Grenshandel kost Nederlandse ondernemers in grensregio’s tot tien procent van hun omzet. Dat blijkt uit onderzoek van Kieskompas en Panteia onder ruim 750 ondernemers en 2.500 consumenten. Hogere prijzen door btw en accijns jagen consumenten steeds vaker naar België en Duitsland. MKB-Nederland presenteerde de resultaten aan Kamerleden tijdens een werkbezoek aan Eibergen en Groenlo.
Grenseffecten raken ook ondernemers ver van de grens
Dit creëert een asymmetrisch effect waarbij de tweede linie van grensregio’s zonder compensatie omzet verliest. Voor ondernemers in grensregio’s en daarbuiten geldt: lagere winstmarges door grenshandel beperken je investeringsruimte en maken het moeilijker om kostenstijgingen op te vangen. De onderzoeksresultaten tonen aan dat 92 procent van de ondervraagde ondernemers tegen verdere belastingverhogingen pleit, omdat deze de prijsverschillen met het buitenland verder vergroten.
Grenshandel trekt bestedingen over de grens
Lagere prijzen vormen veruit de belangrijkste reden voor consumenten om over de grens te kopen. Van alle grensoverschrijdende kopers noemt 88 procent prijs als doorslaggevende factor. In grensgemeenten loopt dit percentage zelfs op tot 94 procent. Brandstof wordt het vaakst over de grens gekocht, gevolgd door verzorgingsproducten en dagelijkse boodschappen.
Daarnaast trekt een prijsverschil bij één product vaak een hele reeks bestedingen mee. Consumenten die in Duitsland tanken, doen daar regelmatig ook hun boodschappen en kopen verzorgingsproducten. Bovendien bezoeken zij er de horeca. Hierdoor raakt Nederland niet alleen omzet kwijt bij tankstations, maar ook bij winkels en andere lokale ondernemers.
Maandelijkse bestedingen lopen in honderden euro’s
Het gaat om aanzienlijke bedragen die consumenten over de grens uitgeven. Van de grensoverschrijdende kopers in grensgemeenten besteedt 67 procent maandelijks meer dan 100 euro in België of Duitsland. Verder geeft ruim de helft aan tegenwoordig vaker over de grens te kopen dan drie jaar geleden. In grensgemeenten gaat 72 procent minimaal een keer per maand speciaal naar het buitenland voor aankopen.
Ondernemers zien deze ontwikkeling duidelijk terug in hun bedrijfsresultaten. In grensgemeenten ervaart 45 procent in sterke of zeer sterke mate dat potentiële klanten uitwijken naar België of Duitsland. Acht op de tien ondernemers zeggen hierdoor omzet mis te lopen. In grensgemeenten schat 49 procent het omzetverlies op meer dan 10 procent van de totale omzet.
Tweede linie van grenseffecten ontstaat
Opvallend is dat ook ondernemers verder van de grens relatief vaak last hebben van grenshandel. In gemeenten op grotere afstand van de grens ervaart 32 procent dat Nederlandse klanten voor aankopen uitwijken naar België of Duitsland. Zelfs in gemeenten ver bij de grens vandaan is dit nog 19 procent. Hierdoor tekent zich achter de directe grensgemeenten een tweede linie af.
Deze ondernemers hebben wel te maken met de aantrekkingskracht van het buitenlandse aanbod op Nederlandse consumenten. Tegelijkertijd kunnen zij daar nauwelijks een inkomende stroom van buitenlandse klanten tegenoverstellen. Data-analyse bij de onderzochte sectoren laat zien dat de winstmarges van bedrijven in grensregio’s vaak lager liggen dan bij bedrijven die meer dan 50 kilometer van de grens gevestigd zijn.
Lagere winstmarges drukken investeringsruimte
De lagere winstmarges zijn het duidelijkst zichtbaar bij tabaks- en gemakswinkels en supermarkten. Ook slijterijen en tankstations kampen met dit probleem. Lagere winstmarges betekenen dat ondernemers minder ruimte hebben om te investeren. Daarnaast kunnen zij kostenstijgingen moeilijker opvangen en economische tegenvallers het hoofd bieden.
Toch zouden de meeste consumenten liever hun geld in Nederland uitgeven. Van de grensoverschrijdende kopers zegt 65 procent de voorkeur te geven aan boodschappen en andere aankopen in Nederland. Twee derde geeft aan vaker in Nederland te zullen kopen als de prijsverschillen met België en Duitsland kleiner worden.
Ondernemers en consumenten tegen lastenverhogingen
Volgens MKB-Nederland, VNO-NCW en de betrokken brancheorganisaties onderstrepen de resultaten dat het kabinet bij belastingmaatregelen nadrukkelijker rekening moet houden met grenseffecten. Van de ondernemers vindt 92 procent dat accijnzen, btw en verbruiksbelastingen voorlopig niet verder moeten worden verhoogd. Onder consumenten steunt 79 procent die oproep.
Ook bestaat brede steun voor het op langere termijn verkleinen van belastingverschillen met België en Duitsland. Van de ondernemers verwacht 91 procent dat het verdwijnen van winkels, horeca en tankstations de leefbaarheid in grensregio’s schaadt. Onder consumenten deelt 82 procent die zorg. De ondernemersorganisaties roepen het kabinet daarom op de lasten niet verder te verhogen en de verschillen met België en Duitsland structureel mee te wegen in het belastingbeleid.
Kieskompas ondervroeg in juli en augustus 2026 in opdracht van MKB-Nederland en VNO-NCW 767 ondernemers in de sectoren cultuur, sport en recreatie, horeca en groot- en detailhandel. Daarnaast namen 2.570 consumenten deel aan het onderzoek. De consumentenresultaten zijn gewogen naar onder meer geslacht, leeftijd, opleiding en regio. Panteia analyseerde de resultaten.
Kernfeiten
- Ondernemers in grensgemeenten verliezen tot 10 procent omzet door grenshandel
- 88 procent van grensoverschrijdende kopers noemt prijs als doorslaggevende factor; in grensgemeenten loopt dit op tot 94 procent
- 67 procent van grensoverschrijdende kopers in grensgemeenten besteedt maandelijks meer dan 100 euro in België of Duitsland
- Winstmarges van bedrijven in grensregio’s liggen lager dan bij bedrijven meer dan 50 kilometer van de grens
Veelgestelde vragen
Hoeveel omzet verliezen ondernemers door grenshandel?
In grensgemeenten schat 49 procent van de ondernemers het omzetverlies op meer dan 10 procent van de totale omzet. Acht op de tien ondernemers zeggen hierdoor omzet mis te lopen. Het gaat om aanzienlijke bedragen: consumenten in grensgemeenten besteden maandelijks meer dan 100 euro in België of Duitsland.
Waarom kopen consumenten over de grens?
Prijs is veruit de belangrijkste reden: 88 procent van grensoverschrijdende kopers noemt dit als doorslaggevende factor. Brandstof wordt het vaakst over de grens gekocht, gevolgd door verzorgingsproducten en dagelijkse boodschappen. Consumenten die in Duitsland tanken, doen daar ook regelmatig boodschappen en bezoeken de horeca.
Hoe beïnvloedt grenshandel mijn investeringsruimte?
Lagere winstmarges door grenshandel betekenen dat je minder ruimte hebt om te investeren en kostenstijgingen moeilijker kunt opvangen. Dit probleem is het duidelijkst zichtbaar bij tabaks- en gemakswinkels, supermarkten, slijterijen en tankstations in grensregio’s.
Wat willen ondernemers van het kabinet?
92 procent van de ondervraagde ondernemers vindt dat accijnzen, btw en verbruiksbelastingen voorlopig niet verder moeten worden verhoogd. Daarnaast bestaat brede steun voor het op langere termijn verkleinen van belastingverschillen met België en Duitsland.