Met meer dan 4.000 industriële robots op zijn opgebouwde technologie en een succesvolle verkoop van zijn vorige bedrijf Axerion aan het Duitse SICK op zak, had seriëel ondernemer Willem-Jan Lamers (44) het rustiger aan kunnen doen. In plaats daarvan dook hij in 2022 vol in de complexiteit van de zorgsector. Met zijn nieuwe onderneming Ambyon ontwikkelt hij autonome zorgrobots die verpleegkundigen ontlasten van ‘verborgen logistiek’. Een gesprek over het verschil tussen humanoid-hypes en praktische AI, de uitdagingen van adoptie in ziekenhuizen en de noodzaak van bestuurlijke durf.
Van automotive en industriële robotica naar de zorg: wat drijft je?
“Ondernemerschap zit er bij mij van jongs af aan in. Op de middelbare school kocht ik al mijn eerste cd-brander op de HCC-dagen om software en muziek te verkopen. Na mijn studie Automotive Engineering Science aan de TU Eindhoven ben ik meteen gaan ondernemen. Met mijn eerste bedrijf Vynamics richtte ik me op voertuigdynamica en sensoriek. Daaruit ontstond in 2012 de spin-out Axerion, gespecialiseerd in lokaliseringstechnologie voor mobiele robots in de logistiek en productie. Toen Axerion werd overgenomen door SICK, wist ik dat ik weer iets nieuws wilde bouwen op basis van een maatschappelijke noodzaak én technologische complexiteit.
De stap naar de zorg kwam voort uit drie duidelijke triggers. De eerste was persoonlijk: bij de geboorte van onze jongste dochter Tessa in 2012 kwamen we na een thuisgeboorte alsnog in het ziekenhuis terecht. De ingreep ging goed, maar de nazorg schoot tekort omdat er simpelweg amper personeel op de afdeling aanwezig was. De tweede trigger was de impact van de coronapandemie. De derde trigger was mijn ervaring uit de industriële robotica. Als robotica in een gestructureerde fabriek al complex is, dan is de dynamische, semi-publieke ruimte van een ziekenhuis nóg een orde van grootte complexer. Daar komen maatschappelijke impact en technologische uitdaging perfect samen.”
Je bent in 2022 begonnen met intensief marktonderzoek. Wat viel daar op?
“Ik wilde niet meteen een oplossing pitchen, maar eerst het echte probleem begrijpen. Ik heb gesproken met ruim 250 zorgprofessionals, expertpanels samengesteld en zelf stage gelopen op de OK, de spoedeisende hulp, het lab en de apotheek. Als je verpleegkundigen vraagt naar hun grootste knelpunten, noemen ze direct de EPD-administratie of de werkdruk tijdens nachtdiensten. Wat ze níét noemen, is het voortdurende geloop om spullen te halen en te brengen. Dat zien ze als een vanzelfsprekend onderdeel van hun werk.
Uit onderzoek en onze eigen observaties blijkt echter dat tussen de 19 en 33 procent van de tijd van zorgprofessionals opgaat aan deze ad-hoc logistiek: het halen en brengen van medicijnen, labsamples, disposables, linnet en apparatuur. Wij noemen dit ‘verborgen logistiek’. Met de dubbele vergrijzing van zowel patiënten als zorgverleners en het oplopende personeelstekort is het onhoudbaar dat gekwalificeerde mensen een derde van hun dag kwijt zijn aan meters maken.”
Hoe ziet de oplossing van Ambyon er uit?
“We ontwikkelen bewust geen humanoid robot. Filmpjes van mensachtige robots die backflips maken zien er spectaculair uit, maar in de praktijk van een ziekenhuis heb je daar vandaag niets aan. Onze robot is een praktische, torenachtige rijbot met afgesloten laadjes en compartimenten. De functie is heel helder: veilig spullen vervoeren van A naar B. De verpleegkundige blijft altijd verantwoordelijk voor het inladen en het toedienen van medicatie aan de patiënt. Geen ingewikkelde grijparmen, maar puur logistieke ondersteuning.
Daarnaast zetten we in op wat wij ‘zero-shot deployment’ noemen. Je wilt niet dat een ziekenhuis eerst een vermogen moet uitgeven aan het ombouwen van de IT-infrastructuur of het aanpassen van liften. Onze robot beschikt daarom over een ‘Proparm’: een compact armpje waarmee hij fysiek op liftknoppen en deuropeners drukt, precies zoals een mens dat doet. Zo kan de robot direct meedraaien in het gebouw zonder dat je aan veiligheidskritische liftsystemen hoeft te sleutelen.”


Zorginnovaties stuiten vaak op weerstand in de praktijk. Hoe borgen jullie acceptatie?
“Acceptatie is vanaf dag één onze allerbelangrijkste pijler. Niet de technologie of het ontwerp bepaalt het succes, maar of de verpleegkundige de robot als een waardevolle assistent accepteert. Daarom gebruikt onze robot een physical AI-stack met intentiepredictie. De robot voorspelt het gedrag van mensen in drukke gangen en past zijn rijgedrag daar natuurlijk op aan.
In pilots ontdekten we bijvoorbeeld hoe cruciaal de rijdsnelheid is. Rijd je te langzaam, dan ervaren verpleegkundigen de robot als een irritant obstakel waar ze omheen moeten lopen. Rijd je te snel, dan komt de robot intimiderend over op patiënten of kinderen. Om dit soort inzichten aan te scherpen, werken we in ons ‘Frontrunners consortium’ intensief samen met partnerziekenhuizen. Zij testen prototypes zoals onze demonstrator en denken mee over de ergonomie en workflows van de definitieve Ambyon One.”
Ambyon won de Nationale Zorginnovatieprijs 2026. Wat is de horizon voor de komende jaren?
“Die prijs geeft een prachtige naamsbekendheid en bevestiging van de markt, al blijft de echte validatie natuurlijk de dagelijkse praktijk bij onze klanten. Met ons team van circa 15 mensen werken we toe naar de marktintroductie van de Ambyon One eind volgend jaar. Vanaf 2028 moet de robot op grote schaal geïntegreerd zijn in de werkwijze van meerdere ziekenhuizen.
Wat daarvoor nog wel moet veranderen in de sector, is de bereidheid om innovatie écht te verankeren in de werkprocessen. Een pilot op een losse afdeling is leuk, maar ziekenhuisbestuurders moeten de ballen tonen om werkprocessen definitief anders in te richten. De businesscase klopt economisch en operationeel. Wie blijft doen wat hij altijd deed, krijgt in de zorg niet meer wat hij altijd had, maar loopt definitief vast.”

