingdienst beschouwen ook een substantieel hogere beloning in vergelijking met eigen werknemers als een aanwijzing tegen het bestaan van een arbeidsovereenkomst.
Opzeggen van contracten
Als de Belastingdienst concludeert dat er sprake is van een verkapt dienstverband, kan de overeenkomst onder bepaalde voorwaarden worden opgezegd. Dit is mogelijk indien de werkende en de werkgever het oneens zijn en de werkende geen beroep doet op ontslagbescherming. Maar als de werkende met succes een claim indient bij de civiele rechter dat er feitelijk sprake is van een arbeidsovereenkomst, heeft deze recht op ontslagbescherming.
Waakzaamheid bij naheffingsaanslagen
Werkgevers moeten zich bewust zijn van de implicaties. Indien de Belastingdienst oordeelt dat er sprake is van een verkapt dienstverband, kan een naheffingsaanslag worden opgelegd voor loonheffing, premies volksverzekeringen en werknemersverzekeringen. De Belastingdienst stelt dan dat afdrachten door de opdrachtgever hadden moeten worden gedaan, zoals dat van werkgevers verwacht wordt.
