Meer dan 35 procent van de ondernemers in het Nederlandse kleinbedrijf overweegt binnen vijf jaar het bedrijf te verkopen, maar financiering vormt een steeds groter knelpunt. Uit de negentiende Kleinbedrijf Index van Qredits, ONL en Hogeschool Utrecht blijkt dat slechts 17 procent van de ondernemers concrete stappen heeft genomen voor een overdracht. Het gaat om meer dan 500.000 bedrijven die potentieel van eigenaar kunnen wisselen. De belangrijkste aanleiding is het naderen van de AOW-leeftijd of pensionering.
Gebrek aan voorbereiding bij ondernemers
Van alle ondernemers in het kleinbedrijf is momenteel 12 procent actief bezig met verkoop. Nog eens 23 procent overweegt dit binnen vijf jaar. Ondernemers geven de voorkeur aan verkoop aan andere ondernemers of overdracht binnen de familie. Dit gebeurt vaak via een geleidelijk traject waarin de huidige eigenaar de opvolger wegwijs maakt.
Tegelijk blijft de voorbereiding beperkt. Bijna de helft weet niet hoe een overdracht juridisch en financieel moet worden ingericht. Veel ondernemers hebben onvoldoende inzicht in fiscale en financiële consequenties. Ook weten ze niet hoe de verkoopprijs tot stand moet komen en zijn ze onbekend met beschikbare begeleiding.
Een centrale plek waar ondernemers deze informatie kunnen vinden en een overheidscampagne zouden daarbij enorm kunnen helpen. De kennis die nodig is voor een succesvolle overdracht ontbreekt vaak volledig bij verkopers.
Financiering wordt complexer
Bij bedrijfsopvolging en overname speelt financiering een cruciale rol. Er is vaak een combinatie vereist van eigen inbreng, verkopersleningen en externe financiering. De koper heeft in veel gevallen beperkt eigen vermogen beschikbaar. De financier moet daarom op basis van prognoses een beoordeling maken van de levensvatbaarheid.
Hierdoor vallen kopers bij financiers binnen een hoger risicoprofiel. Daardoor is de kans op financiering kleiner geworden. Voor financiers kan een deel van dit hogere risico door de BMKB-garantie verminderd worden. Een vereenvoudiging en verruiming van deze regeling zou de financierbaarheid van bedrijfsovername kunnen stimuleren.
Persoonlijke aanpak noodzakelijk
Marco Smit, algemeen directeur van Qredits, ziet dat financiering voor opvolgers steeds vaker een belemmering vormt. “Overnamefinanciering vraagt om maatwerk, waarbij niet alleen naar cijfers wordt gekeken, maar vooral naar de ondernemer en zijn of haar kennis en passie voor ondernemerschap”, aldus Smit. Financiers die sterk leunen op algoritmes en betaaldata zijn minder goed in staat om overnamefinancieringen te verstrekken.
De rol van intermediairs als persoonlijk adviseur is daarom belangrijker geworden. Qredits versterkt de persoonlijke aanpak bij overnamefinancieringen door intensieve samenwerking met intermediairs. Sinds de oprichting financiert Qredits al bedrijfsovernames en dit aantal neemt door vergrijzing alleen maar toe.
Economische impact voor lokale gemeenschappen
Kleine bedrijven vormen het grootste deel van de werkgelegenheid in Nederland. Als kleine bedrijven verdwijnen door mislukte overdrachten, komen veel banen op de tocht te staan. Dit geldt vooral in lokale gemeenschappen waar deze ondernemingen een belangrijke rol spelen. Kleine bedrijven houden dorpen en steden levendig door persoonlijke dienstverlening en als ontmoetingsplaatsen.
Denk aan bakkers, cafés, kledingwinkels, vakspecialisten en lokale dienstverleners die het hart vormen van lokale economieën. Als zij verdwijnen door gebrek aan opvolging, wordt de economie centraler en minder persoonlijk. Voor ondernemers betekent dit dat tijdige voorbereiding op bedrijfsoverdracht niet alleen persoonlijk belang dient, maar ook maatschappelijke waarde heeft.