Nederlandse bedrijven die kunstmatige intelligentie ontwikkelen, maken op grote schaal gebruik van innovatiesubsidies. Ruim vier op de tien AI-producenten maakt gebruik van WBSO-belastingvoordeel, blijkt uit nieuw onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De WBSO-regeling leverde deze bedrijven in 2022 en 2023 jaarlijks bijna 20 miljoen euro aan fiscale voordelen op voor hun ontwikkelwerkzaamheden.
WBSO-regeling cruciale financieringsbron voor Nederlandse AI-sector
Nederlandse bedrijven die kunstmatige intelligentie ontwikkelen, maken massaal gebruik van innovatiesubsidies. Ruim vier op de tien AI-producenten maakt gebruik van WBSO-belastingvoordeel, blijkt uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De WBSO-regeling leverde deze bedrijven in 2022 en 2023 jaarlijks bijna 20 miljoen euro aan fiscale voordelen op. Dit onderzoek gebeurde binnen het programma Maatschappelijke Opgave AI en analyseerde 375 AI-producerende bedrijven.
Voor ondernemers in ICT en zakelijke dienstverlening die aan AI-ontwikkeling werken, biedt dit onderzoek inzicht in een goed gesubsidieerde sector. De WBSO-regeling helpt ontwikkelingsbedrijven hun onderzoeks- en ontwikkelingskosten aanzienlijk te reduceren, wat concurrentievoordeel kan bieden. Bedrijven die nog niet gebruikmaken van deze fiscale voordelen hebben mogelijkheden om achterstallige jaren in te halen of voor toekomstige projecten in te schrijven.
CBS onderzoekt subsidiegebruik bij AI-ontwikkelaars
Het CBS voerde het haalbaarheidsonderzoek uit binnen het programma Maatschappelijke Opgave AI. Onderzoekers analyseerden 375 AI-producerende bedrijven die in 2024 werden geïdentificeerd en in 2023 actief waren. Daarbij keken ze naar het gebruik van Nederlandse en Europese innovatiesubsidies in de jaren 2022 en 2023. Het onderzoek richtte zich op subsidies voor innovatie in brede zin, niet uitsluitend op AI-projecten.
Het statistiekbureau bracht in kaart welke bedragen werden uitgekeerd aan AI-ontwikkelaars en welk deel van de totale budgetten door deze bedrijven werd gebruikt. Echter, informatie over subsidies uit het Groeifonds ontbrak in het onderzoek. Daardoor bleef een substantieel deel van de totale beschikbare budgetten buiten beschouwing.
WBSO blijkt populairste regeling voor AI-producenten
De Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk kwam als veruit populairste regeling uit de bus. Deze fiscale regeling vermindert de financiële lasten van onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten door belastingvoordelen toe te kennen. Meer dan 40 procent van de AI-producerende bedrijven maakte in beide onderzoeksjaren gebruik van deze faciliteit. Daarnaast blijkt de WBSO ook de grootste subsidiebron binnen het onderzoek, goed voor bijna 20 miljoen euro aan afdrachtsvermindering en -aftrek per jaar.
Europese subsidies via het Horizon Europe programma bereiken minder AI-bedrijven. Slechts 3 procent van de bedrijven gebruikte deze regeling in 2022, oplopend tot 4 procent in 2023. Toch vertegenwoordigen deze Europese subsidies een aanzienlijk bedrag: 8 miljoen euro in 2022 en 13 miljoen euro in 2023. Daarmee vormen ze een substantieel deel van de totale innovatiesubsidies die AI-producenten ontvangen.
Middenbedrijven meest actief in subsidieaanvragen
AI-ontwikkelende bedrijven zijn vooral actief in de sectoren informatie en communicatie en specialistische zakelijke dienstverlening. Ook de subsidieontvangers bevinden zich voornamelijk in deze bedrijfstakken. Verder blijkt de bedrijfsgrootte een belangrijke rol te spelen bij het gebruik van innovatiesubsidies. Middenbedrijven met 10 tot 250 werknemers ontvangen het vaakst subsidies, tussen de 76 en 79 procent van deze groep maakt er gebruik van.
Kleinbedrijven met minder dan 10 werkzame personen blijven daarentegen achter. Van deze categorie ontvangt slechts 44 procent een innovatiesubsidie. Dit verschil kan duiden op drempels voor kleinere bedrijven bij het aanvragen van subsidies, of op verschillen in de aard van innovatieactiviteiten tussen grote en kleine AI-ontwikkelaars.
Het CBS publiceerde de volledige bevindingen in een uitgebreide webpublicatie over het haalbaarheidsonderzoek. Het onderzoek biedt inzicht in de mate waarin AI-bedrijven innovatieve activiteiten ontplooien met overheidssteun. Tegelijkertijd wijst het statistiekbureau op de beperking dat subsidies uit het Groeifonds niet in de analyse zijn meegenomen.
Kernfeiten
- Ruim vier op de tien AI-producenten maakt gebruik van WBSO-belastingvoordeel
- WBSO-regeling leverde AI-bedrijven in 2022 en 2023 jaarlijks bijna 20 miljoen euro op
- CBS analyseerde 375 AI-producerende bedrijven die in 2023 actief waren
Veelgestelde vragen
Kan mijn AI-bedrijf gebruikmaken van de WBSO-regeling?
Ja, als uw bedrijf kunstmatige intelligentie ontwikkelt en onderzoeks- en ontwikkelingswerkzaamheden uitvoert, kunt u aanspraak maken op WBSO-belastingvoordeel. Uit het CBS-onderzoek blijkt dat ruim vier op de tien AI-producenten dit doen. Het is raadzaam de voorwaarden van de regeling te controleren en eventueel een adviseur in te schakelen.
Hoeveel euro kunnen AI-bedrijven besparen met WBSO?
Dat varieert per bedrijf en project. In totaal leverde de WBSO-regeling de onderzoeksgroep van AI-bedrijven in 2022 en 2023 jaarlijks bijna 20 miljoen euro op, dus gemiddeld genomen aanzienlijke bedragen. De exacte hoogte hangt af van uw onderzoeks- en ontwikkelingsbegroting en erkende kostencategorieën.
Wat zijn de gevolgen van deze subsidies voor AI-bedrijven?
De WBSO-regeling vermindert de financiële drempel voor innovatie en R&D-investering in AI. Dit versterkt de innovatiekracht van Nederlandse AI-bedrijven en maakt het aantrekkelijker om onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten in Nederland uit te voeren. Voor bedrijven zonder WBSO-gebruik kan dit een concurrentienadeel betekenen.
Welke acties kunnen mijn AI-bedrijf nemen?
Controleer of uw huidige projecten onder de WBSO-regeling vallen en dien aanvragen in voor erkende activiteiten. Raadpleeg de officiële WBSO-richtlijnen van RVO Nederland of neem contact op met een bedrijfsadviseur. Als u WBSO nog niet gebruikt, onderzoek de mogelijkheden voor lopende en toekomstige projecten.