Zakelijke dienstverlening

Arbeidsproductiviteit blijft achter bij economische groei

27 maart 2025
Arbeidsproductiviteit blijft achter bij economische groei

BBP-groei door meer gewerkte uren, productiviteit daalt

De Nederlandse economie groeide in 2024 met 1,0 procent. Deze groei van het bruto binnenlands product (bbp) was voornamelijk het gevolg van een stijging van het aantal gewerkte uren met 1,2 procent. De arbeidsproductiviteit, oftewel het bbp per gewerkt uur, daalde echter met 0,2 procent ten opzichte van 2023. Het jaar daarvoor, in 2023, was de afname van de arbeidsproductiviteit groter en bedroeg 1,3 procent. Dit blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in het rapport ‘De Nederlandse economie in 2024’.

Groei economie afhankelijk van gewerkte uren

Economische groei kan worden gerealiseerd door een toename van het aantal gewerkte uren en/of door een stijging van de arbeidsproductiviteit. In ontwikkelde economieën is een stijging van de arbeidsproductiviteit op de lange termijn de belangrijkste factor voor economische groei. De groei van de arbeidsproductiviteit neemt echter al geruime tijd af. In de afgelopen tien jaar groeide de arbeidsproductiviteit in Nederland gemiddeld met 0,2 procent per jaar. In het decennium daarvoor bedroeg deze groei gemiddeld 0,8 procent per jaar.

De ontwikkeling van het bbp, de arbeidsproductiviteit en het aantal gewerkte uren varieerde per jaar. In 2010 groeide het bbp met 1,3 procent en de arbeidsproductiviteit met 2,1 procent, terwijl het aantal gewerkte uren met 0,7 procent afnam. In 2015 groeide het bbp met 2,1 procent, de arbeidsproductiviteit met 1,3 procent en het aantal gewerkte uren met 0,8 procent.

In 2020 kromp de economie met 3,9 procent. Tegelijkertijd steeg de arbeidsproductiviteit met 0,4 procent en daalde het aantal gewerkte uren met 4,2 procent. In 2021 volgde een herstel met een bbp-groei van 6,3 procent, een stijging van de arbeidsproductiviteit met 1,6 procent en een toename van de gewerkte uren met 4,7 procent.

In 2023 was de economische groei nagenoeg stilgevallen met een bbp-groei van slechts 0,1 procent. Dit ging gepaard met een daling van de arbeidsproductiviteit met 1,3 procent en een stijging van de gewerkte uren met 1,4 procent. In 2024 trok de groei weer iets aan, met een bbp-groei van 1,0 procent, een daling van de arbeidsproductiviteit met 0,2 procent en een stijging van de gewerkte uren met 1,2 procent.

Overheid speelt grote rol in economische groei

De groei van de economie in 2024 werd vooral gedragen door de overheidsconsumptie, net als in 2023. De overheidsconsumptie steeg in 2024 met 3,6 procent ten opzichte van het voorgaande jaar, gecorrigeerd voor prijsveranderingen. Deze stijging was vooral toe te schrijven aan hogere uitgaven van het Rijk en gemeenten. Ook de zorgkosten stegen door hogere personeelskosten. In 2023 bedroeg de groei van de overheidsconsumptie 2,9 procent.

Huishoudens geven meer uit door hogere inkomens

De consumptie van huishoudens nam in 2024 met 1,2 procent toe ten opzichte van het voorgaande jaar. Deze toename was groter dan in 2023, toen de groei 0,8 procent bedroeg. De stijging van de consumptie kwam voort uit een toename van het reëel beschikbaar inkomen, dat in 2024 met 3,0 procent groeide ten opzichte van 2023. Dit was mede het gevolg van een stijging van de cao-lonen met 6,6 procent, de grootste toename in ruim veertig jaar. Ook groeide de werkgelegenheid en was de inflatie lager dan in 2023.

Industrie krimpt ondanks groei in exportdiensten

De uitvoer van goederen en diensten nam in 2024 toe, na een krimp in 2023. Dit was vooral te danken aan een grotere uitvoer van diensten. De uitvoer van in Nederland geproduceerde goederen daalde daarentegen. De invoer groeide eveneens, maar minder sterk dan de uitvoer. Daardoor leverde de buitenlandse handel een positieve bijdrage aan de economische groei.

De krimp in de uitvoer van Nederlandse goederen weerspiegelde zich in de industrie. In 2024 was de toegevoegde waarde van de industrie 0,8 procent lager dan in 2023. In 2023 was er ook sprake van een afname, met een daling van 0,9 procent, na twee jaren van groei. In meer dan de helft van de industriële bedrijfsklassen was de toegevoegde waarde in 2024 lager dan in het voorgaande jaar.

Investeringen dalen, buitenlandse handel herstelt

De investeringen in vaste activa daalden in 2024 met 0,5 procent. In 2023 stegen deze investeringen nog met 1,3 procent. De invoer van goederen en diensten groeide met 0,3 procent in 2024, terwijl deze in 2023 nog met 1,8 procent kromp. De uitvoer van goederen en diensten nam in 2024 toe met 0,4 procent, na een daling van 0,5 procent in 2023.

Nederlandse economie herstelt in Europees perspectief

De groei van de Nederlandse economie in 2024 was met 1,0 procent gelijk aan de gemiddelde groei van de economie van de Europese Unie (EU). In 2023 groeide de Nederlandse economie minder sterk dan die van de EU. Spanje kende in 2024 de hoogste economische groei van de vier grootste EU-economieën, met een toename van 3,2 procent van het bbp. Frankrijk en Italië volgden met een iets lagere groei. De Duitse economie kromp daarentegen voor het tweede opeenvolgende jaar. In België bedroeg de groei eveneens 1,0 procent. De economische groei in het Verenigd Koninkrijk was in 2024 iets lager dan die van Nederland.

Wereldwijde groei: China en VS blijven voorlopen

Van de drie grote economische blokken wereldwijd groeide de Chinese economie in 2024 met 5,0 procent het sterkst. De Verenigde Staten kenden een groei van 2,8 procent, wat hoger was dan die van de EU. In zowel China als de Verenigde Staten was de economische groei in 2024 lager dan in 2023. Terwijl in de EU juist sprake was van een lichte toename.