Ondernemers in sectoren met veel openstaande vacatures hoeven niet te rekenen op hogere cao-lonen. Alleen wanneer de hele arbeidsmarkt zeer krap wordt, stijgen de cao-lonen duidelijk sneller, meldt het Centraal Planbureau (CPB). Het onderzoek bestrijkt de loonontwikkeling tussen 2005 en 2025.
Sectortekorten hebben nauwelijks invloed
De krapte op de arbeidsmarkt als geheel speelt wel een belangrijke rol. Vooral bij extreme krapte reageren de cao-lonen sterker. Tijdens het herstel na de coronapandemie nam de vraag naar werknemers sterk toe, en dat ging samen met een hogere cao-loongroei.
Landelijke arbeidsmarktkrapte weegt zwaarder
Hogere lonen kunnen werkgevers helpen om personeel aan te trekken en te behouden. Toch zien de onderzoekers dat sectoren met meer tekorten hun cao-lonen niet sneller verhogen. Dat betekent volgens het CPB niet dat krapte geen invloed heeft. Wordt de arbeidsmarkt als geheel krapper, dan stijgen de cao-lonen juist wel sneller. Een toename van de landelijke krapte met één standaarddeviatie ging in de onderzochte periode samen met ongeveer 1 procentpunt extra cao-loongroei.
Cao-lonen vertellen niet het hele verhaal
Het onderzoek richt zich uitsluitend op cao-lonen. In 2024 viel 72,5 procent van de werknemers onder een collectieve arbeidsovereenkomst. Daarnaast bestaat de totale loongroei uit incidentele loonstijgingen. Die onderhandelen individuele werknemers en werkgevers zelf af, bijvoorbeeld bij een promotie.
Eerder CPB-onderzoek laat zien dat arbeidsmarktkrapte wel samenhangt met de totale loongroei. Het is daarom mogelijk dat sectorverschillen in personeelstekorten vooral doorwerken in de incidentele lonen. Of dat ook geldt voor de huidige krappe arbeidsmarkt, moet nog worden onderzocht. De volledige uitkomsten staan in de publicatie van het CPB.
Kernfeiten
- 2005 tot 2025: het CPB onderzocht de loonontwikkeling in deze periode.
- In sectoren met relatief veel vacatures ten opzichte van het aantal werknemers stijgen de cao-lonen niet aantoonbaar harder dan in sectoren met minder personeelstekorten.
- Een toename van de landelijke arbeidsmarktkrapte met één standaarddeviatie ging samen met ongeveer 1 procentpunt extra cao-loongroei.
- Herstel na de coronapandemie: de sterke toename van de vraag naar werknemers ging samen met een hogere cao-loongroei.
Veelgestelde vragen
Welk deel van de werknemers viel in 2024 onder een cao?
In 2024 viel 72,5 procent van de werknemers onder een collectieve arbeidsovereenkomst. Het CPB-onderzoek over de loonontwikkeling tussen 2005 en 2025 richt zich uitsluitend op cao-lonen.
Wat zijn incidentele loonstijgingen?
Incidentele loonstijgingen zijn loonstijgingen die individuele werknemers en werkgevers zelf onderhandelen, bijvoorbeeld bij een promotie. Ze vormen naast de cao-lonen een onderdeel van de totale loongroei.
Hangt arbeidsmarktkrapte samen met de totale loongroei?
Ja, eerder CPB-onderzoek laat zien dat arbeidsmarktkrapte samenhangt met de totale loongroei. Daarom is het mogelijk dat verschillen in personeelstekorten tussen sectoren vooral doorwerken in de incidentele lonen. Of dat ook geldt voor de huidige krappe arbeidsmarkt, moet nog worden onderzocht.