Driekwart van de Nederlandse mkb-ondernemers boekte afgelopen jaar winst, maar groei stagneert door personeelstekort en regeldruk. Dat blijkt uit grootschalig onderzoek van financieringsplatform New10 onder 553 ondernemingen met twee tot vijftig medewerkers. Deze bedrijven zijn samen goed voor drie miljoen banen, maar kampen met tekort aan talent en ongelijke concurrentie met grote bedrijven.
Mkb-ondernemers kijken positief naar toekomst ondanks belemmeringen
De helft van de ondervraagde ondernemers omschrijft het eigen bedrijf als succesvol en groeiend. Tegelijkertijd geeft 57 procent aan dat toekomstige groei afhangt van keuzes die ze nu maken. Volgens Erik Stam, hoogleraar Strategie, Organisatie en Ondernemerschap aan de Universiteit Utrecht, staat de sector voor een kantelpunt. “Het is voor ambitieuze ondernemers erg lastig om nieuwe medewerkers te vinden in Nederland. Een groot deel van deze ondernemers zoekt nu personeel over de grens, en zet steeds vaker AI in voor hun bedrijfsvoering”, aldus Stam.
Twee op de drie mkb-ondernemers ervaart minimaal drie barrières die de onderneming in de weg staan. Daarnaast speelt lokale regelgeving een belangrijke rol, evenals netcongestie en omgevingsuitdagingen zoals hoge huurkosten en gebrek aan fysieke ruimte. Bovendien overweegt 17 procent te verhuizen naar een andere regio om deze obstakels te omzeilen.
Personeelstekort remt groei mkb-bedrijven
Veertig procent van de organisaties geeft aan dat het personeelstekort de groei direct remt. Een even grote groep vindt het moeilijk om met veel grotere bedrijven te concurreren om talent. Daarom zoekt een kwart van de ondernemers actief naar personeel over de grens. Verder zet 56 procent in op het zelf opleiden van medewerkers, in plaats van de hoofdprijs te betalen voor ervaren krachten.
Vooral bij bedrijven die groeien van tien naar elf medewerkers ontstaat een kantelpunt. Zo zegt 52 procent van de ondernemers met 11 tot 25 medewerkers dat het personeelstekort de groei remt, terwijl dit bij kleinere bedrijven met twee tot tien medewerkers slechts 30 procent is. Ook geeft 58 procent van de grotere mkb-bedrijven aan dat hun rol verschuift van meewerken naar aansturen. Daarbij merkt 45 procent dat de organisatie complexer is geworden dan de huidige processen aankunnen.
AI en digitalisering als oplossing voor tekorten
Liefst 65 procent van de mkb-ondernemers gebruikt kunstmatige intelligentie om problemen op te lossen. De technologie wordt vooral ingezet voor marketing, administratie en data-analyse. Volgens het onderzoek is dit een opvallende ontwikkeling die laat zien hoe ondernemers zelf oplossingen zoeken voor structurele knelpunten. Daarmee loopt het Nederlandse mkb voorop in digitalisering vergeleken met andere Europese landen.
Ondertussen blijkt dat ondernemers vaak liever meer uren draaien dan externe hulp in te schakelen. Zo werkt 30 procent extra uren om personeelstekorten op te vangen. Deze veerkracht en oplossingsgerichtheid zijn volgens New10 typerend voor de Nederlandse ondernemer.
Externe financiering blijft onderbenut
Van de mkb-organisaties heeft 57 procent één of meerdere vormen van externe financiering gebruikt. Dat gebeurde vooral om cashflow op te lossen, investeringen mogelijk te maken of flexibiliteit te vergroten. Toch zegt bijna een kwart achteraf dat eerder financieren het bedrijf verder had gebracht. Echter blijft er ook terughoudendheid: 45 procent gebruikt liever eigen geld dan vreemd vermogen.
Ronald Kleverlaan, directeur bij het Europese onderzoekscentrum naar Alternatieve Financiering en voorzitter van Stichting MKB Financiering, vindt die terughoudendheid onterecht. “Ondernemers proberen groei vaak eerst zelf te financieren. Dat getuigt van verantwoordelijkheid, maar kan groei ook afremmen. Externe financiering wordt nog vaak defensief ingezet: voor werkkapitaal of om druk op te vangen”, aldus Kleverlaan. Internationale studies laten volgens hem zien dat bedrijven die tijdig investeren met extern kapitaal vaker sneller opschalen.
Opvallend is dat Nederlandse mkb’ers externe financiering vooral inzetten voor werkkapitaal, namelijk 42 procent. Daarentegen wordt minder vaak gefinancierd voor personeelsgroei of innovatie, met respectievelijk 13 en 16 procent. Dit is opmerkelijk lager dan bij vergelijkbare Europese bedrijven met 10 tot 49 medewerkers, waar 26 procent financiert voor personeel en 20 procent voor innovatie.
Vrouwelijke ondernemers jonger en meer gericht op groei
Onder vrouwelijke mkb-ondernemers is 48 procent jonger dan 40 jaar. Bij mannelijke ondernemers is slechts 28 procent jonger dan 40. Bovendien zetten vrouwelijke ondernemers financiering vaker in om te investeren in toekomstige groei, blijkt uit het onderzoek. Dit wijst op een verschuiving in het ondernemerslandschap, waarbij jongere vrouwen steeds vaker ambitieuze groeibedrijven starten.
Arnoud van Zelderen, CEO van New10, herkent de bevindingen uit het onderzoek. “Dat herkennen we bij de duizenden aanvragen die we jaarlijks beoordelen: de ondernemer zoekt altijd eerst zelf een oplossing. Maar elke onderneming kent een moment waarop je tegen een plafond aanloopt. Dat doorbreek je met een verandering in de bedrijfsvoering, investeren in procesoptimalisatie en automatisering, of een nieuwe groeistrategie”, aldus Van Zelderen.
Onderzoek brengt ecosysteem middelgrote bedrijven in kaart
Het onderzoek is uitgevoerd door onderzoeksbureau Motivaction in opdracht van New10. In april 2026 zijn 553 ondernemers van Nederlandse bedrijven met twee tot vijftig medewerkers ondervraagd. De steekproef is representatief naar sector. Dit is het eerste deel van een driedelig, jaarlijks onderzoek waarmee voor het eerste het ecosysteem van middelgrote ondernemingen in Nederland in kaart wordt gebracht.
Het onderzoek is opgezet aan de hand van het Ondernemerschapsecosysteem Model van Erik Stam uit 2014. Dit wetenschappelijke kader analyseert welke factoren ondernemerschap in een bepaalde regio ondersteunen of juist belemmeren. Daarnaast kijkt het model naar hoe ecosysteemfactoren zoals netwerken, instituties en de fysieke omgeving samenhangen met de waarde die ondernemers creëren. Elk jaar worden de domeinen uitgebreid met een thematisch focusgebied, in 2026 is dat AI en digitalisering.