Eindhoven – Vier op de tien eigenaren van familiebedrijven voelen zich onvoldoende voorbereid op hun eigenaarschap, blijkt uit nieuw onderzoek. Terwijl bedrijfsopvolging zorgvuldig wordt besproken, krijgt voorbereiding op eigenaarschap nauwelijks aandacht.
Eigenaarschap vereist voorbereiding
Bedrijfsopvolging in familiebedrijven krijgt veel aandacht, maar de voorbereiding op het eigenaarschap zelf blijft onderbelicht. Onderzoek van Maastricht University Center for Entrepreneurship and Innovation en BDO Accountants & Adviseurs toont aan dat vier op de tien eigenaars zich onvoldoende voorbereid voelen op hun rol. Bovendien ontbreekt formele familiegovernance bij ruim de helft van alle familiebedrijven. Dit is een structuur die kan helpen conflicten te voorkomen en duidelijkheid te scheppen.
Voor ondernemers in familiebedrijven betekent dit dat voorbereiding op eigenaarschap even cruciaal is als het regelen van juridische zaken rond opvolging. Veel eigenaars bereiden zich vooral zelfstandig voor zonder externe begeleiding, wat risico’s meebrengt. Het invoeren van formele familiegovernance en professionele voorbereiding kan helpen nieuwe eigenaars effectiever te laten functioneren en familieconflicten te minimaliseren.
Het onderzoek van Maastricht University Center for Entrepreneurship and Innovation, uitgevoerd samen met BDO Accountants & Adviseurs, toont aan dat professioneel eigenaarschap steeds belangrijker wordt. Bovendien ontbreekt bij ruim de helft van alle familiebedrijven formele familiegovernance.
Eigenaren familiebedrijven bereiden zich vooral zelfstandig voor
Bij 41 procent van de huidige, potentiële of voormalige eigenaren ontbreekt adequate voorbereiding op het eigenaarschap. Zij bereiden zich hoofdzakelijk zelf voor en ervaren een te beperkte rol van de familie in dit proces. Daarnaast komen cruciale onderwerpen onvoldoende aan bod. Denk hierbij aan persoonlijke ontwikkeling, bedrijfsstrategie, voorbereiding op ondernemerschap en financiële vaardigheden.
Tegelijkertijd beoordeelt bijna tweederde van de eigenaren zichzelf als goede en verantwoordelijke eigenaren. Professor dr. Anita van Gils van het CEI benadrukt dat eigenaarschap specifieke competenties vereist. Deze omvatten matchingcompetenties voor het herkennen van waardevolle combinaties, governancecompetenties voor effectief bestuur en timingcompetenties voor strategische besluitvorming.
Formele governance ontbreekt bij helft familiebedrijven
Het onderzoek onthult dat 54 procent van de familiebedrijven geen formele familiegovernance heeft. Deze governance is echter essentieel om conflicten binnen families te voorkomen. Naarmate familiebedrijven groter worden, neemt de mate van familiegovernance wel toe.
Machiel Gosschalk, Partner bij BDO Nederland, wijst erop dat eigenaarschap verder gaat dan belastingoptimalisatie. Volgens hem vraagt het om bewuste keuzes, goede afspraken en een stevig governance fundament. Ook waarschuwt hij dat de complexiteit in familiebedrijven toeneemt, waardoor professioneel eigenaarschap geen luxe meer is.
Overdracht meer dan fiscale handeling
Hoewel regelingen zoals de Bedrijfsopvolgingsregeling fiscaal aantrekkelijk zijn, benadrukt het onderzoek dat overdracht veel meer inhoudt. Enkele respondenten hadden bijvoorbeeld certificaten ontvangen zonder voorafgaande bespreking met de familie. Dit illustreert het belang van transparante communicatie en voorbereiding.
Verder toont het onderzoek een duidelijk verschil tussen voorbereiding op werken in het familiebedrijf versus eigenaarschap. Opleidingen en werkervaring richten zich doorgaans op operationele rollen, niet op bezit en bijbehorende verantwoordelijkheden. Ook ontbreekt in familiestatuten vaak welke competenties nodig zijn voor eigenaarschap.
Kernfeiten
- 41 procent van huidige, potentiële of voormalige eigenaren voelt zich onvoldoende voorbereid op eigenaarschap
- Meer dan 50 procent van familiebedrijven mist formele familiegovernance
- Professioneel eigenaarschap wordt steeds belangrijker in familiebedrijven
Veelgestelde vragen
Wat betekent onvoldoende voorbereiding op eigenaarschap voor mijn familiebedrijf?
Zonder adequate voorbereiding riskeer je dat nieuwe eigenaars niet optimaal functioneren, wat kan leiden tot strategische fouten en familieconflicten. Volgens het onderzoek helpt professionele begeleiding, in plaats van enkel zelfvoorbereiding, om eigenaars beter gereed te maken voor hun verantwoordelijkheden.
Hoe beinvloedt familiegovernance mijn bedrijfsopvolging?
Formele familiegovernance stelt duidelijke regels en processen vast voor familiebeslissingen en voorkomt onclarheden. Omdat ruim de helft van familiebedrijven dit mist, kan het invoeren ervan je bedrijf professioneler maken en erfeniskwesties vereenvoudigen.
Wat zijn de kosten van onvorbereide eigenaarschap?
Onvoorbereide eigenaars kunnen dure strategische fouten maken, familieconflicten veroorzaken of bedrijfsperformance doen dalen. Investering in voorbereiding, zoals coaching of advisering, is vaak minder kostbaar dan de gevolgen van fouten.
Welke stappen kan ik nemen om mijn opvolgers voor te bereiden?
Start met het instellen van formele familiegovernance en externe begeleiding, bijvoorbeeld via familyoffice-adviseurs of business coaches. Zorg dat potentiële eigenaars inzicht krijgen in financiële management, strategie en familiepolitiek voordat zij volledig verantwoordelijk worden.