De provincie en gemeenten Utrecht bereiden zich voor op een aansluitstop op het elektriciteitsnet die mogelijk al deze zomer ingaat. Netbeheerder TenneT maakte op 12 februari bekend dat de beschikbare transportcapaciteit in grote delen van de regio Utrecht volledig is benut. Dit betekent dat nieuwe woningen niet aangesloten kunnen worden, bedrijven zich niet kunnen vestigen of uitbreiden en huishoudens hun woning niet kunnen verduurzamen. Ook het verzwaren van bestaande aansluitingen voor laadpalen of warmtepompen is dan niet meer mogelijk.
Dramatische gevolgen voor woningbouw en economie
Een algehele aansluitstop heeft verstrekkende consequenties voor de regio. Nieuwe woningen krijgen geen standaard netaansluiting meer en bedrijven kunnen niet uitbreiden waar dat een nieuwe of zwaardere netaansluiting vereist. Huishoudens kunnen hun aansluiting niet verzwaren voor warmtepompen of elektrisch koken. Ook de uitrol van laadpalen wordt sterk beperkt.
Voor woningbouwprojecten waarvoor de netaansluiting al is toegewezen, verandert voorlopig niets. Woningen met een toegewezen netaansluiting die nu in aanbouw zijn kunnen gewoon doorgaan. De problemen ontstaan vooral bij nieuwe bouwprojecten die over enkele jaren gepland staan. In de provincie kunnen bij een aansluitstop maar liefst 52.500 geplande nieuwbouwwoningen voorlopig niet worden aangesloten.
Meer dan duizend bedrijven op wachtlijst
Het bedrijfsleven wordt hard geraakt door de dreigende aansluitstop. Meer dan 1.100 bedrijven staan nu al op de wachtlijst voor een netaansluiting. Ook publieke laadpalen kunnen niet meer worden aangesloten. Het midden- en kleinbedrijf wordt eveneens zwaar getroffen: extra verduurzaming of innovatie blijft uit door gebrek aan ruimte op het elektriciteitsnet.
Volgens TenneT groeit de vraag naar elektriciteit sneller dan de uitbreiding van het hoogspanningsnet kan bijhouden. Structurele extra capaciteit is naar verwachting pas beschikbaar in de periode 2033-2035.
Regionale crisisaanpak gestart
De provincie en gemeenten werken gezamenlijk aan het regionale Actieplan Acute Netschaarste. Dit plan richt zich op het voorbereiden op de impact van de aansluitstop en het beter benutten van bestaande netruimte. Ook wordt ingezet op het versnellen van tijdelijke oplossingen.
“De nieuwste berekeningen van TenneT laten zien dat een aansluitstop in de provincie Utrecht steeds waarschijnlijker wordt”, aldus gedeputeerde Huib van Essen (Energie). “Dit kan grote gevolgen hebben voor wonen, duurzaamheid, economie en mobiliteit. Daarom bereiden we ons voor op het meest zwarte scenario.” Van Essen roept TenneT en het Rijk op om hun verantwoordelijkheid te nemen en alles in het werk te stellen om een aansluitstop af te wenden.
Gemeente Utrecht: crisis vraagt gezamenlijke aanpak
“De maatschappelijke gevolgen van netcongestie gaan we allemaal voelen”, waarschuwt wethouder Senna Maatoug (Energie en Klimaat) van de gemeente Utrecht. “Als we nu niet samen in actie komen en de energievraag slimmer organiseren, lopen we vast. In de regio Utrecht dreigen we deze zomer tegen de muur te lopen.”
Maatoug benadrukt dat netcongestie geen abstract toekomstprobleem meer is. “Het raakt onze inwoners, ondernemers en woningbouw nu. Juist in de snelst groeiende stad van Nederland staan de komende jaren tienduizenden nieuwe woningen en voorzieningen gepland.”
Brandbrief naar het Rijk
De provincie en gemeenten roepen het Rijk op voor een gezamenlijke crisisaanpak. Samen met de provincies Flevoland en Gelderland sturen zij een brandbrief naar het Rijk waarin wordt aangedrongen op snelle duidelijkheid en concrete maatregelen. Concreet vragen zij het Rijk om versnelde invoering van crisiswetgeving voor netcongestie, rijksmiddelen voor de extra kosten van netbewust bouwen en juridische ruimte voor tijdelijke oplossingen.
Ook willen zij dat het Rijk de balans heroverweegt tussen zeer hoge leveringszekerheid en weinig tot geen aansluitzekerheid. Het openstellen van bestaande transportcontracten om ongebruikte capaciteit vrij te spelen staat eveneens op de wensenlijst.
De dreigende aansluitstop illustreert het urgente dilemma waarvoor Nederland staat in de energietransitie. Voor ondernemers in de regio betekent dit concreet dat uitbreidingsplannen mogelijk jaren vertraging oplopen, wat directe gevolgen heeft voor de economische ontwikkeling van de provincie Utrecht. De situatie toont aan hoe cruciaal adequate netwerkinfrastructuur is voor zowel de woningbouw als het bedrijfsleven in tijden van groeiende elektriciteitsvraag.