Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft voor het eerst een gedetailleerd beeld gemaakt van de Nederlandse chipindustrie. Het statistiekbureau combineerde daarvoor cijfers van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland met eigen data, waaronder handelsgegevens. Daarmee komt niet alleen de halfgeleiderindustrie zelf in beeld, maar ook de machinebouw, de toeleveranciers van die machinebouw en de bedrijven die chips ontwerpen.
Snijvlak van drie thema’s
Het CBS doet extra onderzoek naar drie thema’s: kunstmatige intelligentie, globalisering en veiligheid. De halfgeleiderindustrie ligt precies op het snijvlak daarvan. Halfgeleiders vormen de basis van microchips, en die zitten in vrijwel elk elektronisch apparaat.
“Chips zitten in enorm veel producten waar we dagelijks gebruik van maken”, zegt Dennis Cremers, projectleider van het CBS-programma Globalisering en waardeketens. “Van de vele chips in de auto waarmee we naar het werk rijden, tot in je laptop en je smartphone. De halfgeleiderindustrie groeit enorm hard en wordt een steeds groter onderdeel van de Nederlandse economie. Nederland heeft in deze industrie een uniek ecosysteem met een sterke focus op machinebouw.”
Marjolijn Jaarsma, woordvoerder internationale handel bij het CBS, wijst op de rol van chips in de opkomst van AI. “AI is zeer afhankelijk van chips. De halfgeleiderindustrie is dus de technische motor onder alle ontwikkelingen die we op het gebied van AI zien.” Volgens haar maakt het nieuwe, gedetailleerde beeld het mogelijk de sector af te bakenen en tot een dieper niveau in kaart te brengen: “Denk aan de machinebouw, toeleveranciers aan de machinebouw, maar ook bedrijven die chips ontwerpen.”
Internationale afhankelijkheden
Het onderzoek maakt ook de internationale verwevenheid van de sector zichtbaar. “De halfgeleiderindustrie is een van de meest geglobaliseerde ecosystemen”, zegt Cremers. “Kijk bijvoorbeeld naar de nieuwste GPU/AI-chips. Deze worden in de Verenigde Staten ontworpen en in Oost-Azië met behulp van onder andere Nederlandse machines gefabriceerd. Uiteindelijk eindigen deze in gigantische datacenters en worden de nieuwste AI-modellen hierop getraind. Nederland heeft hierin een unieke rol met een sterk ecosysteem, met name in de machinebouw.”
Onderbouwing voor industriebeleid
De halfgeleiderindustrie is een van de focusgebieden van het industriebeleid van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Een woordvoerder van de Directie Innovatie en Industrie noemt de sector “zeer belangrijk voor het verdienvermogen van Nederland”. Om die positie te behouden en verder uit te bouwen zet EZK het industriebeleid in om de juiste randvoorwaarden te realiseren. Monitoring is daarbij volgens de woordvoerder van groot belang, “hiermee kan de effectiviteit van het beleid worden vastgesteld en – waar nodig – tijdig op basis van feiten worden bijgestuurd”.
Wat dit betekent voor ondernemers
Voor bedrijven in toelevering, logistiek en technische dienstverlening levert dit onderzoek vooral een scherper beeld van de opbouw van de keten waarin zij opereren: wie doet wat, en waar zitten de internationale afhankelijkheden. Cijfers over omzet, werkgelegenheid of exportwaarde publiceert het CBS in dit bericht nog niet. Wie zaken doet met chipfabrikanten of machinebouwers, kan de vervolgpublicaties gebruiken om de eigen positie in die keten te plaatsen.
Update 26 augustus 2026.
Dit artikel is herzien. In een eerdere versie werd een medewerker genoemd die niet aan het CBS verbonden is; die vermelding is verwijderd en vervangen door de personen die het CBS zelf aanhaalt, met hun letterlijke citaten. Ook stonden er passages over het wereldwijde heliumtekort en over een opleidingstraject in Eindhoven in. Die onderwerpen zijn gelinkt aan het CBS onderzoek en dat was niet goed en zijn daarom verwijderd; bij hergebruik hadden zij van hun eigen bron en datum voorzien moeten worden. Verder zijn enkele verwachtingen over toekomstige regelgeving geschrapt, omdat het CBS zich daar in deze publicatie niet over uitspreekt.
Kernfeiten
- CBS brengt Nederlandse chipindustrie voor het eerst in kaart met gekoppelde databronnen
- Chipsector bevindt zich op kruispunt van AI, globalisering en veiligheid
Veelgestelde vragen
Wat betekent deze kaartlegging van de chipindustrie voor mijn bedrijf?
Als u diensten levert aan chipfabrikanten of in de toeleveringsketen werkt, krijgt u beter inzicht in marktstructuur en groeitrends. Dit helpt bij strategische planning en het identificeren van nieuwe kansen in een sector die centraal staat in AI, veiligheid en economische zelfstandigheid.
Wat zijn de gevolgen van deze onderzoeksagenda voor regelgeving en compliance?
Het CBS-onderzoek signaleert dat veiligheid een centraal thema wordt in de chipindustrie. Dit kan leiden tot strengere regelgeving rond export, arbeidsomstandigheden en supply chain-transparantie waar bedrijven zich op moeten voorbereiden.
Welke acties zijn relevant voor ondernemers in technische sectoren?
Monitor de publicaties van het CBS over chipindustrie-trends, investeer in arbeidskwalificatie (gezien de vraag naar geschoolde medewerkers), en zorg dat uw bedrijf voldoet aan toekomstige veiligheids- en exportvereisten die voortvloeien uit deze strategische focus.