In 2023 en de eerste helft van 2024 nam de internationale goederenhandel af, terwijl deze in de afgelopen dertig jaar juist sterk toenam, met uitzondering van scherpe dalingen tijdens de kredietcrisis en de coronacrisis. Uit onderzoek van CBS blijkt dat Nederland in 2023 ruim drie keer zoveel goederen importeerde en exporteerde als in 1995. In dezelfde periode groeide de economie met bijna 75 procent. Internationale handel in drie decennia verdrievoudigd dus.
Eerste groeiperiode: globalisering en technologische vooruitgang
In de afgelopen dertig jaar waren er drie periodes waarin de internationale handel sterk toenam. In deze periodes is de internationale handel in drie decennia verdrievoudigd. Tussen 1996 en 2001 groeiden de volumes van de goederenexport en import met meer dan 50 procent. In deze jaren groeide de economie met 26 procent. Nederland profiteerde in de tweede helft van de jaren negentig sterk van de toenemende globalisering, mede mogelijk gemaakt door technologische ontwikkelingen begin jaren negentig. Het land breidde zijn handelsbetrekkingen uit naar nieuwe opkomende markten in Azië, zoals China. Ook de import uit China is vanaf die periode sterk toegenomen. In 2001, na de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie, nam deze import verder toe. In 2023 daalde de invoerwaarde van producten uit China echter met ruim 12 miljard euro, nadat deze in de zeven jaar daarvoor bijna verdubbeld was.
Rol van politiek op internationale handel
Ook politieke ontwikkelingen in Europa stuwden de internationale handel. De val van de Berlijnse Muur in 1989 vormde een impuls voor verdere integratie van Europa. In 1992 werd het Verdrag van Maastricht ondertekend, waardoor de Europese Gemeenschappen uitgroeiden tot de huidige Europese Unie. De douane-unie werd omgezet in een interne markt en vanaf 1999 in een muntunie.
Ondanks struikelblokken bleef handel groeien
Na een hapering in 2002 en 2003 bloeide de internationale handel weer op. Van 2004 tot en met 2007 groeide zowel de export als de import met ruim 5 procent per jaar, waardoor de internationale handel in drie decennia verdrievoudigd werd. Door de kredietcrisis kromp de wereldwijde handel in 2009 sterk. Het Nederlandse exportvolume daalde in dat jaar met 11 procent en het importvolume met 10 procent. De naweeën van deze schok en de eurocrisis die erop volgde, zorgden in Nederland voor langdurige economische malaise. Toch groeide de internationale handel in die jaren nog wel, ook in periodes waarin de Nederlandse economie nauwelijks groeide of zelfs kromp.
Derde groeiperiode: sterke groei na de eurocrisis
Na het herstel van de eurocrisis begon een derde periode van langdurige economische groei. De coronacrisis betekende geen definitief einde aan deze trend. Hoewel er in 2020 een sterke krimp was, volgden in de twee daaropvolgende jaren periodes van nog sterkere groei. Dit gold ook voor de in- en uitvoer, met een uitbundige groei tussen 2015 en 2022, afgezien van de coronadip in 2020.
Einde derde groeiperiode
Aan deze derde groeiperiode is inmiddels een einde gekomen. Mede vanwege de Russische inval in Oekraïne en de hierdoor gestegen olieprijzen en haperende wereldhandel in 2023 is de groei van zowel het in- en uitvoervolume als het bruto binnenlands product gestagneerd. De recentste kwartaalcijfers laten ondanks de onzekere internationale context een positiever beeld zien. Medio 2024 stopte de daling van de handel en nam het volume van de goederenhandel in het derde kwartaal weer wat toe. Internationale handel in drie decennia verdrievoudigd blijft een kernpunt in deze ontwikkeling.