Ruim de helft van de Nederlandse zzp’ers verzet zich tegen het wetsvoorstel Zelfstandigenwet. Volgens een peiling van Knab onder 1.068 zelfstandigen zou 53 procent tegen het voorstel stemmen. De belangrijkste zorg: opdrachtgevers gaan straks uitsluitend de nieuwe zekerheidsroute accepteren, waardoor alle zeven hoofdcriteria een harde inhuureis worden.
Internetconsultatie gestart: reactietermijn loopt
Het wetsvoorstel ligt sinds 1 oktober in internetconsultatie, wat betekent dat belanghebbenden hun zienswijze kunnen indienen. De peiling van Knab (1 tot en met 5 oktober) toont aan dat de weerstand onder zzp’ers groot is, vooral in sectoren met specialistische, langdurige opdrachten.
Voor ondernemers in ICT en vergelijkbare sectoren met beperkte klantenkringen is dit voorstel direct bedreigend: 69 procent van de ICT-zzp’ers heeft minder dan drie opdrachtgevers, wat onder de nieuwe route tot inhuurweigering kan leiden, zelfs als ze nu wettelijk zelfstandig mogen werken. Bedrijven die zzp’ers inhuren, moeten zich nu realiseren dat opdrachtgevers mogelijk alleen de ‘veilige haven’-route gaan accepteren, wat de beschikbaarheid van zelfstandigen kan beperken.
Veilige haven wordt mogelijk toegangspoort
Het wetsvoorstel introduceert een nieuwe route naar zekerheid vooraf, de zogenoemde veilige haven. Daarvoor moeten zelfstandigen aan alle zeven hoofdcriteria van de zelfstandigentoets en werkrelatietoets voldoen. Deze criteria gaan onder meer over het aantal klanten, voorzieningen tegen ondernemersrisico’s en vrijheid bij het werk. Wie één criterium mist, krijgt geen zekerheid via deze route. Beoordeling onder de bestaande regels blijft dan mogelijk.
Echter, zzp’ers vrezen dat opdrachtgevers in de praktijk alleen nog de nieuwe route accepteren. Daardoor kan één ontbrekend criterium genoeg zijn om een opdracht mis te lopen, ook als de zelfstandige onder de huidige regels gewoon zelfstandig mag werken. Slechts 25 procent verwacht dat opdrachtgevers door het voorstel makkelijker zzp’ers zullen inhuren. Bijna de helft, 48 procent, is het daarmee oneens.
Drie opdrachtgevers eis treft vooral ICT-sector
Voor de nieuwe zekerheidsroute zijn minimaal drie volwaardige opdrachtgevers nodig in het vorige en lopende kalenderjaar samen. Meerdere eindklanten tellen als één opdrachtgever wanneer het opdrachtencontract met één intermediair is gesloten. Van de deelnemers heeft 30 procent in 2025 en 2026 samen minder dan drie opdrachtgevers. Onder ICT’ers is dat percentage veel hoger: 69 procent.
Volgens onderzoeker Casper Zwart van Knab is de zorg heel concreet. “Je mag straks misschien nog steeds zelfstandig werken, maar krijgt geen opdracht meer. Alleen op papier blijven twee routes open. Als opdrachtgevers uitsluitend die route accepteren, kan één ontbrekend criterium genoeg zijn om een zzp’er te weigeren. Dat risico moet serieus worden meegewogen bij de verdere uitwerking van de wet”, aldus Zwart.
In de toelichtingen bij de peiling beschrijven ondernemers hoe één specialistische opdracht maanden of jaren duurt, waardoor er weinig ruimte is voor andere klanten. Van alle voorgestelde eisen krijgt de drie-opdrachtgeversvoorwaarde de meeste weerstand: 51 procent is ertegen.
ICT-sector en kleine klantenbestanden meest kritisch
Onder ICT’ers in de peiling zou 73 procent tegen het voorstel stemmen. In zorg en welzijn is dat 41 procent, terwijl 40 procent het binnen die sector nog niet weet. Bij zzp’ers met minder dan drie klanten in 2025 en 2026 samen zou 74 procent tegen het hele voorstel stemmen, tegenover 44 procent bij zzp’ers met minimaal drie klanten.
Daarnaast meldt 40 procent van de zzp’ers in de peiling dat een opdrachtgever dit jaar heeft aangegeven dat een opdracht niet doorging of stopte vanwege onzekerheid over zzp-inhuur. Ook het Ipsos I&O-onderzoek voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wijst op zorgen over inhuur: 41 procent van de opdrachtgevers verwacht zelfstandigen niet meer in te zetten wanneer ze niet aan de nieuwe criteria voldoen.
Vrijheid krijgt steun, verplichte voorzieningen verdelen
Niet alle onderdelen van het voorstel stuiten op verzet. Zo is 91 procent voor vrijheid bij de uitvoering van het werk en 89 procent voor een afzonderlijke rekening. Over een minimumbedrag voor voorzieningen, zoals pensioenopbouw of een arbeidsongeschiktheidsverzekering, zijn de meningen verdeeld: 46 procent voor en 43 procent tegen.
Het wetsvoorstel is sinds 1 oktober in internetconsultatie. De peiling van Knab liep van 1 tot en met 5 oktober 2026 onder 1.068 zzp’ers die vrijwillig deelnamen via Knab-kanalen.
Kernfeiten
- 53 procent van de Nederlandse zzp’ers zou tegen het wetsvoorstel stemmen (Knab-peiling, oktober 2026)
- 69 procent van ICT-zzp’ers heeft minder dan drie opdrachtgevers, wat onder de nieuwe route problematisch is
- 51 procent verzet zich specifiek tegen de drie-opdrachtgeversvoorwaarde
- 40 procent van de zzp’ers meldt dat een opdrachtgever dit jaar een opdracht niet doorging vanwege onzekerheid over zzp-inhuur
Veelgestelde vragen
Wat is de ‘veilige haven’ in de Zelfstandigenwet?
Dit is een nieuwe route naar zekerheid vooraf, waarbij zelfstandigen aan alle zeven hoofdcriteria van de zelfstandigentoets moeten voldoen, waaronder minimaal drie opdrachtgevers in het vorige en lopende kalenderjaar. Wie één criterium mist, krijgt geen zekerheid via deze route, hoewel beoordeling onder bestaande regels nog mogelijk blijft.
Hoe treft de drie-opdrachtgeverseis ICT-ondernemers?
69 procent van de ICT-zzp’ers heeft minder dan drie opdrachtgevers, omdat specialistische opdrachten maanden of jaren duren. Dit maakt hen kwetsbaar voor inhuurweigering, zelfs als ze onder huidige regels zelfstandig mogen werken.
Wat gebeurt er als opdrachtgevers alleen de veilige haven accepteren?
Zzp’ers kunnen dan geen opdracht krijgen, ook al zijn ze wettelijk zelfstandig. Onderzoeker Casper Zwart van Knab waarschuwt dat één ontbrekend criterium genoeg kan zijn om een zelfstandige te weigeren, waardoor de tweede route alleen op papier open blijft.
Welke onderdelen van het voorstel krijgen wel steun van zzp’ers?
91 procent steunt vrijheid bij de uitvoering van het werk en 89 procent steunt een afzonderlijke rekening. Over verplichte voorzieningen zoals pensioenopbouw zijn de meningen verdeeld: 46 procent voor, 43 procent tegen.