De Nederlandse economie blijft profiteren van internationale handel, ondanks toenemende geopolitieke spanningen en handelsbarrières. In 2025 groeide de export van diensten met 4 procent naar een recordbedrag van 337 miljard euro, terwijl de goederenexport met 1,2 procent steeg tot 653,7 miljard euro.
Binnenvaart en waterstanden vormen nieuwe risico’s
Terwijl de Nederlandse handel internationaal groeit, ontstaan er nieuwe knelpunten op het binnenland. Volgens de Volkskrant en NU. nl (9 september) is het vervoer via Nederlandse rivieren en kanalen met een vijfde gedaald door historisch lage waterstanden, met vervoer naar Duitsland zelfs met 40 procent gekelderd. Dit raakt vooral bedrijven die afhankelijk zijn van binnenvaart als aanvullend transportkanaal naast weg en spoor.
Voor ondernemers in logistiek, industrie en zakelijke diensten geldt: diversificatie van transportroutes wordt steeds kritischer. Als binnenvaart uitvalt door waterstanden, moeten alternatieve routes via weg of spoor beschikbaar zijn, wat extra kosten en planning vereist. Bedrijven die sterk op riviervervoer leunen naar Duitsland en België moeten nu hun supply chain-risico’s herijken.
Diensten leveren meer op dan goederen
Zakelijke diensten blijven de belangrijkste exportcategorie met een waarde van 110 miljard euro in 2025. Dit komt neer op 32,6 procent van de totale dienstenexport. Daarnaast groeide de export van transportdiensten met 3,9 miljard euro. De groei concentreerde zich vooral bij technische diensten, advies en managementconsultancy.
Opvallend is dat diensten meer toegevoegde waarde opleveren dan goederen. Van elke euro dienstenexport blijft bijna 65 eurocent in Nederland als toegevoegde waarde. Bij export van Nederlandse producten is dit 51 eurocent, terwijl wederuitvoer slechts 12,5 eurocent oplevert.
Goederenhandel onder druk door energietransitie
De goederenexport steeg weliswaar met 1,2 procent, maar het volume groeide sterker met 2,9 procent. Dit betekent dat de gemiddelde exportprijzen daalden met 1,7 procent. Voedingsmiddelen zoals cacao, fruit en rundvlees zorgden voor groei, evenals machines zoals telefoons en chipapparatuur.
Wederuitvoer nam toe met 2,1 procent, terwijl de export van Nederlandse producten vrijwel gelijk bleef. Hierdoor steeg het aandeel wederuitvoer in de totale goederenexport naar 48,8 procent. De daling van binnenlandse export van minerale brandstoffen verklaart dit verschil grotendeels.
Handelsbarrières nemen wereldwijd toe
Het aantal EU-regelingen met antidumpingmaatregelen of compenserende heffingen groeide van 30 in 1994 naar 158 in 2025. Ook het aantal getroffen land-productcombinaties steeg van 81 naar bijna 1.400. China is veruit het belangrijkste doelwit, met 44 procent van alle productcombinaties die onder handelsbeschermingsmaatregelen vallen.
Tegelijkertijd blijft de Nederlandse economie sterk afhankelijk van internationale handel. In 2024 was 34,1 procent van het Nederlandse bruto binnenlands product toe te schrijven aan export van goederen en diensten. Dit percentage daalde licht ten opzichte van 2023, toen het nog 34,6 procent bedroeg.
Multinationals domineren Nederlandse handel
Buitenlandse multinationals vertegenwoordigden in 2024 ongeveer 85 procent van de exportwaarde en 83 procent van de importwaarde. Het aantal buitenlandse multinationals in Nederland groeide tussen 2014 en 2024 met 60 procent naar 19.755 bedrijven. De Verenigde Staten blijven met 3.665 vestigingen veruit het belangrijkste herkomstland.
Ook de werkgelegenheid bij buitenlandse multinationals steeg fors. Het aantal werknemers nam toe met 44 procent, waardoor hun aandeel in de totale werkgelegenheid steeg van 16,6 naar 19,2 procent. Bij Nederlandse multinationals bleef de werkgelegenheid vrijwel stabiel.
Handel met Midden-Oosten onder druk
De waarde van de import uit het Midden-Oosten daalde in het eerste kwartaal van 2026 met bijna 16 procent vergeleken met een jaar eerder. Ook de Nederlandse export naar de regio nam af met bijna 6 procent. Irak was in 2025 de belangrijkste importpartner met 2,8 miljard euro, voornamelijk ruwe olie.
Voor export bleven de Verenigde Arabische Emiraten en Saudi-Arabië de belangrijkste afnemers, met respectievelijk 4,1 en 3,9 miljard euro. Nederland exporteerde vooral computers, geurmiddelen, melkpoeder en schroot naar het Midden-Oosten.
Energiehandel verschuift van Rusland naar VS
De Nederlandse energie-import verschoof de afgelopen jaren sterk van Rusland naar de Verenigde Staten. Het aandeel minerale brandstoffen in de goederenhandel piekte in 2022, zowel bij import als export. Bij import steeg het aandeel van 11 procent in 2020 naar 25 procent in 2022, om vervolgens terug te zakken naar 16 procent in 2025.
Vloeibaar aardgas vertoonde de sterkste groei in de import. Dit komt door de afbouw van de Nederlandse gasproductie en de vervanging van Russisch pijpleidinggas. De VS is veruit de grootste leverancier van vloeibaar aardgas geworden.
Werkgelegenheid afhankelijk van export
In 2024 waren 2,6 miljoen voltijdsbanen in Nederland toe te schrijven aan de export van goederen en diensten. Dit komt neer op 30,1 procent van de totale werkgelegenheid. De meeste banen bevonden zich niet bij exporterende bedrijven zelf, maar bij toeleveranciers en ondersteunende bedrijven.
Zakelijke diensten speelden de belangrijkste rol met 28,6 procent van alle exportgerelateerde voltijdsbanen. Duitsland was goed voor 422.500 voltijdsbanen, gevolgd door het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, België en Frankrijk.
Kernfeiten
- Nederlandse dienstenexport groeide in 2025 met 4 procent naar 337 miljard euro
- Zakelijke diensten genereren 65 eurocent toegevoegde waarde per euro export, tegen 51 eurocent voor goederen
- Binnenvaart vervoert 19 procent minder door droogte in augustus (volgens WBN-archief)
Veelgestelde vragen
Waarom groeit dienstenexport sneller dan goederenexport?
Dienstenexport (4 procent groei) profiteert meer van internationale vraag naar advies, consultancy en technische expertise dan goederenhandel (1,2 procent). Diensten leveren ook meer toegevoegde waarde op: van elke euro dienstenexport blijft bijna 65 eurocent in Nederland, tegenover 51 eurocent bij goederen.
Hoe beïnvloeden lage waterstanden mijn transportkosten?
Binnenvaart is goedkoper dan wegvervoer, maar valt uit bij lage waterstanden. Dit dwingt bedrijven uit te wijken naar duurdere alternatieven (vrachtwagen, spoor). Wie veel naar Duitsland vervoert, ervaart dit het hardst: vervoer via rivieren kelderde daar met 40 procent.
Wat zijn de gevolgen van handelsbarrières voor Nederlandse exporteurs?
Het aantal EU-regelingen met antidumpingmaatregelen groeide van 30 in 1994 naar 158 in 2025. China is het belangrijkste doelwit met 44 procent van alle beschermde productcombinaties. Dit kan exportkosten verhogen en markttoegang bemoeilijken, vooral voor bedrijven die naar China of via China opereren.
Hoe kan ik mijn exportstrategie aanpassen aan deze veranderingen?
Ondernemers kunnen zich richten op dienstenexport (hogere winstmarge) of op markten buiten China. Controleer of uw goederen onder handelsbarrières vallen en bouw redundantie in uw transportnetwerk in (niet alleen binnenvaart). Multinationale partners kunnen schaalvoordelen bieden: 85 procent van Nederlandse exportwaarde komt van buitenlandse multinationals.