Ondanks het grote aantal openstaande vacatures is de werkloosheid in de meeste Friese gemeenten vorig jaar gestegen. Vooral in Opsterland, Vlieland en de Stellingwerven was de toename aanzienlijk. Het aantal werklozen in veel Friese gemeenten vorig jaar toegenomen. In Súdwest-Fryslân en Waadhoeke nam de werkloosheid daarentegen juist af. Dat blijkt uit een analyse van carrièreplatform cvster.nl op basis van cijfers van het CBS.
In Opsterland en Vlieland steeg het aantal werklozen vorig jaar met bijna 7 procent. Ook in Ooststellingwerf, Weststellingwerf en Harlingen nam het aantal werklozen in veel Friese gemeenten vorig jaar met meer dan 5 procent toe. In tegenstelling hiermee daalde het aantal werklozen in Súdwest-Fryslân met bijna 6 procent. Hoewel de werkloosheid in andere gemeenten sterker groeide, heeft Leeuwarden nog altijd het hoogste werkloosheidspercentage van Friesland (4,6 procent). Terschelling kent met 3 procent de laagste werkloosheid van de provincie.
Ooststellingwervers vaakst in de WW, Leeuwardenaren in de bijstand
Werkloosheid betekent niet automatisch dat iemand recht heeft op een WW-uitkering. Op Terschelling ontvangt bijvoorbeeld minder dan een kwart van de werkzoekenden deze uitkering. Dit kan erop wijzen dat veel werkzoekenden daar te weinig arbeidsverleden hebben om in aanmerking te komen voor WW, of dat ze vrijwillig ontslag hebben genomen. Misschien verklaart dit gedeeltelijk waarom het aantal werklozen in veel Friese gemeenten vorig jaar is toegenomen. Daarnaast kan het zijn dat ze eerder als zelfstandige werkten en daardoor geen recht hebben op een uitkering. In Ooststellingwerf krijgt bijna de helft van de werkzoekenden WW, het hoogste percentage van alle Friese gemeenten.
Cvster onderzocht ook in welke Friese gemeenten de meeste mensen een bijstandsuitkering ontvangen. Leeuwarden scoort hierin het hoogst, met 6,1 procent van de 15- tot 75-jarigen die afhankelijk zijn van een bijstand(gerelateerde) uitkering. Ook in Smallingerland en Heerenveen ligt dit percentage relatief hoog. Daarentegen is de afhankelijkheid van bijstand op Ameland en Terschelling minimaal, waar nauwelijks iemand een beroep hoeft te doen op dit sociale vangnet.
Hoe is dit onderzocht?
Voor dit onderzoek maakte cvster.nl gebruik van diverse datasets van het CBS. Het CBS maakt onder andere onderscheid tussen het werkloosheidspercentage (het deel van de beroepsbevolking zonder werk) en de totale beroepsbevolking. Omdat in veel gevallen niet alleen het werkloosheidspercentage steeg, maar ook de totale beroepsbevolking – afgerond op duizendtallen – heeft Cvster de totale beroepsbevolking vermenigvuldigd met het werkloosheidspercentage. In veel Friese gemeenten is het aantal werklozen vorig jaar toegenomen. Op deze manier kon een goed onderbouwde schatting worden gemaakt van het aantal werklozen per gemeente.
Bedrijven voorzichtiger met personeel aannemen
Dat de werkloosheid vorig jaar is toegenomen, lijkt misschien opvallend, zeker omdat veel sectoren juist kampen met personeelstekorten. Volgens cvster.nl is dit deels te verklaren door een mismatch op de arbeidsmarkt. Niet alle werkzoekenden beschikken over de juiste vaardigheden of ervaring die werkgevers zoeken, wat bijdraagt aan het aantal werklozen in veel Friese gemeenten. Vooral in sectoren zoals IT, techniek en zorg is de vraag groot, maar kunnen veel werklozen niet direct instromen.
Daarnaast zijn veel bedrijven door inflatie en stijgende rentes terughoudender geworden in het aannemen van vast personeel. Ook speelt de strengere handhaving van de wet op schijnzelfstandigheid een rol, waardoor sommige zzp’ers noodgedwongen moeten stoppen en zich als werkzoekende melden. Bovendien kan de hoge vraag naar personeel ertoe leiden dat werkzoekenden kritischer zijn in hun zoektocht naar een nieuwe baan.