Zaandam – De kinderopvang in Zaanstreek-Waterland kampt met een groeiend personeelstekort. Werkcentrum Zaanstreek-Waterland ontwikkelt daarom een speciaal traject voor hoogopgeleide vrouwen met een migratieachtergrond die in hun land van herkomst werkten in onderwijs of pedagogiek.
Personeelstekort groeit sneller dan opleidingen
De kinderopvang in Nederland groeit sneller dan de toevoer van geschoolde medewerkers. Voor kinderopvangbedrijven in Zaanstreek-Waterland biedt het nieuwe traject een kans om personeelstekort aan te pakken door hoogopgeleide vrouwen met migratieachtergrond in te schakelen. Werkgevers die bereid zijn stageplaatsen aan te bieden en extra begeleiding te geven, kunnen direct bijdragen aan het vullen van vacatures en tegelijkertijd een onderbenut arbeidspotentieel activeren.
Banengroei zonder toename WW-uitkeringen
Het aantal banen in de kinderopvang steeg de afgelopen vijf jaar landelijk met ongeveer twintig procent. Desondanks bleef het aantal mensen dat vanuit de sector een WW-uitkering ontvangt vrijwel gelijk. In Noord-Holland Noord waren dat er bijna vijftig. Zaanstreek-Waterland en Zuid-Kennemerland en IJmond telden elk rond de dertig WW-uitkeringen. In juli 2026 ontvingen in de drie regio’s samen 108 mensen een WW-uitkering, een lichte stijging maar lager dan in 2021.
Vrouwen domineren de werkgelegenheid in de kinderopvang met een aandeel van 94 procent. Dit percentage geldt ook voor vrouwen in de WW vanuit de sector. Daarnaast werkt een groter deel van de medewerkers in deeltijd, wat kenmerkend is voor de branche.
Concurrentie met zorg en onderwijs neemt toe
De overheid plant om de kinderopvang per 2029 goedkoper of zelfs gratis te maken. Daardoor verwacht UWV dat de vraag naar personeel in de kinderopvang de komende jaren verder toeneemt. Tegelijkertijd zorgt de grote vraag naar personeel vanuit sectoren als zorg en onderwijs voor extra concurrentie op de arbeidsmarkt.
Het aantal jongeren dat kiest voor een opleiding in de kinderopvang varieert per regio. In Noord-Holland Noord en Zaanstreek-Waterland studeerden volgens SBB in 2025 rond de zestig leerlingen af. Zuid-Kennemerland en IJmond telden bijna dertig afgestudeerden. In de drie regio’s samen lag het aantal afgestudeerde pedagogisch medewerkers kinderopvang van 2022 tot 2025 steeds tussen de honderd en ruim tweehonderd.
Versnelde opleiding met taalondersteuning voor nieuwkomers
Werkcentrum Zaanstreek-Waterland ontwikkelde samen met Bring at Work en een opleider een speciaal traject voor hoogopgeleide vrouwen uit Zaandam-Oost. Deze vrouwen hebben in hun land van herkomst een opleiding gevolgd en werkervaring opgedaan in onderwijs of pedagogiek. De belangrijkste belemmering om aan het werk te gaan in de kinderopvang is de Nederlandse taal.
Bianca Hoogerwaard, adviseur werkgeversdiensten bij Werkom, licht toe dat kandidaten een 3F-taaltoets Nederlands op mbo 3-niveau moeten behalen. Deze toets wordt ook door mensen met Nederlands als moedertaal als lastig ervaren. Vanuit Pact Zaandam-Oost ontstond daarom de vraag om een traject te ontwikkelen dat bewoners helpt bij een stap naar werken en leren in de kinderopvang.
Eén jaar in plaats van twee jaar naar diploma
Het traject combineert een versnelde mbo 3-opleiding tot pedagogisch medewerker met taallessen, stage en intensieve begeleiding. Waar de reguliere opleiding twee jaar duurt, kunnen deelnemers in dit programma binnen één jaar hun diploma behalen. Deelnemers volgen één dag per week onderwijs en krijgen daarnaast een dagdeel taalles. De rest van de week lopen zij zestien tot 24 uur stage.
In het eerste halfjaar tellen deelnemers nog niet mee in de personeelsbezetting en behouden zij hun uitkering of ontvangen zij een stagevergoeding. In het tweede halfjaar maken zij deel uit van de reguliere bezetting en ontvangen zij salaris. Na afronding van het programma beschikken zij over een mbo 3-diploma en hebben zij de vereiste 3F-taaltoets behaald.
Persoonlijke aanpak maakt verschil
Een belangrijk verschil met reguliere opleidingen is de persoonlijke aanpak. Deelnemers krijgen les op één locatie en vormen vanaf de start een vaste groep. Daardoor ontmoeten zij elkaar wekelijks, kunnen zij ervaringen uitwisselen en elkaar ondersteunen. Ook de combinatie van werken, leren en taalontwikkeling speelt een grote rol.
Door direct stage te lopen en tegelijkertijd hun taalvaardigheid te verbeteren, ontwikkelen deelnemers zich zowel in de praktijk als in de taal. Daarnaast is er intensieve begeleiding vanuit zowel de werkgever als Bring at Work. Hierdoor krijgen deelnemers extra ondersteuning tijdens hun opleiding en stageperiode.
Vinden van stageplaatsen blijft uitdaging
Volgens Hoogerwaard kan het traject bijdragen aan het terugdringen van het personeelstekort in de kinderopvang. Tegelijkertijd biedt het kansen aan een groep mensen die nu nog onvoldoende worden ingezet op de arbeidsmarkt. Toch blijft het vinden van voldoende stageplaatsen een uitdaging.
Werkgevers kampen met een hoge werkdruk en hebben daardoor niet altijd ruimte om deelnemers extra begeleiding te bieden. Omdat deze groep vaak meer ondersteuning nodig heeft dan reguliere BBL-studenten, is het nog onzeker of het traject daadwerkelijk van start kan gaan. Als werkgevers ervoor open staan om ook mensen met werkervaring in een andere richting aan te nemen, vergroot dit het aantal potentiële werknemers.
Kernfeiten
- Kinderopvangbanen stegen landelijk met ongeveer 20 procent in vijf jaar
- 94 procent van de werknemers in kinderopvang zijn vrouwen
- Het traject verkort de opleiding van twee naar één jaar door combinatie van onderwijs, taalles en stage
- Nederlandse taalvaardigheid op mbo 3-niveau is de grootste belemmering voor nieuwkomers
Veelgestelde vragen
Waarom is het personeelstekort in kinderopvang zo groot?
De vraag naar kinderopvang groeit sneller dan de toevoer van geschoolde medewerkers. Landelijk steeg het aantal banen met ongeveer 20 procent in vijf jaar, terwijl het aantal afgestudeerden niet gelijk opliep. Bovendien concurreert de kinderopvang met zorg en onderwijs om dezelfde arbeidskrachten.
Hoe helpt het nieuwe traject werkgevers in Zaanstreek-Waterland?
Het traject biedt werkgevers toegang tot hoogopgeleide vrouwen met werkervaring in onderwijs of pedagogiek uit hun land van herkomst. Door stageplaatsen aan te bieden, kunnen bedrijven direct personeel trainen en tegelijkertijd hun personeelstekort aanpakken.
Wat zijn de voordelen van het versnelde programma voor deelnemers?
Deelnemers behalen hun mbo 3-diploma in één jaar in plaats van twee, met intensieve taalondersteuning en begeleiding. In het eerste halfjaar behouden zij hun uitkering of ontvangen stagevergoeding; in het tweede halfjaar maken zij deel uit van de reguliere bezetting en ontvangen zij salaris.