Jongeren zien achteraf betalen als pinpas: Nibud waarschuwt

Meer dan de helft van de Nederlandse jongvolwassenen gebruikt Buy Now Pay Later diensten, maar ziet dit ten onrechte als gewoon betaalmiddel in plaats van een lening. Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting waarschuwt dat deze perceptie kan leiden tot onverwachte schuldproblemen.

BNPL-risico’s voor ondernemers en klanten

Buy Now Pay Later (BNPL) is explosief gegroeid onder Nederlandse jongvolwassenen, maar een cruciaal waarschuwingssignaal komt van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud). Uit onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de jongeren tussen 18 en 27 jaar deze diensten gebruiken, maar ze beschouwen het ten onrechte als gewoon betaalmiddel in plaats van als vorm van lenen. Dit contrast is scherp: jongeren die BNPL bewust vermijden, zien het wél als schuld. Het verschil in perceptie kan leiden tot onverwachte schuldproblemen en financiële moeilijkheden.

Voor ondernemers die BNPL als betaalmiddel aanbieden of die klanten zien kiezen voor uitstelbetalingen, groeit de verantwoordelijkheid. Bedrijven in e-commerce en retail moeten zich bewust zijn dat hun klanten mogelijk niet begrijpen dat ze schulden aangaan. Deze perceptiekloof kan reputatierisico’s met zich meebrengen, vooral als jongeren achteraf financiële problemen ondervinden. Transparantie over het leningkarakter van BNPL wordt daarom essentieel voor duurzaam ondernemerschap.

Jongeren zien achteraf betalen als pinpas alternatief

Jongvolwassenen tussen 18 en 27 jaar die regelmatig gebruik maken van achteraf betalen, beschouwen deze dienst als een gewoon betaalmiddel. Volgens het onderzoek ‘Jongvolwassenen en achteraf betalen’ van het Nibud vergelijken zij BNPL met een pinpas of contant geld. Daarentegen zien jongeren die de dienst bewust vermijden, achteraf betalen meer als een vorm van lenen of het aangaan van schulden.

Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen benadrukt dat de manier waarop jongeren BNPL gebruiken, bepalend is voor mogelijke problemen. “Het is dus belangrijk dat duidelijk is dat achteraf betalen gewoon een lening is”, stelt hij. Jongeren die achteraf betalen gebruiken ook vaker creditcards, staan vaker rood en kopen vaker telefoons op afbetaling.

Uitstellen van betaling voor productbeoordeling

De belangrijkste reden voor jongvolwassenen om achteraf te betalen is het kunnen beoordelen van producten voordat definitief wordt betaald. Ook willen zij kosten kunnen spreiden over een langere periode. Gijsbertsen vindt dit op zich acceptabel, maar waarschuwt voor het juiste gebruik. “Dat je eerst wil kijken of je aankoop in orde is voordat je beslist of je het houdt, is natuurlijk prima. Maar belangrijk is dat je dan ook meteen betaalt op het moment dat je beslist dat je je aankoop wilt houden.”

Echter ontstaan problemen wanneer achteraf betalen wordt gebruikt voor aankopen die eigenlijk niet in het budget passen. Bovendien geldt de reden van productbeoordeling niet voor aankopen in fysieke winkels, waar BNPL ook steeds vaker wordt aangeboden.

Verschillende financiële gewoonten bij BNPL-gebruikers

Het onderzoek toont opvallende verschillen in financieel gedrag tussen gebruikers en niet-gebruikers van achteraf betalen. Jongvolwassenen die geen BNPL gebruiken, grijpen bij financiële tegenvallers eerder naar hun spaarbuffer dan dat zij geld lenen. Tegelijkertijd lenen BNPL-gebruikers liever geld voor aankopen dan dat zij ervoor sparen.

Bovendien kiest de helft van de achteraf-betalers ervoor om geld uit te geven in plaats van het te bewaren voor onverwachte uitgaven. Positief is wel dat deze groep beter budgetteert en hun administratie bijhoudt. “Het lijkt erop dat deze manier van betalen hen juist dwingt om goed overzicht te houden”, aldus Gijsbertsen.

Europese regulering vanaf november van kracht

Later dit jaar treedt nieuwe Europese regelgeving in werking die BNPL onder het consumentenkrediet schaart. De ondervraagde jongvolwassenen steunen deze ontwikkeling en zijn met name voorstander van betere leeftijdscontroles. Officieel geldt al een minimumleeftijd van 18 jaar, maar betaaldiensten controleren hier nauwelijks op.

Eerder onderzoek toonde aan dat 13 procent van de scholieren onder de 18 jaar toch gebruik maakt van achteraf betalen. Minder enthousiasme is er voor inkomenstoetsen, ondanks dat deze controles bij reguliere leningen wel plaatsvinden. “Als je normaal een lening afsluit wordt gekeken of je die lening terug kan betalen. Bij achteraf betalen gebeurt dat niet en dat is een risico”, waarschuwt Gijsbertsen.

De Nibud-directeur ziet de nieuwe regelgeving als kans om problemen te voorkomen. “Door BNPL onder consumentenkrediet te scharen en daarop te handhaven, kunnen problemen worden voorkomen. Buy Now Pay Later is een gegeven, dus het is belangrijk dat we er op een goede manier mee om kunnen gaan.”

Kernfeiten

Meer dan de helft van Nederlandse jongvolwassenen gebruikt BNPL-diensten regelmatig
Jongeren zien achteraf betalen als pinpas, niet als lening, terwijl niet-gebruikers het wel als schuld beschouwen
Het Nibud waarschuwt dat dit perceptieverschil tot onverwachte schuldproblemen kan leiden

Veelgestelde vragen

Wat is Buy Now Pay Later en waarom is het problematisch?

BNPL stelt klanten in staat goederen nu te kopen en later in termijnen te betalen. Het probleem: jongeren zien dit als gewoon betaalmiddel, niet als lening, waardoor ze zich niet bewust zijn van financiële verplichtingen. Dit kan leiden tot schuldenopbouw voordat jongeren dit beseffen.

Hoe beïnvloedt deze trend ondernemers in e-commerce en retail?

Ondernemers moeten voorzichtig zijn met reputatierisico’s: als BNPL-klanten problemen krijgen, kunnen zij de schuld aan het bedrijf geven dat de optie aanbood. Transparante communicatie over het leningkarakter is daarom essentieel. Sommige landen en bewegingen roepen bedrijven op de dienst te stoppen vanwege schuldenproblematiek.

Welke waarschuwingen geven experts over BNPL?

Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) waarschuwt expliciet voor schuldproblemen. Jongeren die de dienst vermijden zien het duidelijk als schuld, maar gebruikers niet. Dit gat tussen perceptie en realiteit is de kernkwetsbaarheid.

Wat kunnen ondernemers doen om verantwoord BNPL aan te bieden?

Zorg voor duidelijke communicatie dat BNPL een lening is, geen betaalmiddel. Waarschuw jongeren over rentekosten en totale schuld. Overweeg leeftijds- of inkomenscontroles. Dit beschermt zowel je klanten als je bedrijfsreputatie op lange termijn.

Jongeren zien achteraf betalen als gewone pinpas in plaats van lening