Een uitbreiding van het Europese hoogspanningsnet kan Nederland ruimte besparen zonder hogere elektriciteitsprijzen. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB) dat twee toekomstscenario’s voor 2050 vergelijkt. Het onderzoek toont echter ook aan dat Nederland daardoor meer afhankelijk wordt van andere Europese landen, met name Noorwegen. De kosten en baten van netuitbreiding zijn ongelijk verdeeld over Europa, wat internationale samenwerking vereist.
Minder ruimte nodig voor elektriciteitsproductie
In een scenario zonder extra internationale netverbindingen heeft Nederland gemiddeld vier grote elektriciteitscentrales per provincie nodig, of het equivalent aan windmolens. Daarnaast zijn genoeg zonnepanelen nodig om de provincie Utrecht te bedekken. Met een groter Europees netwerk kan Nederland meer elektriciteit importeren uit landen met veel waterkracht, wind- en zonne-energie zoals Noorwegen en Spanje. Hierdoor bouwt Nederland gemiddeld een grote elektriciteitscentrale minder per provincie en heeft het een derde minder oppervlakte nodig voor zonnepanelen.
Noorwegen betaalt de rekening
De uitbreiding van het Europese netwerk heeft een keerzijde voor andere landen. In Noorwegen stijgt de gemiddelde elektriciteitsprijs met circa 19 procent door de export van waterkracht en windenergie naar andere Europese landen. Het ruimtegebruik neemt daar juist toe om in de Europese vraag te voorzien. Dit kan verdere netuitbreiding onaantrekkelijk maken, met name voor Noorwegen dat de lasten draagt terwijl anderen profiteren.
Europese samenwerking noodzakelijk
Het CPB-onderzoek benadrukt dat verdere netuitbreiding niet vanzelfsprekend is vanwege de ongelijke verdeling van kosten en baten. Voor Nederland betekent dit een expliciete keuze tussen meer binnenlandse opwekking of meer vertrouwen op elektriciteitsimport. Meer import kan de ruimtelijke en maatschappelijke druk van kerncentrales en windmolens verlichten, maar vergroot de afhankelijkheid van investeringsbeslissingen in andere landen. Het CPB stelt dat deze keuze tussen autonomie en verbondenheid alleen in Europees verband kan worden gemaakt.
Impact op Nederlandse energiestrategie
Voor Nederlandse ondernemers en beleidsmakers biedt het onderzoek belangrijke inzichten in de toekomstige energievoorziening. De keuze voor meer Europese integratie kan de ruimtedruk in Nederland verminderen, wat relevant is voor de discussie over de locatie van windparken en kerncentrales. Tegelijkertijd wijst het onderzoek op de risico’s van toenemende afhankelijkheid van buurlanden voor de energiezekerheid van Nederland.