Werkgevers zullen vanaf volgend jaar opnieuw terughoudend worden met het beëindigen van dienstverbanden van langdurig zieke medewerkers. Het kabinet schrapt per 1 januari 2027 de compensatieregelingen voor de transitievergoeding bij ontslag na langdurige arbeidsongeschiktheid. Experts waarschuwen dat dit leidt tot de terugkeer van een fenomeen dat de overheid juist probeerde uit te bannen: het slapende dienstverband.
Compensatieregeling verdwijnt: terugkeer slapende dienstverbanden dreigt
De regering introduceerde in 2020 een compensatieregeling om werkgevers aan te moedigen langdurig zieke werknemers uit dienst te nemen via een transitievergoeding. Deze regeling voorkwam het fenomeen van ‘slapende dienstverbanden’, een praktijk waarbij werkgevers zieke medewerkers formeel in dienst hielden om transitiebetalingen te vermijden. Per 1 januari 2027 schrapt het kabinet deze compensatieregeling volledig, wat experts waarschuwen zal leiden tot terugkeer van dezelfde problematische situatie.
Voor werkgevers in alle bedrijfsgrootten betekent deze wijziging een aanzienlijke kostenstijging bij beëindiging van dienstverbanden na langdurige arbeidsongeschiktheid. Bedrijven zullen opnieuw terughoudend worden om dure transitievergoedingen uit te betalen, met risico op rechtsvergelijking, schadeclaims en reputatieschade. Het advies: inventariseer nu welke langdurig zieke medewerkers in uw bestand zitten en overweeg preventief beleid (ziekteverzuimbeheersing, reïntegratie) voordat de regeling vervalt.
Compensatie transitievergoeding verdwijnt na zeven jaar
De regering introduceerde de compensatieregeling in 2020 om een einde te maken aan een problematische situatie. Werkgevers hielden destijds langdurig zieke werknemers na twee jaar ziekte vaak formeel in dienst, puur om te voorkomen dat zij een transitievergoeding moesten uitbetalen. Daarnaast zorgt dit ervoor dat deze dienstverbanden uitsluitend op papier bestonden, zonder enig perspectief op daadwerkelijke werkhervatting of een financiële afwikkeling.
Volgens arbeidsmarktadviseur Ramy Mohamed van BDO Accountants en Adviseurs keerde de situatie door de compensatieregeling ten goede. Werkgevers ontvingen een tegemoetkoming voor de transitievergoeding, waardoor de financiële prikkel om een dienstverband kunstmatig in stand te houden verdween. Tegelijkertijd oordeelde de Hoge Raad dat werkgevers vanaf dat moment in principe moesten meewerken aan beëindiging, juist omdat er geen legitieme reden meer was om dat te weigeren.
Werkgevers draaien volledig op voor kosten
Met het schrappen van de compensatie keert de oorspronkelijke situatie feitelijk terug. Werkgevers betalen dan opnieuw zelf de volledige transitievergoeding, nadat zij al twee jaar lang het loon hebben doorbetaald en investeerden in re-integratie. Het kabinet presenteert de maatregel als een begrotingsbesparing, maar laat de verplichting tot betaling van de transitievergoeding ongewijzigd. Daardoor ontstaat volgens Mohamed een onevenwichtig systeem dat werkgevers zwaar belast.
De eerste signalen uit de praktijk wijzen erop dat werkgevers terughoudender worden met het formeel beëindigen van dienstverbanden na twee jaar ziekte. Bovendien dreigt hierdoor een groep werknemers opnieuw vast te komen zitten in een uitzichtloze positie: formeel in dienst, maar zonder werk, zonder loon en zonder uitzicht op een transitievergoeding of nieuw perspectief.
Raad van State adviseerde verdergaande maatregel
De Raad van State adviseerde het kabinet eerder om een stap verder te gaan en de transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid volledig af te schaffen. Ook Mohamed pleit voor deze benadering. Echter, de regering kiest voor een halfslachtige oplossing door alleen de compensatie te schrappen terwijl de betaalverplichting blijft bestaan. Dit verschuift het probleem terug naar de praktijk, zonder een structurele oplossing te bieden.
Meer informatie over de gevolgen van de nieuwe regeling is te vinden op de website van BDO. Mohamed benadrukt dat alleen een gelijktijdige afschaffing van zowel de compensatie als de transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid een consistent systeem oplevert. Tot die tijd, zo vreest hij, blijven langdurig zieke werknemers gevangen in slapende dienstverbanden zonder realistische uitweg.
Kernfeiten
- Compensatieregeling transitievergoeding verdwijnt per 1 januari 2027
- Regeling was in 2020 ingevoerd om ‘slapende dienstverbanden’ tegen te gaan
- Experts waarschuwen voor terugkeer van praktijk waarbij zieke werknemers formeel in dienst blijven zonder reële werkzaamheden
Veelgestelde vragen
Wat betekent de afschaffing van de compensatieregeling voor mijn bedrijf?
Vanaf 1 januari 2027 betaalt u volledige transitievergoedingen uit eigen zak wanneer u een langdurig zieke werknemer uit dienst neemt. Dit maakt ontslag financieel aanzienlijk duurder, waardoor veel werkgevers eerder geneigd zijn zieke medewerkers langer formeel in dienst te houden zonder actieve werkzaamheden, het probleem dat de compensatieregeling juist probeerde op te lossen.
Hoe kan ik nu al voorkomen dat ik straks vast zit met dure verplichtingen?
Zorg nu voor actief ziekteverzuimbeheer, investeer in reïntegratietrajecten en volg de juridische vereisten nauwkeurig. Werk samen met HR-adviseurs om per geval vast te stellen of ontslag financieel haalbaar is. Voor langdurig zieke medewerkers zonder realiseerbare reïntegratie: overweeg nu al gesprekken over beëindiging voordat de compensatieregeling vervalt.
Wat zijn de gevolgen voor de arbeidsmarkt en bedrijven?
De afschaffing zal leiden tot meer ‘bevriezen’ van dienstverbanden: werkgevers zullen zieke medewerkers langer formeel behouden om hoge transitiekosten te vermijden. Dit veroorzaakt stagnatie in arbeidsrelaties, lagere inzet van zieke medewerkers en mogelijke vervolgproblemen rond ziekteverzuimregelgeving.
Wat zijn mijn juridische opties als werkgever na 1 januari 2027?
U kunt nog altijd langdurig zieke medewerkers uit dienst nemen, maar u betaalt dan volledige transitievergoedingen zelf. Advies: raadpleeg een arbeidsrechtspecialist over timing, reïntegratieverplichtingen en mogelijke bezwaarprocedures. Documenteer alle reïntegratieinspanningen goed om juridische risico’s te beperken.