Gerechtsdeurwaarders bereiken tijdens huisbezoeken een nieuwe groep mensen met problematische schulden. Bijna de helft van de personen die na een verwijzing door een deurwaarder in gesprek kwam met de gemeente, was niet eerder bekend bij schuldhulpverlening. Dat blijkt uit een pilot die woensdag werd gepubliceerd.
Deurwaarders openen deur naar verborgen schuldenproblematiek
Gerechtsdeurwaarders blijken een onverwachte sleutelbakker in de aanpak van schuldenproblematiek. Uit een pilot met acht deurwaarders-kantoren en zes gemeenten blijkt dat deze professionals tijdens huisbezoeken een groep schuldenaren bereiken die nog nooit contact hadden met officiële schuldhulpverlening. Dit draagt bij aan een breder netwerk van hulproutes die problematische schulden eerder kunnen opvangen.
Voor ondernemers in zakelijke dienstverlening, vooral die aan gemeenten of schuldhulporganisaties leveren, biedt dit pilot-inzicht concrete aanknopingspunten. Gemeenten werken steeds vaker samen met deurwaarders voor preventieve schuldhulp, wat vraag creëert naar trainingen, softwareoplossingen en adviesstaffing. Bedrijven die nu de contacten opbouwen met betrokken gemeenten en deurwaarders-kantoren kunnen zich positioneren als partner in deze integrale aanpak.
De pilot laat zien dat gerechtsdeurwaarders een belangrijke aanvullende route vormen naar hulpverlening. Tussen de acht deelnemende kantoren en zes gemeenten werden in totaal 459 huisbezoeken afgelegd. Tijdens die bezoeken keken deurwaarders verder dan alleen de openstaande vordering. Zij onderzochten of er signalen waren van bredere schuldenproblematiek en bespraken of iemand de situatie nog zelf kon oplossen.
Daarnaast speelde persoonlijk contact een cruciale rol. Gerechtsdeurwaarders namen tijdens gesprekken aan de deur de tijd om vertrouwen op te bouwen. Een deurwaarder belde bijvoorbeeld aan bij een man van begin dertig die aangaf zijn schulden zelf op te lossen. Tijdens het gesprek zag de deurwaarder ongeopende enveloppen op tafel liggen. Door hierover in gesprek te gaan, bleek dat er meer schulden waren en dat het overzicht ontbrak.
Van huisbezoek tot hulpverlening
In ongeveer de helft van de gesprekken waarin een inschatting kon worden gemaakt, zagen gerechtsdeurwaarders signalen dat schuldhulpverlening passend kon zijn. Van deze groep stond bijna de helft open voor een verwijzing naar de gemeente. Uiteindelijk kwamen 47 mensen daadwerkelijk in gesprek met de gemeentelijke schuldhulpverlening. Dat is ongeveer een kwart van de mensen voor wie een verwijzing zinvol werd geacht.
Echter, niet iedereen wilde hulp accepteren. Mensen die instemden met een verwijzing noemden vaak rust en overzicht als reden. Zij wilden weer grip krijgen op hun situatie en zochten ondersteuning. Mensen die afzagen van hulp dachten vaak dat zij hun problemen zelf konden oplossen. Daarnaast speelden schaamte, wantrouwen en negatieve verwachtingen over schuldhulpverlening regelmatig een rol.
Samenwerking tussen deurwaarders en gemeenten
De pilot werd uitgevoerd door acht gerechtsdeurwaarderskantoren in samenwerking met gemeenten in Amsterdam, Breda, Den Haag, Helmond, Nijmegen en Weert. Volgens Chris Bakhuis, voorzitter van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders, komen deurwaarders bij mensen thuis op momenten waarop financiële problemen vaak zichtbaar worden. Het contactmoment kan helpen om schulden bespreekbaar te maken en mensen naar passende hulp te begeleiden.
Bovendien blijkt goede samenwerking tussen gemeenten, gerechtsdeurwaarders en andere betrokken partijen essentieel. Wanneer een deurwaarder toestemming kreeg om iemand met schulden in contact te brengen met de gemeente, nam de gemeente zelf contact op. Snelle opvolging door gemeenten en goede samenwerking zijn belangrijke voorwaarden om mensen daadwerkelijk naar hulp toe te leiden.
Onderzoek door Hogeschool Utrecht
Het onderzoek is uitgevoerd door het lectoraat Schulden en Incasso van de Hogeschool Utrecht, onder leiding van Nadja Jungmann. Voor het onderzoek zijn gegevens van 459 huisbezoeken geanalyseerd. Daarnaast zijn 15 gerechtsdeurwaarders, zes deelnemers uit de pilot en ervaringsdeskundigen geïnterviewd.
Tot slot benadrukt de pilot het belang van vroege signalering bij schuldenproblematiek. De resultaten laten zien dat gerechtsdeurwaarders een rol kunnen spelen bij het eerder bereiken van mensen met problematische schulden. De pilot is opgezet door de KBvG en de VNG, in samenwerking met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het volledige rapport is te vinden op de website van de KBvG.
Kernfeiten
- Bijna de helft (50%) van personen die via deurwaarder contact kregen met gemeente, was niet eerder bekend bij schuldhulpverlening
- Pilot omvat 459 huisbezoeken door acht deurwaarders-kantoren en zes gemeenten
- Deurwaarders onderzochten niet alleen openstaande vorderingen, maar ook signalen van bredere schuldenproblematiek
Veelgestelde vragen
Wat betekent deze pilot voor gemeentelijke schuldhulp in mijn regio?
Dit pilot-model toont aan dat deurwaarders een aanvullende route naar hulpverlening vormen. Gemeenten kunnen nu naweeën van schuldsaneringen effectiever monitoren door samen te werken met deurwaarders. Dit kan leiden tot structurele uitbreiding van dit samenwerkingsmodel.
Hoe bereikt deze aanpak schuldenaren die hulp anders niet vinden?
Deurwaarders bezoeken huishoudens rechtstreeks en hebben persoonlijk contact met schuldenaren. Daarnaast kijken zij breder dan alleen incasso, zij signaleren bredere schuldenproblematiek en kunnen direct doorverwijzen naar gemeentelijke hulp. Dit persoonlijke aspect werkt voor groepen die zich niet actief melden.
Welke bedrijven kunnen hiervan profiteren?
Dienstverleners in training en scholing (voor deurwaarders), softwareontwikkelaars (integratieplatformen voor gemeenten en deurwaarders), en consultancybedrijven die gemeenten helpen bij versterking van schuldhulpnetwerken. Ook beleidsadviseurs kunnen door gemeenten worden ingehuurd om locale samenwerkingsmodellen op te zetten.
Hoe kan ik als MKB-er hier initieel contact opbouwen?
Neem rechtstreeks contact op met deelnemende gemeenten en deurwaarders-kantoren uit de pilot. Deze kunnen informatie geven over toekomstige uitbreiding en mogelijkheden voor samenwerking. Positioneer jezelf als specialist in schuldhulp-ecosystemen of gemeentelijk dienstverleningnetwerken.