Goed nieuws voor onze kinderen: wij laten ze geen staatsschuld na. Slecht nieuws voor onze kinderen: wij laten ze wel 80 miljard aan kapotte bruggen, versleten wegen en krakend spoor na. Maar dat telt blijkbaar niet als schuld. Dat heet uitgesteld onderhoud. Klinkt een stuk gezelliger.
Den Haag heeft het uitgerekend. Er is zo’n 80 miljard euro nodig om het achterstallig onderhoud aan onze infrastructuur weg te werken. Beschikbaar: een schamele 7,5 miljard. De rest? Tja. De staatsschuld mag niet oplopen, want we mogen toekomstige generaties niet opzadelen met onze rekeningen.
Een nobel principe. Met één klein schoonheidsfoutje: die generaties zadelen we nu op met iets veel duurders.
Want zo werkt onderhoud. Wie zijn bedrijfspand tien jaar laat verslonzen, betaalt geen schilder meer maar een aannemer. Wie de bedrijfsbus nooit naar de garage brengt, koopt uiteindelijk een nieuwe bus. Elke ondernemer snapt dit. Elke ondernemer schrijft af, reserveert, onderhoudt. Behalve het grootste bedrijf van Nederland: de Rijksoverheid. Die schoof het onderhoud 25 jaar lang voor zich uit en doet nu verbaasd dat de bruggen uit de wederopbouw bejaard zijn.
En uitstellen is niet gratis. Uitgesteld onderhoud wordt vanzelf duurder onderhoud. De roest wacht niet op de Voorjaarsnota.
Ondertussen draait de rekening gewoon door. Eén onverwacht afgesloten brug, zoals de Moerdijkbrug of de Ketelbrug, kost de economie tot 4,8 miljoen euro per werkdag. Per dag. Dat is geen abstracte schuld voor later, dat is omzetverlies voor nu. Voor de transporteur die omrijdt, de bouwer die zijn beton niet kwijt kan, de winkelier die zijn levering mist.
Dus laten we eerlijk zijn over wat hier gebeurt. We noemen het zuinigheid, maar het is gewoon lenen. Niet bij de bank, maar bij onze eigen wegen en bruggen. Met een rente die elk jaar oploopt. Een staatsschuld op de balans is zichtbaar en goedkoop te financieren. Een schuld in beton en staal is onzichtbaar, tot de brug dichtgaat. En dan is hij ineens heel zichtbaar. En heel duur.
Onze kinderen erven straks geen schuldenvrij Nederland. Ze erven een land waar de fundering doorgeroest is en de rekening alsnog op de mat valt. Alleen dan met boete wegens te laat betalen.
Maar wacht. Steun uit onverwachte hoek. Mark Rutte, de premier onder wie het onderhoud veertien jaar vrolijk werd doorgeschoven, schiet ons nu als NAVO-baas te hulp. Van de vijf procent van het bbp die we aan defensie moeten besteden, mag 1,5 procent naar defensiegerelateerde infrastructuur. Bruggen die een tank kunnen dragen, wegen waar een militaire colonne overheen kan, spoor dat zwaar materieel vervoert. En laat dat nou precies dezelfde bruggen, wegen en sporen zijn waar u elke dag met uw bestelbus overheen hobbelt.
De ironie is compleet. Wat niet mocht voor onze kinderen, mag ineens wel voor de NAVO. Voor de economie was er geen geld, voor de veiligheid ligt het klaar. Prima. Noem het defensie, noem het afschrikking, noem het desnoods een tankbaan. Als de Moerdijkbrug er maar van wordt opgeknapt. Bouwen dus.
Wat kunt u als ondernemer doen? Drie dingen. Reken bereikbaarheidsrisico’s mee in uw planning, want afsluitingen worden de komende jaren eerder regel dan uitzondering. Kijk kritisch naar uw eigen logistieke afhankelijkheid van één route of één brug. En zit u in de bouw, infra of techniek: houd die 1,5 procent scherp in de gaten. Daar komt de komende jaren een orderportefeuille uit rollen waar u decennia mee vooruit kunt.
Zuinigheid is een deugd. Behalve als je zuinig bent op de verkeerde dingen. Dan heet het gewoon: de rekening doorschuiven. En laat dat nou precies zijn wat we onze kinderen beloofd hadden niet te doen.