Het kabinet heeft een nieuwe productiviteitsagenda vastgesteld om de Nederlandse economie te versterken. De agenda bevat maatregelen op het gebied van onderwijs, arbeidsmarkt en innovatie. Het doel is om de productiviteit te verhogen zodat publieke voorzieningen zoals zorg en onderwijs betaalbaar blijven.
Productiviteit stagneert: waarom Nederland moet versnellen
De Nederlandse arbeidsproductiviteit groeit al tien jaar met slechts 0,3 procent per jaar, onvoldoende om publieke voorzieningen betaalbaar te houden. Het kabinet heeft daarom een productiviteitsagenda vastgesteld met maatregelen op onderwijs, arbeidsmarkt en innovatie. Tegelijkertijd waarschuwen experts als TNO en FME dat digitalisering in het mkb achterloopt en dat ‘slimmer werken’ noodzakelijk is om economisch herstel te realiseren.
Voor mik-ondernemers betekent deze agenda directe gevolgen: hogere productiviteit is essentieel om concurrerend te blijven en loonkosten op te vangen. Bedrijven die nu investeren in digitalisering, automatisering en scholing van medewerkers kunnen zich beter voorbereiden op de verwachte economische veranderingen. De focus op innovatie en arbeidsmarkt biedt kansen voor ondernemers die proactief hun bedrijfsprocessen moderniseren.
Productiviteit stagneert in Nederland
De afgelopen tien jaar groeide de arbeidsproductiviteit in Nederland met gemiddeld slechts 0,3 procent per jaar. Dat is onvoldoende om de welvaart en publieke voorzieningen voor huidige en toekomstige generaties te waarborgen. Daarnaast vergrijst de bevolking, waardoor er niet gerekend kan worden op veel meer gewerkte uren. Zonder maatregelen komen wachttijden in de zorg, de kwaliteit van het onderwijs en de veiligheid steeds meer onder druk te staan.
Zes thema’s voor hogere productiviteit
De productiviteitsagenda richt zich op zes cruciale thema’s. Ten eerste wil het kabinet zorgen voor een goed opgeleide beroepsbevolking door onderwijs beter te laten aansluiten op de arbeidsmarkt. Daarbij krijgen basisvaardigheden en digitale competenties extra aandacht. Ook wordt ingezet op mogelijkheden voor levenslang leren.
Daarnaast moet de arbeidsmarkt beter gaan functioneren. Werkgevers en werknemers moeten elkaar makkelijker vinden via regionale Werkcentra. Bovendien krijgen flexwerkers meer zekerheid en worden knelpunten voor werkgevers weggenomen. Het kabinet wil ook de digitalisering, innovatie en adoptie van nieuwe technologieën stimuleren.
Ondersteuning voor bedrijven en ondernemers
Het kabinet werkt aan een nieuw agentschap voor disruptieve innovaties, genaamd NADI. Dit agentschap moet bedrijven helpen bij het ontwikkelen van innovatieve methodieken om de productiviteit te versterken. Tegelijkertijd worden ondernemingen ondersteund bij het toepassen van nieuwe technologieën in hun bedrijfsvoering.
Ook krijgen startups, scale-ups en het mkb makkelijker toegang tot financiering. Dit gebeurt onder meer via een nieuwe investeringsinstelling en Europese samenwerking voor durfkapitaal. Toegang tot passende financiering helpt bedrijven om te investeren in innovatie, procesverbetering en talent. Dit versterkt de groei en productiviteit van ondernemingen.
Minder regeldruk en betere dienstverlening
Het kabinet wil de regeldruk voor huishoudens en ondernemers verminderen door regels te schrappen en te vereenvoudigen. Ook wordt de digitale dienstverlening gebruiksvriendelijker gemaakt. Verder onderzoekt de overheid hoe zij zelf slimmer en eenvoudiger kan werken. Nederland werkt samen met andere EU-landen om regels voor bedrijven gelijk te trekken, zodat ze makkelijker grensoverschrijdend kunnen werken en concurreren.
Productiviteitsraad gaat van start
Per 1 augustus 2026 gaat de Productiviteitsraad van start. Deze raad brengt jaarlijks advies uit aan het kabinet, dat de basis vormt voor de jaarlijkse productiviteitsagenda. Het kabinet heeft Pauline van der Meer Mohr benoemd als voorzitter. Andere leden zijn Bart van Ark, Barbara Baarsma, Didier Fouarge, Laura van Geest, Harry van de Kraats en Max Welling.
De productiviteitsagenda is onderdeel van de Ministeriële Taskforce Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat. Die moet bijdragen aan de ambitie uit het Coalitieakkoord om de economie structureel met 1,5 procent per jaar te laten groeien. Die groei is nodig om de brede welvaart op peil te houden en voorzieningen zoals zorg, onderwijs en defensie ook in de toekomst te kunnen blijven betalen.
Kernfeiten
- Arbeidsproductiviteit in Nederland groeide afgelopen tien jaar met gemiddeld slechts 0,3 procent per jaar
- Kabinet richt productiviteitsagenda in op onderwijs, arbeidsmarkt en innovatie
- Bevolking vergrijst, waardoor groei via meer gewerkte uren niet haalbaar is
Veelgestelde vragen
Wat betekent deze productiviteitsagenda voor mijn bedrijf?
De agenda signaleert dat Nederland productiviteit moet verhogen om welvaart en publieke diensten te behouden. Voor uw bedrijf betekent dit dat investeringen in efficiëntie, scholing en innovatie steeds belangrijker worden om concurrerend te blijven en toekomstige loonkosten op te vangen.
Hoe beïnvloedt de lage productiviteitgroei ondernemers in Nederland?
Met slechts 0,3 procent groei per jaar kunnen bedrijven moeilijk loonverhogingen opvangen of in nieuwe technologie investeren. De agenda richt zich op onderwijs en innovatie, wat betekent dat ondernemers die nu in scholing en digitalisering investeren, beter voorbereid zijn op toekomstige eisen.
Wat zijn de gevolgen van stagnerende productiviteit voor mijn bedrijfskosten?
Zonder productiviteitsstijging kunnen wachttijden in zorg en onderwijs toenemen, wat indirect uw bedrijfskosten beïnvloedt. Tegelijkertijd groeit de druk op loonkosten door vergrijzing. Dit maakt efficiëntieverbeteringen en automatisering voor veel MKB-bedrijven noodzakelijk.
Welke acties zijn relevant voor ondernemers nu?
Ondernemers kunnen zich richten op digitalisering van bedrijfsprocessen, scholing van medewerkers en innovatie, de drie pijlers van de kabinetsagenda. Dit helpt uw bedrijf productiviteit te verhogen en beter voorbereid te zijn op toekomstige economische veranderingen.