Veel ondernemers weten niet precies wat een gedeputeerde doet. Toch hebben provinciale keuzes directe invloed op het bedrijfsleven. Van bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven tot energie, duurzaamheid en vergunningverlening. WijBusinessNieuws sprak met Jeroen Olthof, gedeputeerde van de provincie Noord-Holland en voormalig wethouder van Zaanstad, over zijn rol, de uitdagingen voor ondernemers en de toekomst van de provincie.
“Een gedeputeerde is eigenlijk de wethouder van de provincie”, legt Olthof uit. “Net zoals een wethouder verantwoordelijk is voor een portefeuille binnen een gemeente, heeft een gedeputeerde bestuurlijke verantwoordelijkheden binnen de provincie. De Provinciale Staten zijn daarbij vergelijkbaar met de gemeenteraad. Zij stellen de kaders vast waarbinnen wij als Gedeputeerde Staten werken en controleren ons daarop.”
Noord-Holland heeft momenteel vier gedeputeerden. Dat is relatief weinig. “Gemiddeld hebben provincies ongeveer zes gedeputeerden. In Noord-Holland hebben we ervoor gekozen om het met vier te doen. Dat is ontstaan vanuit de verkiezingsuitslag. De verschillen tussen de grootste partijen waren klein en uiteindelijk is gekozen voor een college met vier gedeputeerden.”
Een brede verantwoordelijkheid
De portefeuille van Olthof is omvangrijk. Hij is onder meer verantwoordelijk voor mobiliteit, bereikbaarheid, milieu, vergunningverlening en handhaving. “Mobiliteit gaat over veel meer dan alleen wegen. Het gaat ook over openbaar vervoer, provinciale bruggen, vaarwegen en kanalen. De provincie zorgt ervoor dat deze infrastructuur onderhouden wordt en toekomstbestendig blijft.”
Daarnaast is Olthof verantwoordelijk voor vergunningverlening en toezicht bij grote bedrijven in Noord-Holland. “Bij grote bedrijven zijn wij als provincie bevoegd gezag. Een bekend voorbeeld is Tata Steel. Wij zijn verantwoordelijk voor de vergunningen en de handhaving. Bij kleinere bedrijven ligt die verantwoordelijkheid meestal bij gemeenten.”
Andere onderwerpen binnen zijn portefeuille zijn luchtvaart, woningbouw rondom stations, sport, cultuur en evenementen.
Van wethouder naar gedeputeerde
Voordat Olthof gedeputeerde werd, was hij wethouder in Zaanstad. De overstap naar de provincie betekende een nieuwe bestuurlijke omgeving. “Ik ben op 9 maart 2020 begonnen als gedeputeerde. Een week later ging Nederland in lockdown. Dat betekende dat ik mijn nieuwe portefeuille grotendeels vanuit huis moest leren kennen.”
De overstap betekende ook dat hij nieuwe onderwerpen moest eigen maken. “Als wethouder had ik bijvoorbeeld nooit mobiliteit of milieu in mijn portefeuille gehad. Dan moet je heel snel de dossiers begrijpen. Natuurlijk werk je met deskundige ambtenaren, maar als bestuurder moet je ook zelf je verhaal kunnen ontwikkelen.”
Vooral het milieudossier heeft hem verrast. “Als ik vooraf had mogen kiezen, had ik waarschijnlijk niet voor deze portefeuille gekozen. Maar achteraf blijkt het ontzettend interessant te zijn. Het gaat uiteindelijk over de gezondheid van mensen en over onderwerpen die maatschappelijk enorm leven.”
Provincie en ondernemers: wanneer komen zij elkaar tegen?
Voor veel ondernemers is de gemeente de meest zichtbare overheidspartner. De provincie lijkt verder weg te staan. Toch heeft de provincie volgens Olthof een belangrijke rol. “De meeste ondernemers hebben dagelijks contact met hun gemeente. Daar worden vergunningen geregeld en lokale zaken besproken. Maar de provincie komt bijvoorbeeld in beeld bij ruimtelijke ordening, bereikbaarheid, energie en vergunningverlening voor grotere bedrijven.”
Een voorbeeld is de bereikbaarheid van bedrijventerreinen. “Als bedrijven groeien, moeten werknemers en goederen zich kunnen verplaatsen. Daar spelen provinciale wegen, openbaar vervoer en infrastructuur een belangrijke rol.”
Ook bij de energietransitie heeft de provincie een belangrijke positie. “Netcongestie is een groot probleem. Waar kunnen nieuwe energievoorzieningen komen? Hoe zorgen we dat bedrijven kunnen blijven ontwikkelen? Daar zitten wij samen met gemeenten en netbeheerders aan tafel.”
Eén overheid voor ondernemers
Olthof erkent dat ondernemers soms verdwalen in de verschillende overheidslagen. “Dat herken ik. Je hebt als ondernemer te maken met gemeente, provincie en Rijk. Wij proberen steeds meer samen met gemeenten als één overheid op te treden. Uiteindelijk moet het voor ondernemers eenvoudiger worden.”
Volgens Olthof wordt de rol van de provincie steeds belangrijker omdat maatschappelijke vraagstukken complexer worden. “Denk aan ruimtegebruik, energie, klimaat en bereikbaarheid. Dat zijn onderwerpen die je niet meer vanuit één gemeente kunt oplossen.”
Noord-Holland als economische motor
Noord-Holland behoort samen met Zuid-Holland tot de belangrijkste economische regio’s van Nederland. “We hebben inmiddels ruim drie miljoen inwoners en met Amsterdam en de Metropoolregio Amsterdam zijn we economisch gezien een enorme speler. Ook Brabant is een belangrijke economische motor, vooral dankzij Brainport Eindhoven.”
De kracht van Noord-Holland zit volgens Olthof vooral in de combinatie van bedrijven die elkaar versterken. “Als provincie moeten wij vooral zorgen dat de randvoorwaarden goed zijn. Een goed ondernemersklimaat ontstaat uiteindelijk doordat bedrijven elkaar vinden en samenwerken.”
Ruimte voor bedrijven én leefbaarheid
Een grote uitdaging voor Noord-Holland is de beperkte ruimte. Er is druk vanuit woningbouw, natuur, bedrijven en energie. “We moeten keuzes maken. In het verleden hebben we soms woningen gebouwd naast bedrijven en daarna ontstonden problemen. Mensen ervaren geluid, geur of andere hinder en vragen vervolgens waarom dat bedrijf daar nog zit.”
De provincie wil daarom duidelijkheid bieden. “Bedrijven moeten weten waar ze kunnen ondernemen en ontwikkelen. Tegelijkertijd moeten we zorgen voor een gezonde leefomgeving.”
Ook het landschap vraagt volgens Olthof aandacht. “Ik woon zelf in de Zaanstreek. Als ik op de fiets stap, ben ik binnen tien minuten in de polder. Dat is waardevol. Maar dat blijft niet vanzelf bestaan. We moeten ook verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van onze omgeving.”
De uitdaging van energie en digitalisering
De groei van datacenters in Noord-Holland heeft veel discussie opgeleverd. Volgens Olthof is daar zorgvuldig naar gekeken. “We hebben als provincie een eigen datacenterstrategie gemaakt. We kijken waar datacenters wel en niet passen. Daarbij spelen energiegebruik, water en ruimte een belangrijke rol.”
Tegelijkertijd ziet hij ook de kansen. “Nederland en Noord-Holland zijn een belangrijk digitaal knooppunt. Met ontwikkelingen zoals AI zijn datacenters ook noodzakelijk. De uitdaging is om die ontwikkeling duurzaam vorm te geven.”
De grootste opgave: samenwerken en keuzes maken
Als Olthof vooruitkijkt, ziet hij vooral drie grote thema’s: energie, ruimte en bereikbaarheid. “De provincie moet aantrekkelijk blijven voor ondernemers. Dat betekent investeren in infrastructuur, innovatie en een goede energietoekomst.”
De grootste urgentie ligt volgens hem bij netcongestie en vergunningverlening. “Als we daar geen oplossingen voor vinden, krijgen bedrijven en Nederland als geheel een groot probleem.” Daarbij pleit Olthof voor meer samenwerking. “We staan voor enorme uitdagingen. Of het nu gaat om klimaat, energie of ruimtegebruik. We moeten bereid zijn om keuzes te maken en samen oplossingen te zoeken.”
Volgens de gedeputeerde ligt daar ook een kans. “Nederland heeft nog steeds ontzettend veel sterke punten. We hebben kennis, innovatie en ondernemerschap. Maar we moeten die kansen wel samen benutten.”