Peter Wennink, voormalig topman van ASML, waarschuwt dat de toekomst van de Nederlandse economie serieus op het spel staat. Volgens zijn advies aan het kabinet is de financiering van collectieve voorzieningen niet vanzelfsprekend zonder snelle en grootschalige investeringen, en een fundamentele herziening van de economische strategie. Centraal in zijn routekaart staat de transitie naar AI, die bepalend is voor de structurele welvaart van het land.
Baanverschuivingen vraagt om andere aanpak
De boodschap is duidelijk: structurele economische groei – essentieel om onze collectieve voorzieningen te behouden, vraagt om een productiviteitssprint van 1,5 tot 2 procent. Wie nu niet mee beweegt, riskeert achterstand en technologische irrelevantie. Volgens Wennink is de verwachte ‘massale banenomslag’ een signaal voor een nieuwe manier van HR-managen: in plaats van alleen te jagen op nieuw talent, ligt de focus op het optimaal benutten van het bestaande personeel.
Reskilling en AI-investeringen als motor van groei
De totale investeringsopgave is enorm, oplopend tot €187 miljard, maar de private sector moet het leeuwendeel dragen. Deze middelen dienen doelgericht ingezet te worden op productiviteitsverhogende technologie binnen de vier strategische domeinen van het rapport, waaronder Digitalisering & AI en Energie. De overstap naar een AI-gedreven economie vereist een nationale reskilling-agenda. Dit betekent dat Learning & Development direct een Business Driver moet worden, waarbij personeel snel bijgeschoold wordt in digitale competenties om de nieuwe, door AI gecreëerde functies te kunnen vervullen.
Vier obstakels remmen groei
Zelfs ondernemers die willen investeren, stuiten op flinke obstakels. Het rapport noemt vier structurele knelpunten die innovatie en opschaling remmen. Ten eerste: het gebrek aan snelheid en zekerheid bij vergunningen, waardoor belangrijke investeringen worden uitgesteld. Als tweede: druk op de infrastructuur, zoals netcongestie en achterstanden in fysieke en digitale systemen, die nodig zijn voor grootschalige, AI-afhankelijke projecten. Ten derde: een tekort aan kennis, omdat Nederland te weinig STEM-talent opleidt en zo de instroom van cruciale kenniswerkers beperkt. Ten slotte vormen hoge energiekosten en schaarste aan stikstofruimte een barrière voor bouw en uitbreiding van belangrijke projecten.
AI en technologie bepalen toekomst van bedrijven
Hoewel Wennink de overheid aanspoort om meer regie te nemen en zelfs aangeeft dat het verdienvermogen van de toekomst een topprioriteit moet zijn, kunnen ondernemers niet achterover leunen. De meest succesvolle bedrijven zullen proactief manieren vinden om de bestaande obstakels te omzeilen. Dit kan betekenen dat je investeert in je eigen decentrale energienetwerken of snel interne opleidingsprogramma’s opzet om minder afhankelijk te zijn van overheidsmaatregelen. Voor de directie is de boodschap helder: de toekomst van je bedrijf hangt af van hoe snel je de ‘banenomslag’ binnen je organisatie doorvoert en strategisch inzet op AI en andere cruciale technologieën. Afwachten is geen optie meer.