Den Haag,
‘De Nederlandse economie stevent af op grote problemen als het kabinet niet snel anticipeert op ingrijpende demografische veranderingen in het buitenland’. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) slaat alarm in een nieuw adviesrapport. Traditionele handelspartners zoals China en Oost-Europese landen vergrijzen in rap tempo, waardoor het aanbod van arbeid opdroogt. Om prijsstijgingen en tekorten te voorkomen, moet Nederland zijn blik verleggen naar jonge, groeiende economieën in Azië en Afrika.
In het rapport ‘Met de mondiale demografie mee’, dat op 26 november 2025 is aangeboden aan minister Mariëlle Paul (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), schetst de WRR een zorgwekkend beeld. De wereldwijde verdeling van de beroepsbevolking gaat de komende decennia drastisch op de schop. Zo zal de Chinese beroepsbevolking rond 2050 met maar liefst 300 miljoen mensen zijn gekrompen, een aantal gelijk aan de gehele huidige Europese Unie. Ook dichter bij huis, in landen als Polen, krimpt de groep werkenden naar verwachting met een kwart.
Einde van goedkope arbeid
Deze ontwikkelingen raken de Nederlandse welvaart direct. Ons land is via handel en arbeidsmigratie sterk verweven met deze krimpende regio’s. Chinese fabrieken produceren veel van de spullen en halffabricaten in onze winkels, terwijl Oost-Europese arbeidsmigranten onmisbaar zijn in de Nederlandse bouw, techniek en zorg.
“Als Nederland niet inspeelt op deze veranderingen, worden producten hier duurder, lopen bedrijven afzetmarkten mis en lopen de arbeidsmarkttekorten verder op,” waarschuwt de raad. De toestroom van arbeidsmigranten uit de EU zal grotendeels wegvallen, simpelweg omdat er in hun thuislanden ook niemand meer over is. Dit kan bijvoorbeeld de woningbouwopgave in Nederland ernstig vertragen.
India en Indonesië als nieuwe partners
De oplossing ligt volgens de WRR in een strategische heroriëntatie. Nederland moet diepere relaties aanknopen met landen die nog wel over een ‘demografisch dividend’ beschikken: een relatief grote beroepsbevolking ten opzichte van het aantal ouderen en kinderen. De raad wijst specifiek naar Zuid- en Zuidoost-Azië, met landen als India en Indonesië, en op de langere termijn naar Sub-Sahara-Afrika.
De WRR adviseert het kabinet concreet om handelsakkoorden te sluiten met deze groeimarkten en om arbeidsmigratie-afspraken te maken met landen buiten de EU. Dit laatste biedt volgens de raad ook kansen om meer grip te krijgen op de voorwaarden en duur van migratie, iets wat binnen de EU lastiger is.
Terughalen productie lastig
De vaak gehoorde roep om productie terug te halen naar Europa (reshoring) is volgens de WRR slechts beperkt haalbaar. Gezien de vergrijzing in Europa zelf, ontbreken simpelweg de werknemers om alles weer hier te maken. Strategisch nadenken over welke industrieën essentieel zijn om wél hier te houden, is volgens de WRR daarom cruciaal.