CBS: 41% werkenden denkt dat AI hun werk kan vervangen

Vier op de tien Nederlandse werknemers verwacht dat kunstmatige intelligentie hun werk deels kan overnemen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Van alle werkenden denkt 41 procent dat AI hun baan gedeeltelijk kan vervangen, terwijl 4 procent verwacht dat hun werk volledig kan worden overgenomen. Bijna de helft van deze groep maakt zich daar zorgen over.

CBS-onderzoek: AI-angst groeit onder Nederlandse werknemers

Het CBS-onderzoek ‘Belevingen 2025’ toont aan dat AI-adoption in Nederland snel groeit: 43 procent van de werkenden gebruikt al kunstmatige intelligentie. Tegelijk ontstaat onzekerheid over baanveiligheid, vooral onder werknemers die dagelijks met AI werken. Deze spanning speelt zich af tegen de achtergrond van Den Haags AI-ambities: de regering wil Nederland positioneren als AI-leider, onder andere via de i-Visie 2035 waarin digitalisering centraal staat.

Voor MKB-ondernemers die hun teams uitbreiden of herbezetten vormt dit onderzoek een waarschuwing: werknemers die AI gebruiken verwachten vaker vervangingen (56 procent versus 41 procent gemiddeld). Dit kan gevolgen hebben voor werving, behoud van talent en trainingsbudgetten. Bedrijven die nu transparant communiceren over AI-integratie en omscholing kunnen zich onderscheiden als werkgevers van keuze.

AI-gebruik beïnvloedt verwachtingen

Het onderzoek ‘Belevingen 2025’ toont een duidelijk verband tussen AI-gebruik en vervangingsverwachtingen. Van alle werkenden gebruikt momenteel 43 procent kunstmatige intelligentie bij hun werkzaamheden. Opvallend is dat werknemers die al met AI werken vaker verwachten vervangen te worden. Bij AI-gebruikers denkt 56 procent dat hun werk geheel of deels kan worden overgenomen, tegenover 37 procent bij niet-gebruikers.

Vrouwen maken zich meer zorgen

Van de werkenden die vervanging door AI verwachten, maakt 48 procent zich daar zorgen over. Acht procent van deze groep is veel bezorgd, terwijl 40 procent zich een beetje zorgen maakt. Hoewel mannen en vrouwen de kans op vervanging gelijk inschatten, zijn vrouwen bezorgder. Van de vrouwelijke werknemers maakt 53,6 procent zich zorgen, tegenover 42,9 procent van de mannen.

Jongeren en hogeropgeleiden zien meer risico

Jongvolwassenen van 18 tot 25 jaar verwachten vaker dan oudere werknemers dat AI hun werk kan uitvoeren. Zij maken zich echter niet vaker zorgen over deze ontwikkeling. Ook hbo- en wo-opgeleiden denken vaker dat kunstmatige intelligentie hun baan kan overnemen dan mensen met een vmbo- of mbo-diploma. In de mate van bezorgdheid verschillen deze opleidingsgroepen niet significant van elkaar.

Gemengde verwachtingen arbeidsmarkt

De bredere verwachtingen over AI’s impact op de arbeidsmarkt zijn gemengd. Driekwart van alle Nederlandse volwassenen verwacht dat kunstmatige intelligentie zal leiden tot het verdwijnen van bepaalde banen. Tegelijkertijd ziet 57 procent AI als middel om de productiviteit te verhogen en denkt 46 procent dat het personeelstekorten kan verminderen. Ruim de helft (64 procent) vreest echter dat kennis en vaardigheden van personeel verloren kunnen gaan. Het Centraal Bureau voor de Statistiek concludeert dat Nederlanders zowel kansen als risico’s zien in de opkomst van kunstmatige intelligentie op de werkvloer.

Kernfeiten

41% van Nederlandse werkenden verwacht dat AI hun werk deels kan vervangen
43% van alle werknemers gebruikt momenteel AI bij werkzaamheden
56% van AI-gebruikers verwacht vervangen te worden, tegenover 41% gemiddeld

Veelgestelde vragen

Hoe beïnvloedt AI-adoptie mijn personeelsbeleid?

Werknemers die AI gebruiken hebben grotere vervangingsangsten. Dit maakt transparante communicatie over AI-implementatie cruciaal: leg uit welke taken worden geautomatiseerd en welke vaardigheden juist meer waard worden. Combineer dit met scholingsplannen om vertrouwen en retentie te behouden.

Moet ik als MKB-ondernemer nu investeren in AI?

Het CBS-onderzoek laat zien dat AI-gebruik nu al wijdverbreid is (43% van werknemers). Bedrijven zonder AI-strategie lopen het risico achter te raken op productiviteit. Begin met kleine pilots in processen die veel tijd kosten, en communiceer duidelijk hoe dit banen veiliger maakt.