De voorgestelde aanpassingen aan het Europese emissiehandelssysteem kunnen tot 2050 leiden tot 33 procent meer CO₂-uitstoot in de energie-intensieve industrie. Het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwen dat de verwachte daling van de emissieprijs beperkt blijft, terwijl de prijsstabiliteit van de markt afneemt.
EU-ETS verruiming verhoogt uitstoot energie-intensieve industrie
Het Centraal Planbureau en Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwen dat voorgestelde aanpassingen aan het Europese emissiehandelssysteem (EU-ETS) tot 2050 kunnen leiden tot 33 procent meer CO₂-uitstoot in de energie-intensieve industrie. De voorgestelde wijzigingen betreffen een versoepeling van het emissieplafond, hervorming van de marktstabiliteitsreserve en schrapping van invalidatie (het permanent uit de markt halen van overtollige emissierechten). Volgens de analyse zal het grotere aanbod van emissierechten bedrijven minder stimuleren om in emissiereductie te investeren.
Voor ondernemers in energie-intensieve sectoren zoals chemie, staal en raffinage betekent dit dat de verwachte kostendaling door lagere emissierechten beperkt blijft: slechts 14 procent prijsdaling wordt voorzien. Bedrijven die afhankelijk zijn van aardgas als energiebron zullen weinig financieel voordeel ondervinden van de verruiming, wat hun investeringsbeslissingen voor emissiereductie kan beïnvloeden. Dit maakt het essentieel om nu al na te denken over langetermijnstrategie voor energietransitie, onafhankelijk van marktprijs-ontwikkelingen.
Verruiming emissieplafond EU-ETS verhoogt uitstoot
De twee planbureaus onderzochten de gevolgen van twee voorgestelde wijzigingen door de Europese Commissie. Het gaat om een versoepeling van het emissieplafond en een hervorming van de marktstabiliteitsreserve. Daarnaast wordt de zogenoemde invalidatie geschrapt, waarbij overtollige emissierechten permanent uit de markt worden gehaald. De analyse kijkt naar de gevolgen voor uitstoot, emissieprijzen en marktstabiliteit tot 2050.
Bedrijven zullen als gevolg van de extra emissierechten minder investeren in emissiereductie. De voorgestelde wijzigingen leiden volgens de analyse tot 2,9 gigaton extra CO₂-uitstoot tot 2050. Bijna 80 procent van deze extra uitstoot volgt direct uit de verruiming van het emissieplafond, dat van nul in 2039 naar nul in 2047 verschuift als de voorgestelde daling lineair wordt doorgetrokken. Daarnaast blijven er emissierechten in omloop die anders via invalidatie uit de markt zouden zijn gehaald.
Beperkte kostendaling voor energie-intensieve bedrijven
Door het grotere aanbod in de toekomst kan de prijs van emissierechten met 14 procent dalen. Voor bedrijven die aardgas als energiebron gebruiken, komt deze prijsdaling overeen met een daling van de aardgasprijs van ongeveer 2 euro per megawattuur. Dat is ongeveer 3 procent van de huidige hoge gasprijs. Dit compenseert bedrijven nauwelijks voor de stijging van de gasprijs in de afgelopen jaren.
Bovendien maken de voorgestelde wijzigingen de prijs van emissierechten minder stabiel. Dit komt door het niet langer invalideren van overtollige rechten in de markt. Bedrijven gaan door de wijzigingen kleinere voorraden emissierechten aanhouden. Doordat de reserve in de marktstabiliteitsreserve dan eerder wordt uitgeput, kan deze minder lang helpen om prijsschommelingen op te vangen.
Aansluiting op eerder onderzoek
Dit nieuwe onderzoek sluit aan op eerder onderzoek waarover CPB en PBL in maart 2025 berichtten. Destijds onderzochten de planbureaus de steun aan de energie-intensieve industrie en de interactie met het EU-ETS. Het volledige onderzoek is te lezen via de website van het Centraal Planbureau.
Kernfeiten
- Voorgestelde EU-ETS verruiming leidt tot 2,9 gigaton extra CO₂-uitstoot tot 2050
- Emissierechten kunnen met 14 procent in prijs dalen door groter aanbod
- Bijna 80 procent van extra uitstoot volgt uit verruiming emissieplafond van 2039 naar 2047
Veelgestelde vragen
Wat betekent de EU-ETS verruiming voor mijn energie-intensieve bedrijf?
De lagere emissierechtenprijs (14 procent daling) biedt beperkte kostenvoordelen, vooral voor bedrijven met aardgas als energiebron. Tegelijkertijd vermindert de prikkel om in emissiereductie te investeren, wat uw lange termijn-competitiviteit kan beïnvloeden. Het is verstandig nu al emissiereductie-opties in kaart te brengen, onafhankelijk van prijsontwikkelingen.
Hoe beïnvloedt de marktstabiliteitsreserve-hervorming mijn investeringsbeslissingen?
De hervorming van de marktstabiliteitsreserve en schrapping van invalidatie zorgen ervoor dat meer emissierechten in omloop blijven. Dit vermindert de zekerheid over toekomstige prijzen en kan uw investeringsplanning voor duurzame technologie bemoeilijken. Zorg voor een robuuste strategie die niet volledig afhankelijk is van emissierechten-prijzen.
Wat zijn de gevolgen van 33 procent meer CO₂-uitstoot voor mijn sector?
De aanzienlijke toename van uitstoot kan leiden tot toekomstige regelgeving of maatschappelijke druk op bedrijven om emissies te verminderen. Dit kan uw reputatie en marktpositie beïnvloeden, vooral als klanten of investeerders strengere duurzaamheidseisen stellen. Anticipeer nu al op mogelijke toekomstige beperkingen.
Welke acties zijn relevant voor mijn bedrijf nu?
Voer een audit uit van uw huidige emissies en energieverbruik. Onderzoek welke emissiereductie-technologieën beschikbaar zijn en wat de investeringskosten zijn. Zorg dat u niet alleen op lagere emissierechten-prijzen rekent, maar ook op andere drijfveren voor duurzaamheid (regelgeving, klanteneisen, reputatie).