Het Nederlandse octrooisysteem gaat fundamenteel op de schop. Minister Karremans van Economische Zaken heeft op 30 januari 2026 een wetsvoorstel gepresenteerd dat een einde maakt aan de huidige praktijk waarbij patenten zonder inhoudelijke controle worden verleend. In de nieuwe opzet moet elke aanvraag eerst door het Octrooicentrum Nederland getoetst worden aan strikte criteria voordat er sprake is van bescherming. Deze wijziging is bedoeld om de waarde van een Nederlands octrooi te verhogen en de concurrentiekracht van het bedrijfsleven te versterken.
Meer zekerheid voor investeerders en licenties
De huidige ‘vrijblijvendheid’ van het systeem zorgt voor een grijs gebied waarin ook technisch waardeloze of reeds bestaande vindingen beschermd kunnen worden. Dit leidt tot rechtsonzekerheid en schrikt investeerders af. Volgens minister Karremans biedt een getoetst octrooi ondernemers juist een sterker fundament bij het aantrekken van groeikapitaal of het sluiten van licentieovereenkomsten. Cijfers tonen aan dat bedrijven met een deugdelijk octrooi gemiddeld 28% meer inkomsten per werknemer realiseren, wat het belang van een betrouwbaar systeem onderstreept.
Naast de inhoudelijke toetsing wordt het geografische bereik van de wet uitgebreid naar de Noordzee en de wateren rondom de Caribische eilanden. Dit is een strategische keuze met het oog op de toenemende economische activiteiten op zee, zoals offshore energieprojecten en maritieme innovaties. Voor ondernemers in deze sectoren betekent dit dat hun intellectuele eigendom ook buiten de landsgrenzen op zee wettelijk beschermd blijft.
Aanval op regeldruk: 500 regels geschrapt voor zomer 2026
De wetswijziging dient tevens als breekijzer voor de aanpak van regeldruk. Het kabinet stelt voor om direct acht verouderde regels binnen het octrooirecht te vereenvoudigen of volledig af te schaffen. Dit is onderdeel van een bredere operatie van het ministerie van Economische Zaken om voor de zomer van 2026 in totaal 500 belemmerende regels te schrappen. Het doel is een ondernemingsklimaat waarin innovatie wordt gestimuleerd in plaats van ontmoedigd door administratieve rompslomp.
Het wetsvoorstel is momenteel voor advies voorgelegd aan de Raad van State en zal daarna door de Tweede en Eerste Kamer worden behandeld. Voor ondernemers betekent dit dat zij zich moeten voorbereiden op een strengere, maar kwalitatief betere aanvraagprocedure. Wie in de toekomst een technisch patent claimt, moet kunnen bewijzen dat hij niet ‘het wiel opnieuw heeft uitgevonden’.