In zijn proefschrift onderzoekt Wilfred van den Brand hoe werkontwikkelingen de dagelijkse werkbeleving, energie, motivatie en innovatie beïnvloeden, en welke rol leiderschap daarbij speelt. Het welbevinden van medewerkers en hun vermogen om te innoveren zijn essentieel voor duurzame organisaties. In de huidige werkwereld waar flexibiliteit samengaat met toenemende werkdruk, is het stimuleren hiervan echter uitdagend.
De nieuwe werkrealiteit
Sinds de coronapandemie is thuiswerken niet meer weg te denken. De toegenomen flexibiliteit biedt voordelen, zoals een betere werk-privébalans, maar heeft ook nadelige gevolgen voor de sociale kant van werk. Tegelijkertijd ervaren veel mensen dat hun werk intensiever wordt: meer taken in minder tijd en oplopende prestatieverwachtingen. Die combinatie van verminderde sociale verbondenheid en toenemende intensiteit zet het dagelijks welbevinden en innovatief gedrag onder druk.
Energie en motivatie op afstand
Van den Brand onderzocht in vier dagboekstudies de impact van deze moderne werkkenmerken. De resultaten laten zien dat het verlies aan sociale verbondenheid op thuiswerkdagen leidt tot minder positieve emoties en daardoor minder enthousiasme en betrokkenheid. Bovendien vormen positieve emoties juist een belangrijke bron voor innovatief gedrag, het bedenken, delen en toepassen van nieuwe ideeën. Wanneer sociale verbondenheid ontbreekt, stokt het innovatieproces, vooral het delen en toepassen van ideeën. Toch reageert niet iedereen hetzelfde. Werknemers met veel vertrouwen in hun eigen kunnen (hoge zelfeffectiviteit) blijken beter bestand tegen het verlies aan sociale interactie, maar ook zij floreren vooral wanneer zij regelmatig op locatie werken. Wie veel thuiswerkt, mist de sociale impulsen die energie en motivatie voeden.
Werkintensivering
Ook werkintensivering heeft een duidelijke impact op energie. Meer dagelijkse werkdruk en minder autonomie leiden tot emotionele uitputting. Maar de mate waarin werkintensivering uitputtend werkt, hangt mede af van de manier waarop leidinggevenden hiermee omgaan. Dagelijks versterkend (empowerend) leiderschap, gericht op participatie en het geven van verantwoordelijkheid en vertrouwen kán helpen om uitputting te voorkomen, maar alleen, wanneer het met mate wordt toegepast. Wanneer leidinggevenden hierin doorschieten, kunnen verwachtingen te hoog worden, met het risico dat werknemers zichzelf voorbijlopen. Goed leiderschap draait dus om evenwicht: uitdagen zonder te overbelasten.
Balans als sleutel
De studies tonen aan dat zowel thuiswerken als werkintensivering de energie in organisaties onder druk zetten. Thuiswerken bedreigt de positieve energie die nodig is voor betrokkenheid en innovatie, terwijl werkintensivering de mentale reserves uitput. Duurzame prestaties vragen daarom om evenwicht tussen flexibiliteit en verbondenheid, en tussen stimuleren en overvragen.