Insectengif veroorzaakt 48% anafylaxie bij volwassenen

Bijna de helft van alle levensbedreigende allergische reacties bij volwassenen wordt veroorzaakt door insectengif. Bijen en wespen zijn verantwoordelijk voor 48 procent van de anafylaxie-gevallen, blijkt uit onderzoek. Desondanks krijgt slechts een fractie van de patiënten de juiste behandeling.

Anafylaxie door insectengif neemt toe door klimaat

Bijna de helft van alle levensbedreigende allergische reacties (anafylaxie) bij volwassenen wordt veroorzaakt door insectengif van bijen en wespen. De klimaatverandering speelt een belangrijke rol in deze toename: tussen 2000 en 2025 steeg de gemiddelde temperatuur in Nederland met één graad, waardoor meer wespenkoninginnen de winter overleven en grotere kolonies ontstaan. Ook de Aziatische hoornaar vestigt zich steeds nadrukkelijker in Nederland. Ondanks deze stijgende aantallen krijgt slechts een fractie van de patiënten de juiste behandeling.

Voor ondernemers in horeca, toerisme, bouw en buitenwerk is dit een groeiend risico: medewerkers en klanten lopen vaker het risico op ernstige allergische reacties. Bedrijven moeten voorzorgsmaatregelen treffen, medewerkers trainen in eerste hulp bij anafylaxie, en adrenalinepennen beschikbaar hebben op werkplekken waar veel buiten wordt gewerkt. Dit vereist ook aandacht voor verzekeringsdekking en noodprotocollen.

De klimaatverandering speelt een belangrijke rol in de toename van insectensteken. Tussen 2000 en 2025 steeg de gemiddelde temperatuur in Nederland met één graad. Volgens verwachtingen loopt deze stijging in 2029 verder op tot 1,5 graad Celsius. Daardoor overleven meer wespenkoninginnen de winter en ontstaan grotere kolonies.

Aziatische hoornaar rukt op door klimaatverandering

Ook de Aziatische hoornaar vestigt zich steeds nadrukkelijker in Nederland. Volgens dr. Matthias Busch, internist-klinisch immunoloog en allergoloog in het Rijnstate-ziekenhuis in Arnhem, neemt de populatie van deze invasieve soort toe. Bovendien blijkt de hoornaar moeilijk te bestrijden. Een milde winter en een warme droge lente zorgen voor ideale omstandigheden voor deze insecten.

Het grootste deel van de Nederlandse bevolking wordt minstens één keer in het leven gestoken door een insect. Tussen de 56,6 en 94,5 procent van de mensen maakt dit mee. De meeste steken vinden plaats in de handen, voeten of het hoofd. Daarnaast gebeuren veel incidenten tijdens buitenactiviteiten in de zomer, wanneer mensen picknicken of een ijsje eten.

Insectengif allergie treft jaarlijks 16.500 Nederlanders ernstig

De steekkans door een wesp of bij ligt rond de 4,5 procent. Ongeveer 2 procent van de bevolking reageert hierop met een ernstige allergische reactie door het hele lichaam. Potentieel gaat dit over 16.500 mensen met ernstige allergische reacties op bijen- en wespengif per jaar in Nederland. Echter, slechts 342 patiënten krijgen hiervoor behandeling met allergie-immunotherapie, aldus marktonderzoek van ALK.

Wanneer mensen aan anafylaxie denken, associëren ze dit vaak met voedselallergie. Toch blijkt insectengif bij volwassenen de belangrijkste oorzaak. Dr. Busch benadrukt dat mensen die eerder een ernstige allergische reactie hadden, vaak bang zijn om naar buiten te gaan tijdens warme zomermaanden. Maar liefst 68,5 procent van de patiënten vreest opnieuw gestoken te worden.

Immunotherapie kan angst voor insectensteken verminderen

Anafylaxie heeft niet alleen medische gevolgen, maar beïnvloedt ook het dagelijks leven negatief. De angst voor een volgende steek kan leiden tot isolement. Vermijden van bijen en wespen is namelijk lastig in de praktijk. Adrenaline dient als noodbehandeling bij een acute reactie.

Daarnaast bestaat immunotherapie als preventieve behandeling. Deze therapie, gebaseerd op insectengif, traint het immuunsysteem om minder heftig te reageren op bijen- of wespengif. Volgens dr. Busch kunnen allergologen patiënten vaak goed helpen met deze behandeling. Mensen die vragen hebben over hun reactie op insectensteken kunnen dit met hun huisarts bespreken.

Verder onderzoek is meestal nodig na een anafylactische reactie. Mensen die specialistische hulp zoeken, kunnen nu informatie vinden op allesoverallergie.nl via de module ‘Vind een allergiespecialist’. Zo krijgen patiënten toegang tot de juiste zorg en ondersteuning.

Kernfeiten

Bijen en wespen veroorzaken 48 procent van alle anafylaxie-gevallen bij volwassenen
Gemiddelde temperatuur in Nederland steeg tussen 2000 en 2025 met één graad Celsius
Verwachting is dat temperatuurstijging in 2029 verder oploopt tot 1,5 graad Celsius
Slechts een fractie van anafylaxie-patiënten krijgt de juiste behandeling

Veelgestelde vragen

Wat betekent de toename van insectensteken voor mijn bedrijf?

Als uw bedrijf veel buitenwerk heeft (bouw, tuinonderhoud, horeca met terras), neemt het risico op ernstige allergische reacties toe. U moet voorzorgsmaatregelen treffen, medewerkers trainen in herkenning van anafylaxie, en adrenalinepennen beschikbaar hebben. Dit kan ook gevolgen hebben voor uw verzekeringspremies en aansprakelijkheidsdekking.

Hoe kan mijn bedrijf medewerkers beschermen tegen insectensteken?

Zorg voor adequate training in eerste hulp, zorg dat adrenalinepennen beschikbaar zijn op werkplekken, en communiceer duidelijk over risico’s. Voor bedrijven in horeca of toerisme: zorg dat personeel weet hoe snel medische hulp moet worden ingeschakeld bij tekenen van anafylaxie, en houd een noodprotocol gereed.

Wat zijn de gevolgen van de Aziatische hoornaar voor mijn bedrijf?

De Aziatische hoornaar is agressiever dan inheemse wespen en kan ernstigere steken veroorzaken. Dit verhoogt het risico op anafylaxie, vooral voor bedrijven in regio’s waar de hoornaar zich vestigt. Controleer regelmatig uw werkplek op nesten en neem contact op met lokale autoriteiten als u een nest ontdekt.

Welke voorzorgsmaatregelen moet mijn bedrijf nemen?

Zorg dat adrenalinepennen beschikbaar zijn, train medewerkers in herkenning en eerste hulp bij anafylaxie, en zorg voor duidelijke noodprotocollen. Controleer uw verzekeringsdekking en zorg dat alle medewerkers weten waar de adrenalinepennen zijn opgeslagen en hoe ze deze gebruiken. Voor bedrijven met veel buitenwerk: overweeg preventieve maatregelen zoals insectenwerend middel.

Insectengif veroorzaakt bijna helft anafylaxie bij volwassenen