Het ziekteverzuim bij Nederlandse gemeenten is gestegen naar 7,1 procent, het hoogste niveau in meer dan twee decennia. Onderzoek van A&O fonds Gemeenten toont aan dat werkdruk, stress en privéomstandigheden steeds vaker leiden tot langdurige uitval. Dit heeft directe gevolgen voor ondernemers die zaken doen met gemeenten.
Recordverzuim bij gemeenten: werkdruk en privéomstandigheden
Het ziekteverzuim bij Nederlandse gemeenten is gestegen naar 7,1 procent, het hoogste niveau in meer dan twee decennia. Dit blijkt uit onderzoek van A&O fonds Gemeenten, waaraan ruim 80 procent van alle Nederlandse gemeenten deelnam. De stijging wordt vooral gedreven door langdurige uitval, die steeg van 5,2 naar 5,6 procent. Werkdruk en werkstress vormen nu de op één na belangrijkste oorzaak van langdurig verzuim, direct na fysieke aandoeningen, terwijl privéomstandigheden een steeds grotere rol spelen.
Bedrijven die diensten leveren aan gemeenten, van ICT tot schoonmaak tot personeelsuitzendings, moeten rekening houden met vertragingen en aanpassingen in planningen door het verhoogde verzuim. Dit kan gevolgen hebben voor projectafspraken en doorlooptijden. Ondernemers die nu preventief inzetten op werkdrukbespreekingen en organisatiecultuurverandering bij hun eigen medewerkers kunnen verzuimkosten en vervangingskosten aanzienlijk verlagen.
De stijging van het ziekteverzuim bij gemeenten zit vooral in langdurige uitval. Dit nam toe van 5,2 naar 5,6 procent in één jaar tijd. Werkdruk en werkstress vormen nu de op één na belangrijkste oorzaak van langdurig verzuim, direct na fysieke aandoeningen. Daarnaast spelen privéomstandigheden een steeds grotere rol. Maar liefst 55 procent van de gemeenten noemt dit nu als één van de drie belangrijkste oorzaken, een stijging van acht procentpunt ten opzichte van voorgaande jaren.
De cijfers komen uit de nieuwste Personeelsmonitor Gemeenten, de jaarlijkse HR-benchmark van A&O fonds Gemeenten. Ruim 80 procent van alle Nederlandse gemeenten nam deel aan dit onderzoek over het jaar 2025. Het hoge verzuim heeft directe gevolgen voor de dienstverlening van gemeenten en voor bedrijven die met hen samenwerken.
Gevolgen voor bedrijven die diensten leveren aan gemeenten
Bedrijven die diensten leveren aan gemeenten, van ICT tot schoonmaak en personeelsuitzending, moeten rekening houden met vertragingen en aanpassingen in planningen. Ondertussen kampt 73 procent van de gemeenten met personeelstekorten. Dit raakt vooral de sectoren ruimtelijke ordening, wonen en ICT, precies de domeinen die cruciaal zijn voor woningbouw en energietransitie.
Gemeenten reageren proactief op deze crisis. Maar liefst 72 procent nam het afgelopen jaar maatregelen om werkdruk te verlagen. Daarnaast heeft 63 procent een beleidsplan vitaliteit opgesteld. Verder organiseren gemeenten het werk anders, zetten ze in op vaardigheden in plaats van diploma’s en begeleiden ze nieuwe medewerkers intensiever. Alle gemeenten richten zich actief op het behouden en ontwikkelen van eigen personeel.
Vrouwelijk leiderschap en uitdagingen met jongeren
Gemeenten presteren opvallend goed op het gebied van diversiteit. Met 48 procent vrouwelijke leidinggevenden doet de gemeentelijke sector het aanzienlijk beter dan het landelijk gemiddelde van 30 procent. Ook bij het aantrekken van jongeren boeken gemeenten succes: 45 procent van de instroom is jonger dan 35 jaar.
Echter, het vasthouden van jong talent blijft een uitdaging. Een kwart van de vertrekkende medewerkers is jonger dan 35 jaar. Onvoldoende doorgroeiperspectief vormt de voornaamste reden voor vertrek. Bovendien blijkt dat 46 procent van alle vertrekkers korter dan drie jaar in dienst is geweest.
Sector bereikt kantelpunt
Bijna 208.000 mensen werken bij Nederlandse gemeenten, maar de groei vertraagt. De sector groeide met 3,6 procent in 2025, tegen 4,6 procent in 2024 en 5,6 procent in 2023. Tegelijkertijd verschuift de focus van uitbreiden naar bewust kiezen. Maar liefst 37 procent van de gemeenten verwacht volgend jaar een stabiele bezetting.
Vanaf 15.15 uur op 26 mei is het volledige onderzoek beschikbaar via het online dashboard van de Personeelsmonitor Gemeenten. Voor ondernemers die zaken doen met gemeenten biedt dit waardevolle inzichten in de uitdagingen en prioriteiten van hun opdrachtgevers.
Kernfeiten
- Ziekteverzuim gemeenten bereikt 7,1 procent, het hoogste peil sinds meer dan 20 jaar
- Langdurig verzuim steeg van 5,2 naar 5,6 procent in het afgelopen jaar
- Werkdruk en werkstress zijn de op een na belangrijkste oorzaak van langdurig verzuim
- 55 procent van de gemeenten noemt privéomstandigheden nu als een van de drie belangrijkste oorzaken, een stijging van 8 procentpunt
Veelgestelde vragen
Wat betekent hoog ziekteverzuim bij gemeenten voor mijn bedrijf?
Gemeenten met hoog verzuim hebben minder capaciteit voor projecten en diensteninname. Dit kan leiden tot vertraagde beslissingen, uitgestelde aanbestedingen en aangepaste tijdsschema’s voor contracten. Plan je trajecten realistischer en bouw buffers in voor mogelijke vertragingen.
Hoe beïnvloedt langdurig verzuim mijn serviceleveringen aan gemeenten?
Langdurig verzuim (meer dan twee weken) veroorzaakt structureel personeelstekort bij gemeenten. Dit kan betekenen dat besluitvormingsprocedures langer duren en aanvraagbehandeling vertraagt. Zorg voor goed contact met je gemeente-contactpersoon en erken expliciet dat zij met capaciteitsuitdagingen kampen.
Wat zijn de gevolgen van dit verzuimrecord voor bedrijven in zakelijke dienstverlening?
Gemeenten zullen waarschijnlijk meer geld inzetten voor vervangingskosten en uitzendbureaus, wat budgetten voor aankoop van andere diensten kan beperken. Tegelijkertijd zullen gemeenten meer behoefte hebben aan organisatieverbetering en personeelsverzuimmanagement, potentiële marktruimte voor HR-advies.
Welke acties zijn relevant voor ondernemers die met gemeenten samenwerken?
Zorg dat je inzicht hebt in de personeelsstructuur en werkdruk van je gemeente-klanten. Bied proactief flexibiliteit in contracttermijnen en leveringsschema’s. Monitor of de gemeente begint met werkdrukbespreekingen of organisatiecultureelveranderingen, dit kan duiden op toekomstige knelpunten in hun operaties.