Onderzoekers kunnen gevoelige gegevens veilig combineren zonder die aan elkaar te geven. Het RIVM, Roseman Labs en het CBS hebben die techniek, Secure Multi-Party Computation (MPC), met succes in een pilot toegepast. Partijen voeren daarmee samen analyses uit op elkaars data, zonder de onderliggende gegevens in te zien.
Waarom gevoelige gegevens lastig te delen zijn
Onderzoek vraagt steeds vaker om gegevens uit verschillende bronnen. Die gegevens zijn volgens het CBS vaak te gevoelig om zonder meer met anderen te delen. Privacy-Preserving Techniques (PPT) bieden daarvoor oplossingen, zoals het versleutelen of onherkenbaar maken van data. Zo blijft de privacy van betrokkenen beschermd.
Pilot met voedingsgegevens en verkoopcijfers
In 2021 zocht het CBS een casus voor onderzoek naar PPT. Tegelijkertijd zocht Roseman Labs, toen nog een startup, voorbeeldprojecten om van de praktijk te leren. Zo ontstond een analyse van suiker- en vetgebruik per geografisch gebied. Het RIVM leverde de gegevens over voedingsmiddelen, het CBS de verkoopaantallen. Vanwege de vertrouwelijkheid zouden die gegevens anders niet te combineren zijn.
Tussen 2022 en begin 2025 voerden de drie partijen een proof of concept uit op dummydata. De analyse zelf was relatief eenvoudig. De meerwaarde zit in het betrouwbaar toepassen van de techniek binnen de gevoelige overheidscontext. Dat vraagt om een complexe IT-integratie, om het inpassen van de randvoorwaarden van beide overheidsorganisaties en om voorwaarden in het verwerkingsproces die de privacy waarborgen.
De evaluatie bevestigt dat de privacy- en beveiligingscriteria zijn behaald. Analyses op versleutelde data zijn bovendien technisch uitvoerbaar op relevante schaal. Jan de Bruin, innovatiemanager bij het RIVM, zegt: ‘Je gaat zo’n systeem niet opzetten voor een kortlopend onderzoek. En het is een mooi voorbeeld van hoe jonge innovatieve bedrijven een kans kunnen krijgen binnen de overheid.’
Roseman Labs: basis voor grotere projecten
Toon Segers van Roseman Labs noemt de samenwerking waardevol voor een jong bedrijf. ‘In dit project hebben we de basis gelegd voor grotere implementaties elders’, zegt hij. Begin 2026 ging Roseman Labs live met een groot project bij enkele Duitse banken. Segers wijst ook op andere toepassingen: het Nationaal Cyber Security Centrum gebruikt de techniek al doorlopend sinds 2021. De Gemeente Rotterdam won de Nederlandse Privacy Award met een continue monitor voor kansengelijkheid in de stad.
Rol van het CBS bij veilig dataonderzoek
Fannie Cobben, directeur innovatie in de sociaal-economische en ruimtelijke statistieken van het CBS en portefeuillehouder PPT, ziet in de pilot een bevestiging van de koers van het CBS. ‘Privacy-Preserving Techniques vergroten de mogelijkheden voor datasamenwerking met externe onderzoekers en internationale statistiekbureaus, binnen de bestaande privacy- en veiligheidskaders’, zegt zij. Het CBS ondersteunt onderzoekers die PPT willen toepassen waar mogelijk bij concrete projecten, mits het CBS aan het onderzoek mag en kan meewerken. De interesse is groot, vooral in de gezondheidszorg.
Ook internationaal beweegt er iets. Eurostat ontwikkelt een platform en het UN PetLab, waarbij het CBS betrokken is, verkent vergelijkbare kaders. Nederland loopt volgens het CBS voorop, academisch via het Centrum voor Wiskunde & Informatica en de TU Eindhoven. In de praktijk gold in 2018 het project van het CBS en TNO met het Zuyderland Ziekenhuis als pionier. Europese toezichthouders, waaronder de European Data Protection Board, volgen de ontwikkeling met belangstelling.
Cobben zegt: ‘Secure multiparty computation heeft zich voldoende bewezen. We bekijken de komende tijd hoe we tot een productiewaardige omgeving kunnen komen.’ Waar implementatie al mogelijk is, voert het CBS die door. Waar meer onderzoek nodig is, gaat het verder in vraaggestuurde samenwerking. Meer over de aanpak staat bij de privacy preserving techniques van het CBS.
Kernfeiten
- Tussen 2022 en begin 2025 voerden het RIVM, Roseman Labs en het CBS een proof of concept uit op dummydata.
- In de pilot leverde het RIVM gegevens over voedingsmiddelen en het CBS verkoopaantallen, voor een analyse van suiker- en vetgebruik per geografisch gebied.
- Volgens de evaluatie zijn de vereiste privacy- en beveiligingscriteria behaald en zijn analyses op versleutelde data technisch uitvoerbaar op relevante schaal.
- Begin 2026 ging Roseman Labs live met een groot project bij enkele Duitse banken.
- Het Nationaal Cyber Security Centrum gebruikt de techniek doorlopend sinds 2021.
Veelgestelde vragen
Wat is Secure Multi-Party Computation (MPC)?
Secure Multi-Party Computation (MPC) is een techniek waarmee partijen samen analyses uitvoeren op elkaars data, zonder de onderliggende gegevens in te zien. Het RIVM, Roseman Labs en het CBS pasten MPC met succes toe in een pilot.
Welke gegevens combineerden het RIVM en het CBS in de MPC-pilot?
Het RIVM leverde gegevens over voedingsmiddelen en het CBS leverde verkoopaantallen. Samen dienden ze voor een analyse van suiker- en vetgebruik per geografisch gebied. Vanwege de vertrouwelijkheid zouden deze gegevens anders niet te combineren zijn.
Wat blijkt uit de evaluatie van de MPC-pilot van het RIVM, Roseman Labs en het CBS?
De evaluatie bevestigt dat de vereiste privacy- en beveiligingscriteria zijn behaald. Analyses op versleutelde data zijn bovendien technisch uitvoerbaar op relevante schaal.
Wie gebruikt MPC al in de praktijk?
Het Nationaal Cyber Security Centrum gebruikt de techniek doorlopend sinds 2021. Roseman Labs ging begin 2026 live met een groot project bij enkele Duitse banken.