Het Centraal Planbureau berekent dat een kortere maximale duur van de WW-uitkering leidt op termijn tot een beperkte toename van de structurele werkgelegenheid, goed voor ongeveer 8.000 voltijdbanen. Aanpassingen van de uitkeringshoogte in de eerste twee maanden hebben daarentegen nauwelijks effect op de werkgelegenheid. Het CPB voerde de doorrekening uit op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
CPB herziet werkloosheidseffecten op basis van nieuw onderzoek
De elasticiteit voor de maximale uitkeringsduur steeg van 0,3 naar 0,4. Deze herziene inzichten zullen ook bij toekomstige doorrekeningen van werkloosheidsbeleid worden gebruikt.
Voor ondernemers die werknemers aannemen is dit relevant: een kortere WW-duur kan werkzoekenden sneller naar werk drijven, wat de beschikbaarheid van arbeidskrachten kan vergroten. Tegelijk geeft het CPB aan dat cao-afspraken die beleidswijzigingen compenseren het werkgelegenheidseffect kunnen verkleinen, dus volg cao-onderhandelingen in uw branche nauwlettend.
Kortere WW-duur vergroot werkgelegenheid beperkt
Het planbureau rekende verschillende varianten door voor de duur en hoogte van de werkloosheidsuitkering. Daarbij vergeleek het CPB de effecten met de huidige wettelijke vormgeving. Een lagere of kortere uitkering geeft werkzoekenden een grotere financiële prikkel om werk te aanvaarden. Volgens het CPB leidt een verkorting van de maximale WW-duur daarom tot een beperkte toename van de structurele werkgelegenheid. Het effect komt overeen met ongeveer 8.000 voltijdbanen.
Bij een aanpassing van de uitkeringshoogte in de eerste twee maanden blijven de werkgelegenheidseffecten naar verwachting gering. De berekeningen laten zien wat er gebeurt als mensen hun gedrag volledig hebben aangepast aan het nieuwe beleid. Het gaat daarmee om structurele effecten, waarbij conjuncturele schommelingen buiten beschouwing blijven.
Nieuwe inzichten in relatie uitkering en werkloosheid
Voor de doorrekening actualiseerde het CPB de zogenoemde uitkeringselasticiteiten. Deze geven aan hoe de werkloosheidsduur verandert als de hoogte of maximale duur van een werkloosheidsuitkering wijzigt.
De elasticiteit voor de hoogte van de uitkering blijft met 0,8 ongewijzigd. Bij een 1 procent hogere uitkering neemt de werkloosheidsduur naar schatting met 0,8 procent toe. De nieuwe schattingen zijn gebaseerd op recente internationale wetenschappelijke literatuur en de beperkt beschikbare Nederlandse studies. Het CPB gebruikt deze inzichten ook bij toekomstige doorrekeningen van beleid rond werkloosheidsuitkeringen.
Gevolgen voor overheidsfinanciën
Naast de werkgelegenheidseffecten bracht het planbureau voor iedere beleidsvariant de structurele gevolgen voor de overheidsfinanciën in beeld. Het gaat hierbij om de verandering in de uitgaven nadat alle uitkeringsgerechtigden onder de nieuwe regels vallen. Voor de overheidsfinanciën geldt dat een kortere of lagere WW een ombuiging oplevert, terwijl een hogere WW tot een intensivering leidt.
Het CPB houdt in de berekeningen geen rekening met eventuele extra afspraken in cao’s die de beleidswijzigingen deels compenseren. Als zulke reparaties plaatsvinden, zal het effect op de werkgelegenheid naar verwachting kleiner zijn. De volledige doorrekening van de beleidsopties is beschikbaar op de website van het planbureau.
Kernfeiten
- Kortere WW-duur leidt op termijn tot ongeveer 8.000 extra voltijdbanen
- Aanpassingen van de uitkeringshoogte in de eerste twee maanden hebben nauwelijks effect op werkgelegenheid
- De elasticiteit voor maximale uitkeringsduur steeg van 0,3 naar 0,4
Veelgestelde vragen
Hoeveel banen ontstaan er door een kortere WW-duur?
Het CPB berekent dat een verkorting van de maximale WW-duur leidt tot ongeveer 8.000 extra voltijdbanen. Dit zijn structurele effecten, dus het gaat om blijvende werkgelegenheidsgroei na volledige aanpassing aan het nieuwe beleid.
Heeft het verlagen van de WW-hoogte ook effect op werkgelegenheid?
Nee, aanpassingen van de uitkeringshoogte in de eerste twee maanden hebben naar verwachting nauwelijks effect op de werkgelegenheid. De elasticiteit voor uitkeringshoogte blijft ongewijzigd op 0,8.
Wat zijn de gevolgen voor de overheidsfinanciën?
Een kortere of lagere WW levert een ombuiging op voor de overheidsfinanciën, terwijl een hogere WW tot intensivering leidt. Het CPB heeft voor elke beleidsvariant de structurele gevolgen in beeld gebracht.
Kunnen cao-afspraken het effect van WW-verkorting veranderen?
Ja, het CPB houdt geen rekening met eventuele extra afspraken in cao’s die beleidswijzigingen deels compenseren. Als zulke reparaties plaatsvinden, zal het effect op werkgelegenheid naar verwachting kleiner zijn dan de berekende 8.000 banen.