De ondernemingsraad krijgt een formele stem in de duurzaamheidsrapportage van bedrijven, maar de meeste organisaties betrekken de OR nog niet bij de voorbereiding van CSRD-verslagen. Dat leidt tot een governance-blinde vlek met mogelijk juridische gevolgen, waarschuwt Manutan Nederland.
OR krijgt formele rol in CSRD-duurzaamheidsrapportage
De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht bedrijven sinds 2024 tot uitgebreide duurzaamheidsrapportage, met focus op arbeidsomstandigheden, gezondheid, veiligheid, opleiding en werk-privébalans. Deze thema’s vallen onder het instemmingsrecht van de ondernemingsraad (OR) op grond van de Wet op de Ondernemingsraden. Echter: volgens Manutan Nederland betrekken de meeste Nederlandse organisaties de OR nog niet actief bij de voorbereiding van CSRD-verslagen, wat kan leiden tot governance-gaten met mogelijke juridische risico’s.
Voor ondernemers en bestuurders in organisaties met een OR betekent dit dat uitsluitend de raad van bestuur of management de CSRD-verslagen niet autonoom kan afhandelen. De OR heeft formeel inspraakrecht op thema’s die de werkgeversverhoudingen raken, waardoor vroegtijdige betrokkenheid en transparante communicatie essentieel zijn om conflicten en procedurele vertraging te voorkomen. Bedrijven die nu hun OR-inspraakproces in de CSRD-rapportage inbouwen, kunnen juridische onzekerheid reduceren en stakeholder-vertrouwen vergroten.
De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht bedrijven te rapporteren over arbeidsomstandigheden, gezondheid, veiligheid, opleiding en werk-privébalans. Deze thema’s raken aan het instemmingsrecht van de ondernemingsraad op grond van de Wet op de Ondernemingsraden. Volgens Nisrene Haddad, CSR Director bij Manutan Group, wordt de OR in vrijwel geen enkel bedrijf betrokken bij de CSRD-voorbereiding. Dat gebeurt niet uit onwil, maar omdat niemand de verbinding legt tussen beide werelden.
OR en CSRD-rapportage raken elkaar op meerdere punten
In de praktijk wordt CSRD-compliance aangestuurd door de financiële afdeling, CSR-teams of externe bureaus. De OR blijft hierdoor buiten beeld. Het duurzaamheidsteam denkt in European Sustainability Reporting Standards en datapunten, terwijl de OR denkt in arbeidsvoorwaarden en werknemersbelangen. Daardoor praten beide partijen langs elkaar heen, aldus Haddad.
De oorspronkelijke ESRS S1-standaard bevatte meer dan tweehonderd datapunten over thema’s als adequate beloning, veiligheid, opleiding en diversiteit. Het recente Omnibus-voorstel heeft dit aantal fors gereduceerd, maar de kernthema’s blijven overeind. Daarmee blijven ook de raakvlakken met de OR bestaan. Het gaat om thema’s die raken aan het instemmingsrecht van de ondernemingsraad. Niet omdat er met de rapportage zelf ingestemd moet worden, maar omdat instemming wel nodig kan zijn voor het beleid waarover gerapporteerd wordt.
Instemmingsrecht bij veiligheid, opleiding en technologie
De overlap tussen OR-bevoegdheden en CSRD-rapportage is concreet. Zo vraagt CSRD rapportage over arbeidsongevallen, ziekteverzuim en veiligheidssystemen, terwijl de OR instemmingsrecht heeft op arbobeleid. Ook bij opleiding en ontwikkeling vereist ESRS S1 rapportage over trainingsuren en skills development, terwijl de OR beslist over opleidingsbeleid.
Daarnaast vallen nieuwe technologische systemen die nodig zijn voor CSRD-dataverzameling onder het instemmingsrecht van de ondernemingsraad. Hetzelfde geldt voor klachtenregelingen en gedragscodes. Rapportage over incidenten en mensenrechten vereist namelijk procedures waarover de OR meespreekt, aldus artikel 27 van de Wet op de Ondernemingsraden.
Bedrijven missen draagvlak en governance-kwaliteit
Organisaties die de OR pas informeren nadat het duurzaamheidsrapport voltooid is, laten twee kansen liggen. Ten eerste draagvlak. Medewerkers merken het verschil tussen strategie die over ze gaat en strategie die met ze is gemaakt. Een OR die vroeg meedenkt, vertaalt abstracte rapportage-eisen naar herkenbare werknemersbelangen. Zo ontstaat intern momentum dat geen communicatiecampagne kan evenaren.
Ten tweede governance-kwaliteit. Het Nederlandse concept-wetsvoorstel voor de implementatie van de CSRD voorziet in jaarlijks overleg met de OR over de duurzaamheidsrapportage. De wet is nog niet aangenomen, maar de richting is duidelijk. Betrokkenheid van de OR wordt een formele eis. Bedrijven die daar nu al op anticiperen, bouwen aan een duurzaamheidsstrategie die werkelijk door de organisatie heen leeft.
Van informeren naar actief betrekken
De slimste stap is om de OR vanaf het begin mee te nemen in de CSRD-voorbereiding. Niet als verplichting, maar als versterking. Een OR die meedenkt, brengt het werknemersperspectief in dat rapportages geloofwaardig maakt. Van directiekamer tot werkvloer. De CSRD vraagt om transparantie. Juist de OR kan ervoor zorgen dat die transparantie niet alleen op papier bestaat, maar voelbaar is in de hele organisatie.
Manutan Nederland is de Europese leider in B2B e-commerce en gespecialiseerd in artikelen voor kantoor, magazijn, werkplaats en buitenterrein. Het bedrijf heeft een assortiment van meer dan tweehonderdduizend producten. Manutan Nederland maakt al dertig jaar deel uit van de internationale Manutan Group met 25 dochterondernemingen in 17 Europese landen en meer dan 2.500 werknemers.
Kernfeiten
- CSRD verplicht rapportage over arbeidsomstandigheden, gezondheid, veiligheid, opleiding en werk-privébalans, onderwerpen waarop de OR instemmingsrecht heeft
- Vrijwel geen enkel Nederlands bedrijf betrokken de OR bij CSRD-voorbereiding, volgens Manutan Group CSR Director Nisrene Haddad
- Gebrek aan OR-betrokkenheid creëert governance-blinde vlek met potentiële juridische gevolgen
Veelgestelde vragen
Wat is de formele rol van de ondernemingsraad in CSRD-rapportage?
De OR heeft instemmingsrecht op CSRD-thema’s die onder de Wet op de Ondernemingsraden vallen, vooral arbeidsomstandigheden, veiligheid, opleiding en werk-privébalans. Dit betekent dat je CSRD-rapportage zonder OR-instemming juridisch kwetsbaar kan zijn. Je moet de OR dus inhoudelijk betrekken voordat je de rapportage finaliseert.
Hoe kan ik als ondernemer governance-risico’s rond CSRD voorkomen?
Start een transparante dialoog met je OR (of werknemer-vertegenwoordiging) voordat je CSRD-rapportage schrijft. Betrek hen in de materiaaliteit-analyse en de selectie van arbeid-gerelateerde KPI’s. Dit voorkomt bezwaren in een later stadium en versterkt tegelijk je stakeholder-relaties.
Wat zijn de risico’s als ik de OR niet betrek bij CSRD-verslaglegging?
Zonder OR-betrokkenheid kan je rapportage procedureel aangevochten worden of onvolledig bevonden. Bovendien kan je reputatie beschadigd raken als de OR publiekelijk kritiek uit op je rapportage. Het is dus efficiënter om inspraak vroegtijdig in te bouwen.
Welke stappen moet ik nemen om mijn OR in CSRD-rapportage in te schakelen?
Maak eerst een interne CSRD-werkgroep aan met vertegenwoordigers uit HR, compliance en management. Stel vervolgens een OR-informatieplan op waarin je aangeeft welke thema’s je rapporteert en op welke momenten je feedback vraagt. Documenteer deze stappen, dit geeft juridische zekerheid.