De handhaving op schijnzelfstandigheid vanaf 1 januari 2025 door de Belastingdienst heeft een ontmoedigend effect op zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) in de zorg. Voor het eerst sinds jaren daalde het aantal zzp’ers in Nederland.
Tussen november 2024 en maart 2025 nam het aantal zzp’ers met 2% af (-3.500). Het is onduidelijk of deze dalende trend doorzet en wat de precieze gevolgen zijn voor de sector. Waar in West-Brabant het aantal zzp’ers in de zorgsector in de periode 2014-2024 nog sterk steeg, wijzen recente signalen uit de markt ook hier op een daling.
Verschillen tussen zorgbranches
Volgens cijfers van de Kamer van Koophandel (KVK) kromp het totaal aantal zzp’ers in de zorg in Nederland met 3.500 in de periode november 2024 maart 2025. Daarmee is de zorgsector de sector met de grootste afname van het aantal zzp’ers. In de verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT) was de daling het grootst (-5%). Ook in de gehandicaptenzorg stopten veel zelfstandigen. In de branche ‘overige zorg’ daalde het aantal vooral in laboratoria, paramedische praktijken en in de eerstelijnszorg. In de eerstelijnszorg werken zzp’ers bijvoorbeeld als doktersassistent of waarnemend huisarts.
Aantal zzp’ers afgelopen jaren enorm gegroeid
Het is voor het eerst sinds jaren dat het aantal zzp’ers in de zorg afneemt. Tussen 2014 en 2024 steeg het aantal zelfstandigen volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in Nederland met 77%. Dit kwam voor een groot deel door de personeelstekorten en de werkdruk in de sector. Zorgmedewerkers kiezen voornamelijk voor een bestaan als zelfstandige omdat zij zelf kunnen bepalen wanneer ze werken. Ook willen zij een betere werk-privébalans. Daarnaast geven zorgmedewerkers aan dat zij als zelfstandige meer kunnen verdienen. Dit blijkt uit een enquête van onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (AZW).
In West-Brabant steeg het aantal zzp’ers in de zorg tussen 2014 en 2024 met 67% van 3.000 naar 5.000. Recente cijfers zijn momenteel niet beschikbaar, maar signalen vanuit de markt die UWV bereiken, wijzen erop dat ook in West-Brabant het aantal zzp’ers in de zorg de afgelopen maanden is afgenomen.
Voorbereid
De West-Brabantse zorgorganisatie S&L Zorg was voorbereid op deze ontwikkelingen. Annemarie van den Boom, adviseur arbeidsmarkt van S&L Zorg, legt uit: “De recente ontwikkeling rondom zzp’ers hing al langer in de lucht. We zijn nooit begonnen met de inzet van zzp’ers in de zorg. De schijnzelfstandigheid was hiervoor jaren geleden de sterkste reden. Ons personeelsbeleid is al geruime tijd gericht op het inzetten van vast zorgpersoneel. We investeren veel in het binden en boeien van onze collega’s. In onze vacatures richten we ons echter ook op zzp’ers, maar dan om hen te verleiden de overstap te maken naar loondienst. Op deze manier kunnen wij onze werknemers én onze cliënten meer stabiliteit garanderen.”
Gevolgen nog onzeker
De handhaving op schijnzelfstandigheid is één van de kabinetsmaatregelen die tot een betere balans tussen het aantal medewerkers in loondienst en zzp’ers kan leiden. Overheid, zorgbranches en zorgverzekeraars werken hier al langer aan.
Een afname van het aantal zzp’ers kan de personeelsproblemen in de zorgsector mogelijk verminderen. Toch is onzeker of dit daadwerkelijk gaat gebeuren. Zorginstanties zijn bang dat zij zonder zzp’ers de roosters op korte termijn niet meer rondkrijgen en vrezen een ‘zorginfarct’. Dit blijkt uit een enquête van Brancheorganisaties Zorg (BoZ). Niet alle zelfstandigen die stoppen gaan (weer) in loondienst. Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht dat ongeveer de helft van alle schijnzelfstandigen voor loondienst kiest. Maar zzp’ers die stoppen kunnen ook als flexwerker gaan werken. Bijvoorbeeld via een uitzendbureau, detachering of payrolling. Op dit moment is daarom nog niet duidelijk wat precies de gevolgen zullen zijn van het dalende aantal zzp’ers voor de zorgsector.