Partnerbijdrage,
Na een pittig project, een lastig gesprek of een sollicitatieronde blijft vaak dezelfde vraag hangen: wat heb ik hier nu eigenlijk van geleerd? Reflecteren klinkt eenvoudig, maar zonder structuur blijft het al snel bij een vaag gevoel. De STARR-methode geeft dat terugkijken een vaste vorm, en wordt daarom veel gebruikt bij zelfreflectie, functioneringsgesprekken en sollicitaties. Voor professionals die gericht aan hun ontwikkeling willen werken, is het een handzaam hulpmiddel.
Wat is de STARR-methode?
STARR is een letterwoord dat staat voor Situatie, Taak, Actie, Resultaat en Reflectie. In de jaren negentig werd de methode nog gebruikt als STAR, zonder de tweede R. Die extra R van reflectie is later toegevoegd, juist omdat het model daarmee ook heel geschikt werd om van ervaringen te leren. Een overzicht met alles over de starr methode laat zien hoe je de stappen in verschillende situaties toepast, van een evaluatiegesprek tot een persoonlijk leermoment.
De vijf stappen uitgelegd
Bij de situatie beschrijf je wat er speelde en in welke context. Bij de taak benoem je wat jouw rol en verantwoordelijkheid daarin was. De actie gaat over wat je concreet hebt gedaan en waarom je voor die aanpak koos. Het resultaat is het effect van je handelen, het liefst zo concreet mogelijk. En de reflectie, tot slot, is de vraag wat je ervan hebt geleerd en wat je een volgende keer anders zou doen. Doordat je de stappen in vaste volgorde doorloopt, vergeet je zelden een belangrijk onderdeel.
Voorbeeldvragen per stap
De kracht van de methode zit in de vragen die je jezelf stelt. Bij situatie: wanneer speelde dit, wie waren erbij betrokken en wat was de aanleiding? Bij taak: wat werd er van je verwacht en wat was jouw specifieke opdracht? Bij actie: hoe pakte je het aan en welke afwegingen maakte je? Bij resultaat: wat leverde het op, en hoe weet je dat? En bij reflectie: waar ben je tevreden over, wat viel tegen, en wat neem je mee? Wie deze vragen eerlijk beantwoordt, krijgt een verrassend compleet beeld van een ervaring.
STARR voor het ontwikkelen van competenties
De methode berust op een eenvoudig uitgangspunt: gedrag dat iemand in het verleden heeft laten zien, is vaak een goede voorspeller van toekomstig gedrag. Daarom wordt STARR veel gebruikt in sollicitatiegesprekken, waar een recruiter met deze vragen achterhaalt of een genoemde kwaliteit ook echt uit de praktijk blijkt. Maar ook voor je eigen ontwikkeling is het bruikbaar. Door concrete situaties volgens dit stramien te analyseren, maak je zichtbaar welke competenties je al beheerst en waar nog groei mogelijk is.
Reflectie en duurzame inzetbaarheid
Gestructureerd terugkijken op je werk is meer dan een gespreksmodel; het draagt bij aan leren en ontwikkeling gedurende je hele loopbaan. Dat sluit aan bij het bredere thema van duurzame inzetbaarheid, oftewel gezond, gemotiveerd en vakbekwaam aan het werk blijven. Het Arboportaal beschrijft hoe blijven leren en ontwikkelen daar een vast onderdeel van is. Wie regelmatig reflecteert, houdt niet alleen zicht op fouten, maar ook op wat goed gaat en waarom.
De methode in de praktijk
Een voorbeeld maakt het concreet. Stel dat een projectleider terugkijkt op een deadline die net niet werd gehaald. Bij de situatie beschrijft ze dat een omvangrijk project met een krappe planning en een deels nieuw team van start ging. Bij de taak: zij was eindverantwoordelijk voor de oplevering. Bij de actie: ze verdeelde het werk in fasen, maar plande weinig speling in. Bij het resultaat: de oplevering liep uiteindelijk twee weken uit. Bij de reflectie ziet ze dat ze de onervarenheid van het team had onderschat en voortaan meer buffertijd zal inbouwen. Doordat elke stap apart wordt benoemd, blijft het niet bij de vage conclusie dat het niet goed ging, maar komt er een bruikbare les uit die ze de volgende keer daadwerkelijk kan toepassen. Precies daarin zit het verschil met terloops terugdenken aan een project.
Reflecteren als vaardigheid die je kunt trainen
Net als plannen of prioriteren is reflecteren een vaardigheid die je kunt aanscherpen. In het begin voelt het werken met een vast model misschien wat houterig, maar na een paar keer wordt het een natuurlijke manier van terugkijken. De STARR-methode komt daarom vaak terug in trainingen rond effectief werken. Zo gebruikt het instituur voor time management trainingen het model onder meer om deelnemers te leren gericht van hun eigen ervaringen te leren. Op die manier wordt reflecteren geen eenmalige exercitie, maar een gewoonte die je werk blijvend scherper maakt.