Den Haag – Het Rathenau Instituut opent vandaag de nominatieronde voor de Melanie Petersprijs. De prijs van 5.000 euro is bedoeld voor personen en projecten die de samenleving betrekken bij besluitvorming over wetenschap, technologie en innovatie. Tot 1 oktober kunnen kandidaten worden voorgedragen.
Democratisch debat over technologie onder druk
Het Rathenau Instituut start vandaag de nominatieronde voor de Melanie Petersprijs, een jaarlijkse erkenning voor personen en projecten die burgers betrekken bij besluitvorming over wetenschap en technologie. De prijs van 5.000 euro richt zich op het versterken van democratische processen rond innovatie, een onderwerp dat sterk aansluit bij actueel debat over de rol van artificiële intelligentie, biotechnologie en sociale media in de samenleving. Volgens directeur Eefje Cuppen raken technologische ontwikkelingen iedereen, maar democratische participatie staat onder toenemende druk.
Voor ondernemers die aan innovatie werken of technology-driven transformaties doorvoeren, signaleert deze prijs een groeiende focus op maatschappelijke betrokkenheid en transparantie. Bedrijven die nu anticiperen op hogere verwachtingen rond stakeholder-communicatie over technologische keuzes, vooral in AI, automatisering en gegevensbescherming, kunnen zich beter positioneren voor toekomstige contracten en publiek vertrouwen. Het Rathenau Instituut is een onafhankelijk onderzoeksinstituut dat regelmatig invloed uitoefent op Nederlands technologiebeleid.
Democratisch debat over technologie versterken
Met de Melanie Petersprijs wil het Rathenau Instituut het democratisch debat over wetenschap en technologie versterken. Volgens directeur Eefje Cuppen raken technologische ontwikkelingen zoals kunstmatige intelligentie en biotechnologie iedereen. Daarom is goede betrokkenheid van de samenleving bij besluitvorming essentieel. Democratische processen komen volgens haar steeds verder onder druk te staan, deels juist door technologieën zoals AI en sociale media.
Vernieuwende projecten en ongehoorde stemmen
De prijs richt zich op mensen en projecten die op vernieuwende wijze een stem geven aan perspectieven die anders onvoldoende worden gehoord. Eerdere winnende projecten gingen over de emotionele band van patiënten met hun medische implantaat en het betrekken van inwoners bij de inzet van drones in hun buurt. Bovendien omvat de prijs naast het geldbedrag ook een sculptuur van beeldend kunstenaar Martha Waijop.
Onafhankelijke jury beoordeelt inzendingen
Een onafhankelijke jury onder leiding van filosoof en Eerste Kamerlid Daan Roovers beoordeelt de inzendingen. Het voordragen van kandidaten kan tot 1 oktober 2026. De uitreiking vindt plaats op 12 november 2026 in Den Haag, tijdens een evenement rond het veertigjarig jubileum van het Rathenau Instituut.
Jubileumjaar met activiteiten rond maatschappelijke stem
Het instituut organiseert in jubileumjaar 2026 verschillende activiteiten en publicaties rond de centrale vraag: wat is er nodig om de samenleving een stem te geven in ontwikkelingen van wetenschap, technologie en innovatie. Het evenement en de prijs vormen hier onderdeel van. Tegelijkertijd is de prijs vernoemd naar voormalig directeur Melanie Peters. Meer informatie over de prijs en de voorwaarden is te vinden op de website van het Rathenau Instituut.
Kernfeiten
- Nominatieronde Melanie Petersprijs loopt tot 1 oktober 2026
- Prijs bedraagt 5.000 euro en is gericht op democratische betrokkenheid bij wetenschap en innovatie
- Volgens Rathenau Instituut raken technologische ontwikkelingen zoals AI en biotechnologie iedereen, maar democratische processen staan onder druk
Veelgestelde vragen
Wat betekent de Melanie Petersprijs voor het innovatieklimaat in Nederland?
De prijs stimuleert bedrijven en projecten om burgers en stakeholders meer in te betrekken bij technologische keuzes. Dit sluit aan bij groeiende verwachtingen van maatschappelijke verantwoording, vooral bij AI-implementatie en automatisering. Ondernemers die nu al inzetten op transparante communicatie over technologische impact kunnen zich onderscheiden.
Hoe kan mijn bedrijf of project deelnemen aan de nominatieronde?
Tot 1 oktober kunnen kandidaten worden voorgedragen voor de Melanie Petersprijs. Het gaat om personen en projecten die de samenleving betrekken bij besluitvorming over wetenschap, technologie en innovatie. Meer informatie is beschikbaar via het Rathenau Instituut.
Wat zijn de gevolgen van verminderde democratische inbreng in technologische keuzes?
Wanneer burgers onvoldoende inzicht hebben in technologische besluiten, groeit maatschappelijk wantrouwen en kunnen regelgeving en publieke reacties ondernemers onvoorbereid treffen. Dit leidt tot vertraging in projecten en reputatierisico’s. De Melanie Petersprijs erkent projecten die dit voorkomen door vroege en open dialoog.
Welke acties kunnen ondernemers nemen om democratische betrokkenheid in hun innovatie te verankeren?
Bedrijven kunnen stakeholder-consultatie en transparante communicatie over technologische keuzes inbouwen in hun innovatieproces. Dit omvat het vroeg informeren van medewerkers, klanten en omwonenden over impact van AI, automatisering of gegevensverzameling. Het Rathenau Instituut kan als kennispartner helpen bij het opzetten van zo’n dialoog.