Nederlandse werknemers integreren AI in hun werkroutine zonder dat organisaties voldoende begeleiding bieden. Bijna zes op de tien werkende AI-gebruikers heeft de technologie al in de dagelijkse werkpraktijk opgenomen, terwijl slechts drie op de tien training of instructie kreeg.
AI-adoptie zonder begeleiding groeit snel
Nederlandse werknemers integreren kunstmatige intelligentie massaal in hun dagelijkse werkroutine, maar organisaties hinken achter met trainings- en begeleidingsprogramma’s. Onderzoek van Newcom toont aan dat 5,2 miljoen Nederlanders AI op het werk gebruiken, waarvan 57 procent de technologie al structureel inzet. Tegelijkertijd ontvangt slechts 30 procent van de AI-gebruikers formele training of instructie van hun werkgever. Dit patroon sluit aan bij bredere trends in digitale transformatie, waar werknemers vaak sneller innoveren dan organisaties kunnen bijsturen.
Voor MKB-ondernemers betekent dit een kritieke uitdaging: werknemers experimenteren met AI-tools zonder dat bedrijven risico’s, kwaliteit of compliance kunnen monitoren. Bedrijven die nu niet investeren in AI-training en richtlijnen riskeren niet alleen veiligheidsrisico’s, maar missen ook de kans om de efficiëntiewinsten (19 procent van gebruikers bespaart meer dan drie uur per week) volledig te benutten. Het is essentieel om nu een AI-strategie met begeleiding op te stellen voordat ad-hoc gebruik uit de hand loopt.
De kloof tussen adoptie en begeleiding wordt steeds zichtbaarder. Onderzoek van Newcom toont aan dat 5,2 miljoen Nederlanders AI op het werk gebruiken. Voor 57 procent van hen vormt de technologie inmiddels een vast onderdeel van de werkroutine. Daarnaast bespaart 19 procent van de gebruikers meer dan drie uur per week dankzij AI-tools.
Tegelijkertijd blijft organisatorische ondersteuning achter. Volgens de vijfde AI-Monitor, uitgevoerd in juli 2026 onder 3.122 Nederlanders tussen 18 en 65 jaar, kreeg slechts 29 procent van de werkende AI-gebruikers instructies of training. Ook zegt nog maar 42 procent dat binnen de organisatie regels bestaan voor het gebruik van AI. Begin 2026 lag dat percentage nog op 57 procent.
Organisaties worstelen met AI-begeleiding werknemers
De ontwikkeling markeert een nieuwe fase in de integratie van kunstmatige intelligentie op de werkvloer. Werknemers hebben AI zelfstandig omarmd en in hun dagelijkse taken verwerkt. Organisaties staan nu voor de uitdaging om kaders, vaardigheden en ondersteuning te bieden. Volgens Neil van der Veer van Newcom verschuift de uitdaging van adoptie naar professionalisering.
Bovendien verschillen de organisatorische aanpak en begeleiding sterk per sector. In de gezondheidszorg zegt slechts 8 procent dat AI actief wordt aangemoedigd. Daarnaast kreeg 18 procent van de zorgmedewerkers training of instructie. Bij de overheid valt vooral het beperkte aandeel werknemers op dat meldt dat er AI-regels zijn: 15 procent, tegenover 42 procent gemiddeld.
Verantwoord gebruik rust daardoor nog grotendeels op de schouders van individuele werknemers. Bijna zes op de tien AI-gebruikers controleert feiten wanneer zij AI voor hun werk inzetten. Echter verwijdert slechts een derde gevoelige informatie voordat deze in een AI-tool wordt ingevoerd.
AI-gebruik groeit naar 8,6 miljoen Nederlanders
Ook buiten het werk neemt het gebruik van AI-tools toe. Het totale aantal gebruikers steeg van 3,9 miljoen in 2024 naar 8,6 miljoen in 2026. Vooral het intensieve gebruik groeit snel: 3,4 miljoen Nederlanders gebruiken AI inmiddels bijna dagelijks. Werknemers zetten de technologie vooral in voor het zoeken naar informatie, praktische vragen en hulp bij schrijven.
Tegelijkertijd wordt het gebruik persoonlijker van aard. Bijna de helft van de AI-gebruikers heeft de technologie minimaal één keer ingezet voor emotionele of persoonlijke ondersteuning. Voorbeelden zijn hulp bij stress, twijfel of relatievragen. ChatGPT is daarbij veruit de meest gebruikte AI-tool: 56 procent noemt ChatGPT als belangrijkste tool in het dagelijks leven en 43 procent op het werk.
De AI-Monitor van Newcom betreft de vijfde meting, na eerdere onderzoeken in juli 2024, januari 2025, juli 2025 en januari 2026. De steekproef is representatief voor Nederlanders van 18 tot en met 65 jaar.
Kernfeiten
- 57 procent van de 5,2 miljoen Nederlandse AI-gebruikers heeft de technologie al in de dagelijkse werkroutine opgenomen
- Slechts 30 procent van werkende AI-gebruikers ontving training of instructie van hun organisatie
- 19 procent van AI-gebruikers bespaart meer dan drie uur per week dankzij AI-tools
Veelgestelde vragen
Wat betekent deze AI-adoptie zonder training voor mijn bedrijf?
Werknemers gebruiken AI al, maar zonder richtlijnen van jouw organisatie. Dit kan leiden tot veiligheidsrisico’s, inconsistente kwaliteit en compliance-problemen. Tegelijkertijd missen bedrijven zonder training de kans om efficiëntiewinsten optimaal in te zetten en werknemers volledig te ondersteunen.
Hoe kan ik als MKB-ondernemer AI-gebruik in mijn team beter begeleiden?
Begin met een inventarisatie van welke AI-tools jouw werknemers al gebruiken. Stel vervolgens duidelijke richtlijnen op voor veilig en verantwoord gebruik, en bied basale training aan. Dit hoeft niet duur te zijn: veel bedrijven starten met interne kennissessies of online cursussen.
Wat zijn de risico’s van ongecontroleerde AI-adoptie in mijn organisatie?
Zonder begeleiding kunnen werknemers gevoelige bedrijfsgegevens in AI-tools invoeren, inconsistente resultaten opleveren of tools gebruiken die niet aan compliance-eisen voldoen. Dit kan leiden tot dataveiligheidsrisico’s en reputatieschade.
Welke acties moet ik nu nemen als MKB-ondernemer?
Voer een gesprek met je team over welke AI-tools zij gebruiken en waarom. Definieer vervolgens basisregels (bijvoorbeeld: geen vertrouwelijke klantgegevens in ChatGPT) en plan trainingsbijeenkomsten in. Dit helpt je de efficiëntiewinsten van AI te realiseren zonder veiligheidsrisico’s.