Helft CEO's niet opgewassen tegen economische onzekerheid

Minder dan de helft van de topbestuurders heeft vertrouwen in het vermogen van hun organisatie om macro-economische onzekerheid het hoofd te bieden. Dat blijkt uit de 2026 CEO Agenda Survey van adviesbureau Bain & Company onder honderd topbestuurders wereldwijd. Juist die vaardigheden die in turbulente tijden nodig zijn, ontbreken volgens de ondervraagde CEO’s het vaakst.

Macro-economische onzekerheid ondermijnt leiderschap

Volgens de 2026 CEO Agenda Survey van Bain & Company voelen minder dan de helft van de topbestuurders zich toereikend om macro-economische onzekerheid het hoofd te bieden. Dit onderzoek onder honderd CEO’s wereldwijd wijst op een diep vertrouwensprobleem: terwijl bedrijven worden geconfronteerd met regelgeving, geopolitieke volatiliteit en technologische disruptie, ontbreken de essentiële competenties om snel in te spelen op veranderingen. Recent onderzoek van het CBS toont aan dat bijna drie kwart van Nederlandse ondernemers meer onzekerheid ervaart, een trend die door DNB, de AFM en financiële instellingen wereldwijd als zorgwekkend wordt aangemerkt.

Voor ondernemers in zakelijke dienstverlening en management consulting biedt dit inzicht concrete kansen: bedrijven zoeken actief naar expertise in veranderingsmanagement, strategische aanpassingen en risicobeheersing. Ondernemers die nu hun organisatie voorbereiden op scenarioplanning, agile besluitvorming en adaptief management kunnen zich onderscheiden als partners bij dit soort transformaties. Het gaat erom snel bij te kunnen sturen, wat voor consultants, interim-managers en adviseurs direct vraag genereert.

Macro-economische onzekerheid, volatiliteit op het gebied van regelgeving en geopolitiek en technologische disruptie vormen de grootste bedreigingen voor bedrijven. Daardoor wordt aanpassingsvermogen belangrijker dan ooit. Echter mist het bij veel organisaties aan cruciale competenties. Slechts 48% van de CEO’s geeft aan dat hun bedrijf in staat is snel bij te sturen bij veranderende omstandigheden. Ook het investeren in veerkracht en het opzetten van marktgevoelige mechanismen blijven achter.

Uitvoering van strategie vormt grootste knelpunt

Topbestuurders weten waar de schoen wringt: het vertalen van strategische doelstellingen naar meetbare resultaten in complexe markten. Veel organisaties missen de routines om een bedrijf tegelijk te runnen en te veranderen. Daarnaast ontbreekt het juiste gedrag om risico’s te nemen en te innoveren. Bovendien staat het governanceproces bij veel bedrijven snelheid en wendbaarheid in de weg.

De sterkste bedrijven kiezen niet tussen uitvoering en ontwikkeling, maar pakken beide tegelijk aan. Zo benutten ze het volledige potentieel van hun kernactiviteiten en bouwen ze tegelijkertijd aan nieuwe groeimotoren. Toch geeft slechts 52% van de ondervraagde CEO’s aan over de juiste routines te beschikken om dit te realiseren. Volgens Bain & Company wordt de kloof tussen marktleiders en de rest daardoor steeds groter.

AI levert te weinig resultaat op volgens topbestuurders

Meer dan 80% van de ondervraagde CEO’s zet kunstmatige intelligentie in voor kostenbesparingen en productiviteitsverbeteringen. Echter zijn de meeste topbestuurders niet tevreden over de resultaten tot nu toe. Ze noemen drie belangrijke drempels: te weinig mensen die weten hoe AI in te zetten, data en platforms die nog niet klaar zijn en AI-projecten die beperkt blijven tot lokale pilots.

Daarnaast noemt een op de vijf CEO’s kunstmatige intelligentie als een van de grootste externe bedreigingen. Daardoor wordt de kloof tussen AI-ambitie en AI-resultaten nog groter. De meeste organisaties halen volgens het onderzoek te weinig waarde uit hun investeringen in de technologie. Daarbij blijft het potentieel van AI beperkt tot een logisch uitgangspunt, maar niet tot de volledige mogelijkheden.

CEO’s besteden te veel tijd aan werk met weinig toegevoegde waarde

Topbestuurders willen meer tijd buiten het bedrijf doorbrengen met klanten, collega’s, adviseurs en opinieleiders. Binnen de organisatie willen ze meer tijd besteden aan strategie en transformatie, samen met de raad van bestuur en het managementteam. Echter verdringt werk met weinig toegevoegde waarde al te vaak de agendapunten die alleen de CEO kan invullen.

Slechts 41% van de ondervraagde topbestuurders houdt in de agenda tijd vrij voor diepgaand werk. Ook houdt slechts 41% een lijst bij met initiatieven met weinig toegevoegde waarde die geschrapt kunnen worden. Zonder een van beide maatregelen wordt de CEO de bottleneck, concludeert adviesbureau Bain & Company in het onderzoeksrapport. Het volledige rapport is te vinden op de website van Bain & Company.

Kernfeiten

Slechts 48% van de CEO’s voelt zich toereikend om macro-economische veranderingen snel aan te kunnen passen
Macro-economische onzekerheid, regelgeving en geopolitieke volatiliteit vormen de drie grootste bedreigingen voor bedrijven
Bijna drie kwart van Nederlandse ondernemers ervaart volgens het CBS meer onzekerheid dan voorgaande jaren

Veelgestelde vragen

Wat betekent dit voor mijn positie als adviseur of consultant?

CEO’s geven zelf toe dat ze de benodigde competenties missen om crises aan te pakken. Dit creëert directe vraag naar externe expertise in veranderingsmanagement, strategische herorientatie en risicomanagement. Bedrijven zullen eerder geneigd zijn om consultants in te schakelen om sneller bij te kunnen sturen.

Welke bedrijven hebben het meest te maken met deze onzekerheid?

Ondernemingen in sectoren met hoge regelgeving en internationale operaties (financieel, logistiek, energie) zijn het meest kwetsbaar. Ook kleinere bedrijven die afhankelijk zijn van geopolitieke stabiliteit of internationale toeleveringsketens voelen de gevolgen sterker.

Hoe kan ik mijn organisatie voorbereiding op deze onzekerheid?

Bain’s onderzoek wijst erop dat adaptabiliteit en flexibiliteit kritiek zijn. Overweeg regelmatige scenario-planning, cross-functionele teams voor snelle besluitvorming, en investering in trainingen voor agile management. Dit versterkt ook je concurrentiepositie.

Zijn er praktische eerste stappen voor ondernemers?

Begin met een audit van je huidige aanpassingsvermogen: hoe snel kunnen je teams reageren op marktveranderingen? Identificeer bottlenecks in je besluitvormingsproces en zorg dat je financiële buffer solide is. Contact met adviseurs kan helpen een veranderingsplan op te stellen.

Helft van CEO’s voelt zich niet opgewassen tegen economische onrust