De arbeidsproductiviteit in Nederland is in 2024 opnieuw gedaald. De totale economie noteerde een daling van 0,3 procent, terwijl de marktsector 0,1 procent inleverde. Dit blijkt uit de jaarlijkse Nationale productiviteitsmonitor die het Centraal Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek gezamenlijk publiceerden.
Productiviteit stagneert ondanks herstelvooruitzichten
Dit sluit aan bij een langere periode van stagnatie, hoewel de daling minder sterk uitviel dan in 2023. Voor 2025 voorspellen beide instituten een herstel met een groei van 2,4 procent, al blijft onzekerheid bestaan over de duurzaamheid van deze vooruitzichten.
Voor ondernemers in Nederland is deze productiviteitsdaling relevant omdat zij rechtstreeks te maken hebben met de efficiëntie van hun bedrijfsvoering en personeelskosten. Een aanhoudende lage productiviteit kan druk zetten op winstmarges en concurrentiepositie, terwijl het verwachte herstel in 2025 mogelijkheden biedt voor bedrijven die nu investeren in automatisering, scholing en procesoptimalisatie.
De daling past in een langere periode waarin de productiviteit nauwelijks groeit. Wel viel de teruggang minder sterk uit dan in 2023. Voor 2025 voorspellen de instituten een herstel met een groei van 2,4 procent. Of deze positieve ontwikkeling doorzet blijft echter onzeker, omdat het cijfer voor 2025 nog voorlopig is.
Dienstensector verklaart productiviteitsdaling deels
Veel economen wijzen naar de verschuiving van werkgelegenheid als oorzaak van de afnemende groei. Werknemers verhuizen van sectoren met hoge productiviteit, zoals landbouw en industrie, naar dienstensectoren. De analyse in de monitor toont echter aan dat deze verschuiving slechts een klein deel verklaart. Het grootste deel komt door dalende productiviteitsgroei binnen sectoren zelf.
Daarnaast speelt de groeiende groep eenmansbedrijven een rol. Vooral in de bouwsector, waar de productiviteit sinds 2017 stagneert, neemt het aantal zzp’ers toe. Eenmansbedrijven zijn gemiddeld minder productief dan grotere bedrijven. Hun groeiende aandeel in de werkgelegenheid remt de productiviteitsontwikkeling in de gehele bouwsector.
Arbeid verschuift naar minder productieve bedrijven
Tijdens de coronapandemie groeiden de productiviteitsverschillen tussen bedrijven sterk. Hoewel deze verschillen in 2022 en 2023 iets afnamen, liggen ze nog steeds boven het niveau van voor de pandemie. Tegelijkertijd werken steeds meer werknemers bij minder productieve bedrijven. Daardoor wordt arbeid minder efficiënt over de economie verdeeld, wat de groei van de arbeidsproductiviteit remt.
Opvallend is dat marktconcentratie in Nederland anders uitpakt dan in de Verenigde Staten. In de VS leidt toenemende concentratie tot meer misbruik van marktmacht en een minder efficiënte verdeling van arbeid. In Nederland winnen juist productieve bedrijven aan marktaandeel binnen hun bedrijfstak. Zonder deze verschuiving naar productievere bedrijven zou de productiviteitsontwikkeling nog lager zijn geweest.
Werkgelegenheid groeit bij verkeerde bedrijven
Het probleem zit hem vooral in de werkgelegenheidsgroei. Die vindt sterker plaats bij minder productieve bedrijven. Productieve bedrijven winnen weliswaar marktaandeel, maar trekken relatief minder nieuwe werknemers aan. Deze paradox zorgt ervoor dat de gemiddelde arbeidsproductiviteit in Nederland achterblijft bij andere ontwikkelde economieën.
Het Centraal Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek publiceren de volledige analyse in de Nationale productiviteitsmonitor 2025. Het rapport biedt inzicht in de structurele uitdagingen waar de Nederlandse economie voor staat. Beleidsmakers en ondernemers kunnen de bevindingen gebruiken om gerichte maatregelen te nemen voor productiviteitsherstel.
Kernfeiten
- Arbeidsproductiviteit daalde in 2024 met 0,3 procent in de totale economie en 0,1 procent in de marktsector
- De daling was minder sterk dan in 2023, wat op stabilisering duidt
- Voor 2025 wordt een herstel van 2,4 procent voorspeld, hoewel dit cijfer nog voorlopig is
Veelgestelde vragen
Wat betekent dalende arbeidsproductiviteit voor mijn bedrijf?
Lagere productiviteit kan wijzen op inefficiënties in uw bedrijfsvoering of verschuivingen in werkgelegenheid naar minder productieve sectoren. Dit kan druk zetten op uw winstmarges en concurrentiepositie, vooral als concurrenten wel hun productiviteit verbeteren.
Hoe kan ik mijn bedrijf voorbereiden op het verwachte herstel in 2025?
Investeer nu in automatisering, digitalisering en scholing van medewerkers om efficiënter te werken. Dit helpt u om van het verwachte productiviteitsherstel te profiteren en uw concurrentiepositie te versterken.
Welke sectoren worden het meest geraakt door productiviteitsdaling?
Volgens het artikel speelt de verschuiving van werkgelegenheid naar de dienstensector een rol in de productiviteitsdaling, omdat deze sector doorgaans lagere productiviteitsgroei kent dan industrie en bouw.
Wat zijn concrete acties voor ondernemers om productiviteit te verbeteren?
Focus op procesoptimalisatie, investering in technologie en scholing van personeel. Analyseer waar uw bedrijf inefficiënties heeft en zet middelen in op de meest impactvolle verbeteringen.