Het kabinet introduceert een marktbreed capaciteitsmechanisme om stroomtekorten in de toekomst te voorkomen. Deze verzekeringsmaatregel moet ervoor zorgen dat er ook op piekmomenten voldoende elektriciteit beschikbaar blijft voor huishoudens en bedrijven. Aanbieders van elektriciteit krijgen een vast extra inkomen om een deel van hun jaarlijkse vaste kosten te dekken.
TenneT waarschuwde al eerder voor stroomtekorten
Nederland staat voor een kritieke uitdaging op het gebied van elektriciteitsvoorziening. Netbeheerder TenneT heeft eerder gewaarschuwd dat de voorzieningszekerheid na 2030 in rap tempo afneemt, vooral wanneer wind en zon niet beschikbaar zijn. Het kabinet introduceert nu een capaciteitsmechanisme als verzekeringsmaatregel om stroomtekorten en prijspieken te voorkomen. Dit systeem geeft aanbieders van elektriciteit een vast extra inkomen om hun jaarlijkse vaste kosten deels te dekken.
Voor ondernemers in energie-intensieve sectoren en bedrijven met eigen energieverbruik biedt dit capaciteitsmechanisme zowel zekerheid als extra kosten. De maatregel moet ervoor zorgen dat elektriciteit beschikbaar blijft op piekmomenten, wat bedrijfsvoering stabieler maakt. Tegelijkertijd zullen deze verzekeringspremies doorwerken in de energieprijzen, dus het is verstandig om nu al na te denken over energiebesparing en duurzame alternatieven.
Capaciteitsmechanisme dempt risico’s op prijspieken
Minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei licht de maatregel toe. Volgens haar moet Nederland kunnen vertrouwen op elektriciteit, ook wanneer het niet waait of de zon niet schijnt. De verzekeringsmaatregel kent weliswaar een premie, maar dempt zowel de risico’s op stroomtekorten als op prijspieken. Dit is volgens de minister van groot belang voor zowel huishoudens als bedrijven.
Het systeem werkt technologieneutraal volgens EU-regels. Daarom kunnen ook de opslag van elektriciteit in grote batterijen of het verminderen van de vraag naar elektriciteit onderdeel zijn van het capaciteitsmechanisme. TenneT zal het nieuwe systeem uitvoeren door de veilingen te organiseren en de beschikbaarheid van capaciteit te monitoren.
Eerste veilingen gepland voor 2028
Het kabinet streeft ernaar in 2028 de eerste capaciteitsveilingen te organiseren. Deze moeten zorgen voor voldoende elektriciteit in 2029 en 2030. De planning is echter afhankelijk van goedkeuring door de Europese Commissie. Bovendien werkt het kabinet de invoering verder uit in samenwerking met toezichthouder ACM en TenneT, waarbij stakeholders worden betrokken.
Daarnaast verwerkt het kabinet de laatste inzichten uit de actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem in de uitwerking. Dit plan verschijnt rond de zomer. Bij de uitwerking stuurt het kabinet nadrukkelijk op de betaalbaarheid van de maatregel voor eindgebruikers.
Stijgende vraag en afnemend aanbod
De jaarlijkse Monitor Voorzieningszekerheid van TenneT toont aan dat de streefwaarde van maximaal vier uur aan verwachte tekorten per jaar al in 2030 wordt overschreden. De belangrijkste oorzaak is een stijgende vraag naar elektriciteit, onder andere door datacenters. Tegelijkertijd neemt het aantal centrales af omdat de businesscase voor hen niet meer volstaat.
Ook in het buitenland stijgt de elektriciteitsvraag terwijl het aantal centrales daalt. Met de invoering van een marktbreed capaciteitsmechanisme sluit Nederland aan bij buurlanden zoals Duitsland, Frankrijk, België en het Verenigd Koninkrijk. Deze landen hebben dit systeem al ingevoerd of gaan dat doen. Hierdoor verbetert het gelijke speelveld voor investeringen in Nederland.
Kosten via netbeheerders doorberekend
Het capaciteitsmechanisme draagt bij aan de continuïteit van het energiesysteem door voldoende aanbod van elektriciteit te garanderen. De kosten van deze maatregel brengen de netbeheerders bij de eindgebruiker in rekening via tarieven. Het kabinet benadrukt dat betaalbaarheid een belangrijk uitgangspunt is bij de verdere uitwerking van het mechanisme.
Kernfeiten
- Het kabinet introduceert een marktbreed capaciteitsmechanisme om stroomtekorten in de toekomst te voorkomen
- Aanbieders van elektriciteit krijgen een vast extra inkomen om een deel van hun jaarlijkse vaste kosten te dekken
- De maatregel dempt zowel risico’s op stroomtekorten als op prijspieken
Veelgestelde vragen
Wat betekent het capaciteitsmechanisme voor mijn energierekening?
Het capaciteitsmechanisme kent een premie die doorwerkt in de energieprijzen. Dit biedt echter stabiliteit: de maatregel dempt risico’s op plotselinge prijspieken wanneer vraag en aanbod uit balans raken. Voor bedrijven met hoog energieverbruik kan dit voorkomen dat stroomtekorten de bedrijfsvoering verstoren.
Hoe beinvloedt dit beleid ondernemers in energie-intensieve sectoren?
Bedrijven in sectoren als chemie, voeding en metaalbewerking profiteren van meer zekerheid over stroomvoorziening op piekmomenten. Tegelijkertijd moeten zij rekening houden met hogere energiekosten door de verzekeringspremie. Het is raadzaam om nu al energiebesparing en duurzame alternatieven te onderzoeken.
Waarom is dit capaciteitsmechanisme nodig?
Nederland vertrouwt steeds meer op wind- en zonnestroom, die niet altijd beschikbaar zijn. Zonder extra maatregelen ontstaan stroomtekorten wanneer het niet waait of de zon niet schijnt. Het capaciteitsmechanisme zorgt ervoor dat er altijd voldoende elektriciteit beschikbaar blijft voor huishoudens en bedrijven.
Welke stappen kunnen ondernemers nu nemen?
Ondernemers kunnen hun energieverbruik analyseren en zoeken naar efficiëntieverbeteringen. Overweeg ook investeringen in zonnepanelen, batterijopslag of andere duurzame energiebronnen. Dit vermindert afhankelijkheid van het openbare net en kan op lange termijn kostenbesparend zijn.