Uit recent onderzoek blijkt dat het toezicht op werkgevers die zelf ZW- en WGA-uitkeringen betalen (eigenrisicodragers) aanzienlijk moet verbeteren. Ondanks signalen van een hogere doorstroom naar de IVA en positieve effecten voor (ex-)werknemers, schiet het toezicht tekort. Volgens mr. dr. Hendarin Mouselli, advocaat en partner bij VRF Advocaten, wordt het risico dat deze werkgevers hun verantwoordelijkheid afwentelen op het collectief te weinig gemonitord.
Achtergrond en bevindingen uit het onderzoek
Mouselli verdedigde recentelijk haar proefschrift aan de Universiteit Utrecht, waarin zij uitvoerig onderzoek deed naar eigenrisicodragers voor de Ziektewet (ZW) en de Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA). Zij constateert het volgende:
- Re-integratie en herstel: (Ex-)werknemers bij eigenrisicodragers hebben vaker een betere kans op herstel of herbeoordeling via de WGA.
- Doorstroom naar IVA: Tegelijkertijd blijkt dat WGA-uitkeringsgerechtigden bij deze werkgevers sneller doorstromen naar de hogere IVA-uitkering, wat zowel voordelen als nadelen met zich meebrengt.
- Tekortschietend toezicht: Het UWV houdt toezicht op eigenrisicodragers voor de ZW, maar niet op die voor de WGA. Bovendien worden de resultaten van dit toezicht niet openbaar gemaakt, wat de transparantie en rechtspositie van (ex-)werknemers ondermijnt.
Oproep tot onafhankelijke toezichthouder
Mouselli stelt dat het ontbreken van gedetailleerde data en openbare rapportages over het toezicht op eigenrisicodragers leidt tot een gebrek aan inzicht in de effectiviteit van het huidige systeem. Zij pleit dan ook voor de aanstelling van een onafhankelijke, toezichthoudende autoriteit die:
- Objectieve metingen uitvoert: Effectiviteit en knelpunten van het huidige toezicht in kaart brengt.
- Transparantie biedt: Resultaten openbaar maakt zodat (ex-)werknemers, vakbonden en andere belanghebbenden inzicht krijgen in de werking van het stelsel.
- De rechtspositie versterkt: Zodat betrokken partijen beter beschermd zijn en het vertrouwen in het systeem wordt hersteld.
“Het ontbreken van transparante gegevens over het toezicht op eigenrisicodragers schaadt niet alleen de rechtspositie van (ex-)werknemers, maar ondermijnt ook de effectiviteit van het hele stelsel. Een onafhankelijke toezichthouder is daarom onmisbaar,” aldus Hendarin Mouselli, VRF Advocaten.
Verbetering van toezicht
Hoewel eigenrisicodragers voordelen kunnen bieden, zoals een snellere doorstroom naar IVA en een focus op re-integratie, blijft het huidige toezicht gebrekkig. Dit gebrek aan transparantie en de afwezigheid van een onafhankelijke controle-autoriteit roepen vragen op over de duurzaamheid en rechtvaardigheid van het systeem. Verbetering van het toezicht is essentieel om de belangen van (ex-)werknemers en de maatschappelijke kosten in evenwicht te brengen.